Ο ελληνικός σύλλογος του Μπακού με το ξακουστό σε όλον τον κόσμο όνομα «Αργώ» δημιουργήθηκε το 1993 και έγραψε ιστορία στα δρώμενα του ελληνισμού της πρώην ΕΣΣΔ. Πριν από τέσσερα χρόνια, πρόεδρος της ελληνικής κοινότητας της πρωτεύουσας του Αζερμπαϊτζάν, εκλέχτηκε η Σαΐντα Μεχτίεβα και το 2014 η θητεία της ανανεώθηκε κατά πλειοψηφία.
Η Σαΐντα είναι κατά το ένα τέταρτο Ελληνίδα στο αίμα αλλά 100% στην ψυχή! Και σε κάθε ευκαιρία δηλώνει περήφανη για την καταγωγή αυτή.
«Το 25% του αίματος μου είναι ελληνικό. Η γιαγιά από τη μεριά του πατέρα μου ήταν Ελληνίδα από την Μαριούπολη. Το όνομά της ήταν Σάρμπας Παρασκευή του Στυλιανού και το επώνυμο της μητέρας της, Σαράβας. Η μοίρα της γιαγιάς μου δεν με άφησε ποτέ αδιάφορη. Μαθήτρια ακόμα έγραψα μια έκθεση με τον τίτλο “Ουράνιο τόξο πάνω από το κάστρο”, στην οποία διηγήθηκα την ιστορία της. Κρατούσε γερά τις ελληνορθόδοξες παραδόσεις από την μακρινή Μαριούπολη. Όταν πήγα για πρώτη φορά στην Ελλάδα σκέφτηκα να της φέρω μια εικόνα. Αυτό το δώρο η γιαγιά δεν το άφηνε από τα χέρια της μέχρι να φύγει απ’ αυτόν τον κόσμο…
»Νιώθω τυχερή που συγκράτησα την μορφή της στη μνήμη μου. Από αυτήν για πρώτη φορά άκουσα τις ελληνικές λέξεις γιαγιά και ψωμί. Σήμερα που μιλάω άπταιστα την ελληνική, θυμάμαι με ιδιαίτερη αγάπη αυτά τα πρώτα βήματα της εκμάθησής της».
Η γιαγιά Παρασκευή παντρεύτηκε τον παππού Κιαζίμ Μεχτίεφ, δέθηκε με την αζερική οικογένεια του άνδρα της, συχνά επισκεπτόταν το ορεινό χωριό του αλλά βάπτισε τα παιδιά της στην Ορθόδοξη εκκλησία. Τον πατέρα της Σαΐντας τον ονόμασε με το σλάβικο όνομα. Βλαντισλάβ. Ο Βλαντισλάβ παντρεύτηκε την Ίννα με ρωσικές και ουκρανικές ρίζες.
Παιδική χορωδία της ελληνικής κοινότητας του Μπακού «Αργώ», 1995
Η Σαΐντα όμως φαίνεται ότι πήρε πιο πολλά από τα γονίδια της γιαγιάς και από τα παιδικά της χρόνια αναζητούσε οτιδήποτε είχε σχέση με τις ελληνικές της ρίζες. Διάβαζε αρχαίους μύθους, μελετούσε την ιστορία της Ελλάδας και από νεαρή ηλικία δραστηριοποιήθηκε στον οργανωμένο χώρο του ελληνισμού του Αζερμπαϊτζάν.
«Όλα ξεκίνησαν το 1993, όταν στο Μπακού ήρθε ο πρώτος πρέσβης της Ελλάδας Παναγιώτης Καρακάσης. Γι’ αυτόν στο σύλλογό μας μιλάμε μέχρι σήμερα. Ο κος Παναγιώτης συνέβαλε με όλες του τις δυνάμεις στη λειτουργία της ελληνικής κοινότητας της πόλης μας. Δημιούργησε το τμήμα της παιδικής χορωδίας και έψαλλε στην εκκλησία. Μαζί με τον πρώτο πρόεδρο του συλλόγου Ιβάν Πιλίντζεφ αναζήτησαν τις ελληνικές οικογένειες και μια-μια τις βρήκανε. Έτσι βρήκαν και τη γιαγιά μου», μας λέει η Σαΐντα.
Μαζί με τον πρώτο πρόεδρο του συλλόγου Ιβάν Πιλίντζεφ
«Για τη δική μας οικογένεια η πρώτη επαφή με την ελληνική πρεσβεία αφορούσε την υπόθεση του αδελφού της γιαγιάς μου. Τον υιοθέτησε μια γυναίκα και τον πήγε στην Ελλάδα. Για κάποιο διάστημα συνεχιζόταν η αλληλογραφία όμως διακόπηκε και οι διευθύνσεις χάθηκαν. Ο αδελφός της γιαγιάς μου τελικά δεν βρέθηκε, όμως εγώ που τη συνόδευα σε όλες τις επισκέψεις στον πρέσβη, δέθηκα ακόμα περισσότερο με τους Έλληνες. Οι διπλωμάτες από την Ελλάδα έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αναγέννηση του ελληνισμού. Και σήμερα έχουμε έναν άξιο πρέσβη, το Δημήτρη Τσούγκα».
Οι Έλληνες του Μπακού και οι φίλοι της κοινότητας
Από το 1993 η ελληνική κοινότητα του Μπακού απέκτησε τμήμα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας και εκπαιδευτικό από την Ελλάδα. Η Σαΐντα είχε ήδη αρχίσει σπουδές στο Ινστιτούτο Ρωσικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας (σήμερα Σλάβικο Πανεπιστήμιο του Μπακού), έβαλε όμως σκοπό να εμβαθύνει τη γνώση της ελληνικής γλώσσας. Το 1999 στο Πανεπιστήμιο του Μπακού δημιουργήθηκε τμήμα Ελληνικής φιλολογίας και εκεί διδάσκει σήμερα.
Η νεολαία της ελληνικής κοινότητας του Μπακού στις εκλογές του ΔΣ το 2011
Μετά την επίσκεψη του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Στεφανόπουλου στο Αζερμπαϊτζάν, το 2004, στην αζέρικη πρωτεύουσα δημιουργήθηκε «Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού», το οποίο συμβάλλει ενεργά στη διάδοση του ελληνικού πνεύματος.
Οι Έλληνες του Μπακού γιορτάζουν Πάσχα
Το 2011 η Σαΐντα έγινε πρόεδρος της ελληνικής κοινότητας και σιγά σιγά την καθιστά όλο και πιο εξωστρεφή. Οι Έλληνες του Μπακού ανέκαθεν γιόρταζαν με ιδιαίτερο ζήλο τις εθνικές επετείους (25η Μαρτίου και 28η Οκτωβρίου) και τις θρησκευτικές γιορτές, όπως το Πάσχα και τα Χριστούγεννα. Με τις προσπάθειες του συλλόγου όμως έγιναν και άλλα πράγματα. Μεταφράστηκαν π.χ. στα αζέρικα τα ποιήματα του Καβάφη ενώ ο σύλλογος συμμετέχει όλο και περισσότερο σε εκδηλώσεις και φεστιβάλ εκτός κοινότητας.
Την περίοδο της διεξαγωγής των Πρώτων Πανευρωπαϊκών Αγώνων στο Μπακού, οι ντόπιοι Έλληνες στήριξαν τους ομοεθνείς τους από την Ελλάδα και βρέθηκαν με τον τότε υφυπουργό Αθλητισμού Σταύρο Κοντονή.
Πρόσφατα στον ελληνικό σύλλογο δημιουργήθηκε fan club του ΠΑΟΚ! Υπεύθυνοι είναι οι Ραούφ Ουρούντζεφ και Καμάλ Σουλτάνοφ· ο Καμάλ μάλιστα εκλέχτηκε στο συμβούλιο Νεολαίας της 5ης Περιφέρειας ΣΑΕ και πήρε μέρος στη συνάντηση της ποντιακής νεολαίας στη Θεσσαλονίκη.
Η Σαΐντα εγκωμιάζει το ρόλο του Ιβάν Σαββίδη στο γίγνεσθαι των ελληνικών κοινοτήτων της πρώην ΕΣΣΔ και τον ευχαριστεί για τη βοήθεια που παρέχει στην ελληνική κοινότητα του Μπακού.
Μιλώντας για τον ελληνισμό της πρωτεύουσας του Αζερμπαϊτζάν ξαναθύμισε την ιδιαιτερότητα της καταγωγής της και τόνισε, πως οι περισσότεροι Έλληνες του Μπακού έχουν ποντιακή καταγωγή και προέρχονται από μικτές οικογένειες.
«Εμείς γιορτάζουμε και το μουσουλμανικό Ναβρούζ και το Πάσχα. Φτιάχνουμε σακέρ μπουρά και πιλάφι στη μια περίπτωση και βάφουμε αυγά στην άλλη.
»Φέτος το Πάσχα η μαμά μου δεν έφτιαξε το παραδοσιακό κουλίτς και ο μπαμπάς γκρίνιαξε!»
Στη διήγησή της, η Σαΐντα εξηγεί πώς οι Έλληνες του Μπακού γίνονται γέφυρα που ενώνει τον Καύκασο με την Ελλάδα. «Την Ελλάδα την αντιμετωπίζουν όλοι με θαυμασμό. Στο σύλλογό μας έρχεται ένας καπετάνιος που της επισκέφτηκε και την ερωτεύτηκε. Μας χάρισε ένα δικό του πίνακα, στον οποίο ζωγράφισε ένα ελληνικό τοπίο και ένα καράβι.
»Μας βρίσκουν όλο και περισσότεροι κάτοικοι του Αζερμπαϊτζάν με ελληνικές ρίζες. Μια φορά με πλησίασε ένας υπάλληλος καταστήματος βλέποντας πως στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου μου είχα ελληνικά βιβλία. Με χαρά μου είπε για την ελληνική καταγωγή της μητέρας του και με λύπη ότι δεν έχει ενταχθεί στην κοινότητά μας.
»Εγώ κουβαλάω ελληνική σημαία στο αυτοκίνητό μου και δηλώνω ότι είμαι Ελληνίδα. Ένας φίλος μου, λόγω της αυτοπεποίθησής μου και της τολμηρής προσωπικότητάς μου με αποκάλεσε Γυναίκα-Έλληνα! Ξέρετε, ό,τι και να γίνει και όποιες δυσκολίες κι αν βρεθούν στο δρόμο μας, εμείς οι Έλληνες του Αζερμπαϊτζάν θα αποτελούμε κόμβο, στον δρόμο που ενώνει αυτή τη χώρα του Καυκάσου με την Ελλάδα.»
Βασίλης Τσενκελίδης
•Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό αρχείο της Σαΐντας Μεχτίεβα.
