Σπάνιο φωτογραφικό υλικό και έγγραφα που θα εκτεθούν με εικαστική μορφή, από τους πρώτους πρόσφυγες της Ανατολής οι οποίοι έφτασαν και εγκαταστάθηκαν –μεταξύ άλλων– σε τρία μέρη της Μακεδονίας (Σταυρούπολη, Πολίχνη και Ηλιόλουστο Κιλκίς) το διάστημα 1914-1921, θα περιλαμβάνει η έκθεση «Πρόσφυγες 1914-1921», που θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του 20ού Ακριτικού Κύκλου του Συλλόγου Ποντίων Σταυρούπολης «Ακρίτες του Πόντου». Πρόκειται για σύνθεση τριών φωτογραφικών εκθέσεων και μίας έκθεσης εγγράφων, την επιμέλεια των οποίων έχει ο συγγραφέας και εκπαιδευτικός Σπύρος Λαζαρίδης. Η έκθεση συνδιοργανώνεται από το Δήμο Παύλου Μελά και το σύλλογο «Ακρίτες του Πόντου» Σταυρούπολης.
Ο Σπύρος Λαζαρίδης συγκέντρωσε και επιμελήθηκε το υλικό στη διάρκεια μιας δεκαετίας, από το 2001 έως το 2011.
Στόχος της έκθεσης, όπως είπε στο pontos-news.gr, είναι να τεκμηριώσει το χρόνο ίδρυσης των συγκεκριμένων προσφυγικών οικισμών και να παρακολουθήσει τη ζωή των προσφύγων (επιβίωση, σχολείο του Λεμπέτ, πυρκαγιά, χοροί, καθημερινές στιγμές κτλ.) μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’60, δηλαδή μέχρι το διάστημα που πολλοί από αυτούς έφυγαν από τη ζωή.
Για την καλύτερη αποτύπωση των προσφυγικών οικισμών εκτίθενται και φωτογραφίες από τα κτήρια της περιοχής που χρησιμοποίησαν οι στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου.
Πρόσωπα και κτίσματα
Το τμήμα της έκθεσης που αφορά τον προσφυγικό οικισμό της Σταυρούπολης (Λεμπέτ) οροθετεί το χρονικό σημείο μηδέν της σημερινής πόλης, που δημιουργήθηκε από πρόσφυγες. Την εξαετία 1914-1919 εγκαταστάθηκαν στην περιοχή πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, τη Μικρά Ασία και τον Καύκασο (Καρς), τα ξένα συμμαχικά στρατεύματα της Στρατιάς της Ανατολής και πυροπαθείς από την υπόλοιπη Θεσσαλονίκη μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Έτσι στήθηκαν κάποιες υποδομές που φιλοξένησαν το μεγάλο προσφυγικό ρεύμα του 1922.
Δίνεται βαρύτητα στα πρόσωπα και επιχειρείται να αποτυπωθούν ονόματα και φυσιογνωμίες (στη φωτ. δεξιά: Δημήτριος Κάτσιαρης). Παρουσιάζονται τεκμήρια από φωτογραφίες περιοδικών, από στρατιωτικά αρχεία, αλλά και από οικογένειες Σταυρουπολιτών, ώστε να περάσουμε από τους ανώνυμους πρόσφυγες των καρτ ποστάλ στους επώνυμους οικογενειάρχες που τα επόμενα χρόνια έστησαν τα σπιτικά τους στις παρυφές της Θεσσαλονίκης, κατά μήκος της οδού Λαγκαδά.
Βαρύτητα στα πρόσωπα δίνεται και στο τμήμα της έκθεσης που αφορά τον προσφυγικό οικισμό στο Ηλιόλουστο Κιλκίς. Αποτυπώνεται η φυσιογνωμία του χωριού διά των ανθρώπων που το κατοίκησαν από το 1921 έως τη δεκαετία του ’60.
Πρωταγωνιστούν οι Καυκάσιοι που έφυγαν τον Νοέμβριο του 1920 από το Φαχρέλ του Καρς μαζί με τα παιδιά τους και τα πρώτα εγγόνια τους.
Η οικογένεια του Αναστάσιου Αγαθαγγελίδη στο Ηλιόλουστο Κιλκίς
Από κοντά και λίγες οικογένειες Βλάχων που εγκαταστάθηκαν στη δεκαετία του ’30. Οικογενειακές φωτογραφίες –βοήθησε σχεδόν ολόκληρο το χωριό–, δημόσια έγγραφα, αδημοσίευτα ημερολόγια, ανέκδοτο μυθιστόρημα και αποκόμματα εφημερίδων συνθέτουν έναν πολύχρωμο πίνακα με τα πορτρέτα των περίπου 100 πρώτων κατοίκων του Ηλιόλουστου.
Τέλος, το τμήμα της έκθεσης που αναφέρεται στον προσφυγικό οικισμό της Πολίχνης εστιάζει κυρίως στα κτήρια που οικοδομήθηκαν μαζικά τις δεκαετίες του ’40 και του ’50, παρουσιάζοντας τη μετεξέλιξη του πρώτου προσφυγικού οικισμού.
Ηλιόλουστο: Το κτίσιμο της εκκλησίας
Όλες οι φωτογραφίες της έκθεσης είναι αντίγραφα και η παλαιότερη ανάγεται στο 1916. Απεικονίζει τον πρώτο δρόμο του προσφυγικού οικισμού του Λεμπέτ.
Η παλαιότερη φωτογραφία που παρουσιάζει πρόσωπα ανάγεται στο 1928, και αποτυπώνει μια ποδοσφαιρική ομάδα προσφύγων.
Η έκθεση «Πρόσφυγες 1914-1921» εγκαινιάζεται αύριο Πέμπτη 23 Ιουνίου, στις 21:00, από τον δήμαρχο Παύλου Μελά Δημήτρη Δεμουρτζίδη, τον αντιδήμαρχο Παιδείας και Πολιτισμού Μιχάλη Χριστοδούλου και τον πρόεδρο των «Ακριτών του Πόντου» Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο.
Στο χώρο της θα προβάλλεται και η ταινία «Δι’ εγκαταστάσεως 1914». Μέσα από τα στιγμιότυπα που κινηματογραφήθηκαν από τη Φωτογραφική και Κινηματογραφική Υπηρεσία των Γάλλων της Στρατιάς της Ανατολής, την περίοδο 1915-1919, αναδύεται μια συνοικία στο δυτικό μέρος της Θεσσαλονίκης. Οι πρόσφυγες και ο οικισμός τους, ο οικισμός του Λεμπέτ, βρέθηκαν στην καρδιά του στρατοπέδου του Ζέιτενλικ και τράβηξαν το ενδιαφέρον του Γάλλου κινηματογραφιστή.
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
- Η έκθεση φιλοξενείται στο χώρο του πρώην στρατοπέδου «Παύλου Μελά», όπου διοργανώνεται και ο 20ός «Ακριτικός Κύκλος». Θα διαρκέσει μέχρι το βράδυ της Δευτέρας 27 Ιουνίου και θα είναι επισκέψιμη καθημερινά, από τις 20:00 έως τις 23:00, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό. Όπως μας είπε ο Σπύρος Λαζαρίδης, αν υπάρξει ενδιαφέρον από φορείς, συλλόγους κτλ., κατόπιν ραντεβού μπορούν να γίνουν και άλλες ώρες ξεναγήσεις στην έκθεση.
- Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6977 360144.
