Για να παραμείνουν οι αστροναύτες στη Σελήνη σε αποστολές μεγάλης διάρκειας, δεν αρκεί να φτάσουν μέχρι εκεί – θα πρέπει να μπορούν να παράγουν την τροφή τους επιτόπου, αντί να εξαρτώνται διαρκώς από εφόδια που αποστέλλονται από τη Γη. Μια νέα επιστημονική έρευνα δείχνει πλέον ότι η πατάτα μπορεί να αναπτυχθεί σε σεληνιακό έδαφος, προσφέροντας ασφαλείς, θρεπτικές και αποδοτικές σοδειές, αρκεί το άγονο υπέδαφος του φεγγαριού να εμπλουτιστεί με τη σωστή δόση οργανικής ύλης.
Η μελέτη διεξήχθη από επιστήμονες του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Όρεγκον (Oregon State University) με χρηματοδότηση της NASA και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό npj Microgravity. Οι ερευνητές εξέτασαν την ανταπόκριση της πατάτας σε πέντε διαφορετικούς τύπους προσομοιωμένου σεληνιακού ρηγόλιθου –του στρώματος σκόνης και αραιών πετρωμάτων που καλύπτει τη Σελήνη και έχει ελάχιστη οργανική ύλη– χρησιμοποιώντας ως μέτρο σύγκρισης εύφορο έδαφος από το Χέρμιστον του Όρεγκον.
Επειδή ο σεληνιακός ρηγόλιθος περιέχει αυξημένες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων που δυσχεραίνουν την ανάπτυξη των φυτών, η ερευνητική ομάδα πρόσθεσε στα δείγματα διαφορετικές αναλογίες βερμικομπόστ, ενός πλούσιου οργανικού εδαφοβελτιωτικού που προκύπτει από την αποσύνθεση οργανικής ύλης μέσω γεωσκωλήκων.
Η πατάτα επιλέχθηκε στοχευμένα ως βασική τροφή για μελλοντικές αποστολές, χάρη στην υψηλή θερμιδική της απόδοση ανά μονάδα έκτασης και τη σημαντική θρεπτική της αξία.
Τα ευρήματα των πειραμάτων και η ασφάλεια κατανάλωσης
Οι δοκιμές κατέδειξαν σαφείς διαφοροποιήσεις ανάλογα με το ποσοστό του οργανικού υλικού:
- Χωρίς οργανική ύλη: Τα φυτά παρέμειναν καχεκτικά, παρουσίασαν σοβαρά προβλήματα ανάπτυξης και σχημάτισαν ανεπαρκές ριζικό σύστημα.
- Προσθήκη 5% έως 15% βερμικομπόστ: Καταγράφηκε μερική μόνο βελτίωση στην εικόνα των καλλιεργειών.
- Προσθήκη 30% βερμικομπόστ: Τα φυτά αναπτύχθηκαν και απέδωσαν εξίσου καλά με εκείνα που καλλιεργήθηκαν στα γήινα δείγματα.
Σύμφωνα με την εκτίμηση των επιστημόνων, η οργανική ύλη δρα προστατευτικά, δεσμεύοντας τα βαρέα μέταλλα ώστε να μην καταστρέφουν τις ρίζες. Παράλληλα, οι αναλύσεις έδειξαν ότι οι πατάτες δεν έχασαν τη θρεπτική τους αξία, ενώ δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση στα γλυκοαλκαλοειδή – τις φυσικές τοξίνες που συνδέονται με το πρασίνισμα κάτω από τη φλούδα.
Προοπτικές για το πρόγραμμα Artemis
Τα συμπεράσματα της έρευνας στηρίζουν τον σχεδιασμό της NASA για μόνιμη ανθρώπινη εγκατάσταση στη Σελήνη μέσω του προγράμματος Artemis. Σε μελλοντικές αποστολές, τα πληρώματα θα μπορούσαν να μεταφέρουν μια αρχική, μικρή ποσότητα βερμικομπόστ και στη συνέχεια να την πολλαπλασιάζουν επιτόπου, ανακυκλώνοντας φυτικά απόβλητα και υπολείμματα τροφίμων. Έτσι, θα μειωνόταν δραστικά το κόστος και η ανάγκη μεταφοράς εφοδίων από τη Γη.
Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής της έρευνας, Αϊμερίκ Γκογιέρ από το Τμήμα Βοτανικής και Φυτοπαθολογίας του Oregon State University, τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν ένα ουσιαστικό βήμα για τη δημιουργία αξιόπιστων συστημάτων παραγωγής τροφής στη Σελήνη.
Η ερευνητική προσπάθεια συνεχίζεται ήδη με πειράματα σε δέκα διαφορετικές ποικιλίες πατάτας, τα αποτελέσματα των οποίων θα δημοσιευθούν προσεχώς, προκειμένου να εντοπιστούν εκείνες που προσαρμόζονται καλύτερα στις σεληνιακές συνθήκες.
• Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ και τη Μ. Κουζινοπούλου.

















