Από τις 23 Οκτωβρίου ως την 21 Νοεμβρίου στο Κρατικό Κεντρικό Μουσείο της Σύγχρονης Ιστορίας της Ρωσίας πραγματοποιείται η έκθεση «Η ελληνική Μόσχα από τον Θεοφάνη τον Έλληνα έως τις μέρες μας», η οποία διοργανώνεται από το Σύλλογο των Ελλήνων Μόσχας.
Είναι αφιερωμένη στο Έτος Ιστορίας Ελλάδας και Ρωσίας (2021), στα 200 χρόνια από την έναρξη ελληνικού εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, και στην 30ή επέτειο της ίδρυσης του Συλλόγου των Ελλήνων της Μόσχας.
Την έκθεση επιμελήθηκε και οργάνωσε η εκτελεστική διευθύντρια του Συλλόγου Ίννα Σέφφ, η οποία στη συνέντευξη της στο pontosnews.gr δήλωσε: «Οι σχέσεις των Ελλήνων και των Ρώσων έχουν μακραίωνη ιστορία. Οι Έλληνες έχουν συμβάλει στην οργάνωση και την ανάπτυξη του ρωσικού κράτους, του ρωσικού πολιτισμού και της επιστήμης. Η έκθεση μας δίνει τη δυνατότητα να αγγίξουμε τις πτυχές της ιστορίας των διμερών σχέσεων, οι οποίες βασίζονται στην ορθόδοξη πίστη και τη ενιαία χιλιετή παράδοση».
Ως επιστημονικός σύμβουλος με το σύλλογο συνεργάστηκε ο Δημήτρης Γιαλαμάς. Την ιστορία των εκθεμάτων επιμελήθηκε η Σβετλάνα Ντανιλένκο.
Στα εγκαίνια παρευρέθηκαν η πρέσβης της Ελλάδας στη Ρωσία Αικατερίνη Νασίκα, ο πρέσβης της Κύπρου Ανδρέας Ζήνωνος, ο πρόεδρος του τμήματος των εξωτερικών υποθέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας μητροπολίτης του Βολοκολάμσκ Ιλαρίων (Αλφέγιεφ), ο αντιπρόεδρος της Ρωσικής Βουλής Αλεξέι Γκορντέγιεφ, ο βουλευτής της Βουλής της Ρωσίας Σεργκέι Σαργκουνόφ και αναπληρώτρια εκτελεστική διευθύντρια της Εθνικοπολιτιστικής Αυτονομίας των Ελλήνων της Ρωσίας Ευγενία Ποπόβα.
Ανάμεσα στους επίσημους καλεσμένους ήταν και ο ελληνικής καταγωγής αναπληρωτής διοικητής της Κρατικής Διοίκησης Στεγαστικής και Κοινωνικής Μέριμνας στο γραφείο του Προέδρου της Ρωσίας, Χριστοφόρ Κωνσταντινίδης.
Ο μητροπολίτης του Βολοκολάμσκ Ιλαρίων μιλώντας κατά την τελετή έναρξης μετέφερε τους χαιρετισμούς του Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλου στους διοργανωτές της έκθεσης, στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου των Ελλήνων της Μόσχας, στους επίσημους καλεσμένους και σε όλους τους συμμετέχοντες. Όπως είπε χαρακτηριστικά: «Η ιστορία της Ρωσίας και της Ελλάδας συνδέονται αχώριστα με την ορθόδοξη πίστη».
Επίσης, τόνισε ιδιαιτέρως το ρόλο του Θεοφάνη του Έλληνα, το όνομα του οποίου συμπεριλαμβάνεται στον τίτλο της έκθεσης, καθώς και άλλων επιφανών Ελλήνων που σημάδεψαν με το έργο τους την ιστορία της Ρωσίας.
Μάλιστα, παρέδωσε στον πρόεδρο του Συλλόγου Χρήστο Ταχτσίδη την εικόνα του Αγίου Παϊσίου, ως δώρο για την ελληνική κοινότητα της ρωσικής πρωτεύουσας.
Από τη μεριά του ο Χρήστος Ταχτσίδης ευχαρίστησε τον εκπρόσωπο του Πατριαρχείου της Μόσχας για τα καλά λόγια και για το δώρο. Εξέφρασε δε την ικανοποίησή του για τη συνεργασία στο θέμα της διοργάνωσης της έκθεσης, αλλά και για τη συνεργασία στο ναό Αγίων Πάντων στα Κουλίσκι, ο οποίος καλύπτει τις θρησκευτικές και τις εκπαιδευτικές ανάγκες των μελών της ελληνικής κοινότητας της Μόσχας.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου μίλησε επίσης για το ρόλο των Ελλήνων στην ιστορία της Ρωσίας, υπογραμμίζοντας το έργο των πρώτων διαφωτιστών του σλαβικού κόσμου, των Κύριλλου και Μεθόδιου, και του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας του Ιωάννη Καποδίστρια ο οποίος υπηρέτησε για πολλά χρόνια τη Ρωσία.
Το λόγο στην τελετή έναρξης πήρε και ο αντιπρόεδρος της Ρωσικής Βουλής Αλεξέι Γκορντέγιεφ, ο οποίος υποστήριξε πως ο κάθε Ρώσος που επισκέπτεται την Ελλάδα συμπληρώνει τον ήδη μεγάλο αριθμό των φιλελλήνων της Ρωσίας, δηλώνοντας φιλέλληνας και ο ίδιος.
Αναφερόμενος στον ελληνισμό της Ρωσίας, δήλωσε: «Οι Έλληνες στη Ρωσία πέρασαν και τους δύσκολους καιρούς. Και εμείς πρέπει να το λέμε. Οι εκπρόσωποι της εξουσίας πρέπει συχνά να ζητούν συγγνώμη για όλα αυτά που συνέβησαν. Εμείς σήμερα μπορούμε να αξιολογούμε σωστά αυτές τις σελίδες της Ιστορίας, με σκοπό να καλυτερεύσει η ζωή όλων των λαών της Ρωσίας».
Ο Αλεξέι Γκορντέγιεφ εξέφρασε την επιθυμία του να γίνει στη Μόσχα μνημείο αφιερωμένο στον πρίγκιπα Ιβάν Γ΄ και τη σύζυγό του Σοφία Παλαιολογίνα, που κατάφεραν να μεγαλώσουν τα εδάφη γύρω από τη Μόσχα.
Η πρέσβης της Ελληνικής Δημοκρατίας στη Ρωσική Ομοσπονδία Αικατερίνη Νασίκα μιλώντας για τις πλούσιες δραστηριότητες των Ελλήνων της Μόσχας έδωσε τα συγχαρητήριά της για το πρόσφατο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου, αλλά και για την ίδια την έκθεση «Η ελληνική Μόσχα από τον Θεοφάνη τον Έλληνα έως τις μέρες μας». Και εκείνη αναφέρθηκε στους ορθόδοξους δεσμούς ανάμεσα στους Έλληνες και τους Ρώσους και υπενθύμισε τη μακραίωνη ιστορία των Ελλήνων της Ρωσίας και τη σημασία της για τους δύο λαούς.
Η αναπληρώτρια εκτελεστική διευθύντρια της Εθνικοπολιτιστικής Αυτονομίας των Ελλήνων της Ρωσίας Ευγενία Ποπόβα μετέφερε το χαιρετισμό του προέδρου της Εθνικοπολιτιστικής Αυτονομίας των Ελλήνων της Ρωσίας Ιβάν Σαββίδη.
Το περιεχόμενο της έκθεσης
Η «Η Ελληνική Μόσχα από τον Θεοφάνη τον Έλληνα έως τις μέρες μας» περιλαμβάνει εκθέματα που έχουν σχέση με την ιστορία των Ελλήνων της Μόσχας από τον 13ο αιώνα μέχρι τη σύγχρονη εποχή.
Ανάμεσά τους είναι ο Θεοφάνης ο Έλληνας (1340-1410), ο αγιογράφος. Οι ιστορικές του εικόνες βρίσκονται στο ναό του Ευαγγελισμού του Κρεμλίνου της Μόσχας και σε άλλους ρωσικούς ναούς.
Επίσης περιλαμβάνονται η σύζυγος του Ιβάν Γ΄ Σοφία Παλαιολογίνα (1455-1503), η οποία επηρέασε την εξέλιξη του ρωσικού κράτους, ο λόγιος και θεολόγος Μάξιμος Γραικός (1470-1556), αδέλφια Λυχούδη, Σωφρόνιος και Ιωαννίκος (17ος αιώνας), οι οποίοι ίδρυσαν τη Σλάβο-Γραίκο-Λατινική Ακαδημία.
Ένα μέρος της έκθεσης είναι αφιερωμένο στην ιστορική ελληνική μονή του Αγίου Νικολάου του 14ου αιώνα. Το λεγόμενο ελληνικό μοναστήρι φιλοξενούσε τους Έλληνες κληρικούς και λόγιους την εποχή της ανάπτυξης της Μόσχας ως πρωτεύουσας του ομώνυμου πριγκιπάτου και ύστερα της Ρωσίας. Ήταν κέντρο της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού στη Μόσχα και ολόκληρη τη Ρωσία.
Πολλοί Έλληνες υπήρξαν ευεργέτες του νεοσύστατου τότε ρωσικού κράτους. Σε Έλληνες στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό και η Ρωσική Αυτοκρατορία.
Σημαντικό ρόλο έπαιξε ο ελληνικός πληθυσμός της Σοβιετικής Ένωσης στην αντιμετώπιση της ναζιστικής απειλής στα χρόνια του Μεγάλου Πατριωτικού πολέμου (1941-1945) – πολλά ονόματα συμπλήρωσαν τον κατάλογο των Ηρώων της Σοβιετικής Ένωσης. Ξεχωριστή θέση στην έκθεση έχουν οι πολιτικοί πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν το 1949, μετά τον Εμφύλιο στην Ελλάδα.
Οι επισκέπτες της έκθεσης μπορούν να μάθουν για τις λαμπρές προσωπικότητες και του 20ού αιώνα.
Περιλαμβάνονται ο θρυλικός πιλότος Βλαντίμιρ Κοκκινάκης, ο ειδικός στην πολεμική θεωρία Βλαντίμιρ Τριανταφύλλοφ, η πρωτεργάτρια της σοσιαλιστικής εργασίας Πάσα (Παρασκευή) Αγγέλινα, ο γνωστός συλλέκτης της Σοβιετικής Ένωσης Γεώργιος Κωστάκης, ο διάσημος αρχαιολόγος Βίκτωρ Σαρηγιαννίδης, ο δημιουργός και παρουσιαστής της τηλεοπτικής εκπομπής «Στον ζωικό κόσμο» Αλεξάντρ Σγουρίδης, ο πρώτος δήμαρχος της Μόσχας μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ Γαβριήλ Ποπόφ, ο πρώτος Ρώσος κοσμοναύτης ελληνικής καταγωγής Φιόντορ Γκιουρτσίχιν, ο συνθέτης και διευθυντής του Θεάτρου «Μπολσόι» Μιχαήλ Τσουλάκης, ο διάσημος μαέστρος του Θεάτρου «Μπολσόι» Οδυσσέας Δημητριάδης, η τραγουδίστρια και ηθοποιός Ελένα Κάμπουροβα, ο μαέστρος της σύγχρονης εποχής Θεόδωρος Κουρεντζής.
Η έκθεση «Η Ελληνική Μόσχα από τον Θεοφάνη τον Έλληνα έως τις μέρες μας» πραγματοποιείται σε συνεργασία με τη γενική διευθύντρια του Μουσείου Σύγχρονης Ιστορίας της Ρωσίας Ιρίνα Βελικάνοβα και την αναπληρώτρια διευθύντρια του Μουσείου Ταμάρα Καζακόβα. Στηρίζεται από την πρεσβεία της Ελλάδας στη Ρωσία και το υπουργείο Πολιτισμού της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Την παροχή της κρατικής επιχορήγησης ανέλαβε η Επιτροπή των Κοινωνικών Σχέσεων και Πολιτικής στα θέματα της Νεότητας της Μόσχας. Οι γενικοί χορηγοί είναι η Λέσχη των Ελλήνων Επιχειρηματιών της Μόσχας «Συνέργια», η εταιρεία «Πατέκ Γκρούπ» και οι συνεργάτες της «Ράκουρς Προέκτ» και «Προέκτ 21».
Ρεπορτάζ: Βασίλης Τσενκελίδης, ιστορικός
