Ο Μάρτιος, ή Μάρτης, ή Μαρτ’ς για τον Πόντο, είναι ο τρίτος μήνας του πολιτικού έτους κατά το Γρηγοριανό Hμερολόγιο και έχει 31 ημέρες.
Παρ’ όλο που επίσημα η Άνοιξη αρχίζει το τελευταίο δεκαήμερο του Μαρτίου (με την άφιξη του Ήλιου στο εαρινό ισημερινό σημείο της τροχιάς του στις 20-21 Μαρτίου), εντούτοις ολόκληρος ο Μάρτης λογίζεται ως ανοιξιάτικος μήνας μαζί με τον Απρίλιο και τον Μάιο.
Στην Ελλάδα ο Μάρτιος φέρει επίσης τα ονόματα:
Γδάρτης, Παλουκοκαύτης, Κλαψομάρτης, Πεντάγνωμος, Ανοιξιάτης, Φητευτής.
Στον Πόντο ήταν γνωστός ως Μάρτης σε Ινέπολη, Κερασούντα, και Οινόη, ενώ Μάρτ’ς σε Κοτύωρα, Σάντα, Τραπεζούντα και Χαλδία.
Όπως συνέβαινε πάντα έτσι και ο Μάρτιος έδινε το όνομά του στα ζωντανά που γεννιόντουσαν την εποχή του. πχ έλεγαν Μαρτέσ μουσκάρ’, ενώ στα Κοτύωρα υπήρχε και ρήμα μαρτεύκομαι που σήμαινε για όποιον το χρησιμοποιούσε ότι κάνει τα μαρτιάτικά του, ότι κάνει σαν Μάρτης.
Έλεγαν για τον Μάρτιο τα εξής: « Ο Μάρτ’ς φέρ’ τα χελιδόνια, κελαηδούν και λύν’ τα χιόνια »
« Εδέβεν πλάν ο Κούντουρον, τη Μάρτ’ τ’ ωτία ‘φάνθαν τα χόνα όλα ‘λύγανε, κι ας σα ραχία ‘χάθαν »
« Ο Μάρτης κι αν μαρτεύκεται, καλοκαιριάς μυρίζει κι όταν παραχολάσκεται, τον Κούντουρον δαβαίνει..»
« Ο Μάρτς έρται και δαβαίν’ άλλτς παγών’ και άλλτς χουλαίν’..»
« Μάρτ’ κελτί, τέρτ κελτί, κοτζά καρή γεϊλιγιέ τσηκτή » έλεγαν στα Κοτύωρα.
Επίσης πίστευαν ότι δεν έπρεπε να αναφέρεται το όνομα του μήνα αυτού το χειμώνα γιατί όποιος το έκανε, θα έβλεπε πολλά φίδια το καλοκαίρι. Έλεγαν επισης για τον Μάρτη « Μάρτε, μούρτ’ αγέλαστε κι αξερογαλγάνιστε » ή « Ο Μάρτες εφέκεν τα παλαλά τ’ κι οι γραιάδες πα εχτέθαν μουσκάρα »
Αξίζει να αναφέρουμε ότι και στον Πόντο υπάρχουν αρκετές αναφορές ότι όταν έρχονταν τα χελιδόνια φορούσαν στο δεξί τους χέρι (στον καρπό) τον Μάρτη, δηλαδή άσπρη και κόκκινη κλωστή « ζουλιχτόν ράμμαν » ώστε να μη εβγάλνε μιμίδα ή μεδέντα ή να μη εχπαράουσαν τη νύχτα.
Έλεγαν στην Ινέπολη « ο Μάρτης ο πεντάγνωμος » ενώ στα Σούρμενα « Μη κουρφίζητε τον Μάρτ’ ατός έχ πολλά ενιάτ’ »
στο Σταυρίν « Έρθεν ο Μάρτς αγέλαστον και ο θεοχάλαστον »
Σημαντικές γιορτές στον Πόντο τον μήνα αυτό ήταν:
1. Των αγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων στις 9 Μαρτίου
2. Ο ευαγγελισμός της Θεοτόκου στις 25 Μαρτίου
3. Της οσίας μητρός Μαρίας της Αιγυπτίας στις 29 Μαρτίου
