Νοτιοανατολικά της Καρπάθου θα κριθεί στην πράξη αν οι έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου μπορούν να προχωρήσουν με βάση το σχεδιασμό Αθήνας και Λευκωσίας.
Εκεί το «Abeille Marengo» αναμένεται να κάνει μετρήσεις του βυθού εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων, σε περιοχή που η Αθήνα θεωρεί τμήμα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και η Άγκυρα διεκδικεί ως δική της.
Το πλοίο βρίσκεται στο Ηράκλειο. Ανάλογα και με τις καιρικές συνθήκες, αναμένεται να αποπλεύσει τη Δευτέρα ή την Τρίτη, σύμφωνα με τις νεότερες πληροφορίες. Στόχος των ερευνών είναι να προσδιοριστεί η ασφαλέστερη διαδρομή για την πόντιση του καλωδίου.
Ο κοινός σχεδιασμός Αθήνας και Λευκωσίας
Η ελληνική πλευρά ολοκλήρωσε την αδειοδότηση την Παρασκευή, έπειτα από αίτημα της γαλλικής Nexans για λογαριασμό της εταιρείας του έργου, Great Sea Interconnector.
Ακολούθησε από το σταθμό του Ηρακλείου η έκδοση της NAVTEX, της αγγελίας που ενημερώνει τους ναυτιλλομένους για την περιοχή και τη διάρκεια των εργασιών. Η ελληνική αγγελία ισχύει έως τις 6 Μαρτίου 2027.
Η Λευκωσία εξέδωσε χωριστή NAVTEX για τις έρευνες εντός της κυπριακής ΑΟΖ, από τις 19 Νοεμβρίου έως τις 19 Μαρτίου 2027. Για το συντονισμό των δύο πλευρών είχαν τηλεφωνική επικοινωνία οι υπουργοί Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και Κωνσταντίνος Κόμπος.
Η αξίωση της Άγκυρας και το μήνυμα Φιντάν
Η Άγκυρα απάντησε με αντι-NAVTEX και χαρακτήρισε τις εργασίες «θαλάσσια επιστημονική έρευνα» σε τμήμα της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί. Επικαλέστηκε τα όρια που είχε γνωστοποιήσει μονομερώς στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2020 και υποστήριξε ότι εκκρεμεί η δική της έγκριση.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, διαμηνύει ότι έδωσε η ίδια την άδεια για τις εργασίες που καλύπτει η ελληνική NAVTEX και ότι το πλοίο θα κινηθεί βάσει του προγραμματισμού της εταιρείας.
Το Σάββατο ο Χακάν Φιντάν χαμήλωσε τους τόνους, λέγοντας ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», ενώ τουρκικές διπλωματικές πηγές παρουσίασαν το ζήτημα των NAVTEX ως λυμένο.
Είχε προηγηθεί, σύμφωνα με τον ΣΚΑΪ, νέα γαλλική ενημέρωση προς τα παράκτια κράτη, με αναφορά στην αγγελία του Ηρακλείου. Για την Αθήνα, η ενημέρωση αυτή ανήκει στη διπλωματική επικοινωνία. Η άδεια για τις έρευνες είχε ήδη δοθεί από τις ελληνικές Αρχές.
Από την Κάσο στο ρόλο του Παρισιού
Τον Ιούλιο του 2024, ανάμεσα στην Κάσο και την Κάρπαθο, η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων είχε προκαλέσει ένταση κατά τις έρευνες του ιταλικού «Ievoli Relume» για το ίδιο καλώδιο.
Οι δύο πλευρές ενεργοποίησαν τους διπλωματικούς διαύλους και, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, το πλοίο ολοκλήρωσε τις εργασίες του στο συγκεκριμένο τμήμα. Αυτό είναι το προηγούμενο που δίνει βάρος στις επόμενες κινήσεις της Άγκυρας στη θάλασσα.
Στη σημερινή φάση, το ερευνητικό φέρει γαλλική σημαία, η Nexans έχει αναλάβει το καλωδιακό σκέλος και τον Αύγουστο υπογράφηκε συμφωνία για την είσοδο του γαλλικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία του έργου.
Η γαλλική εμπλοκή εξηγεί γιατί οι επαφές του Παρισιού με την Άγκυρα έχουν βάρος για την επανέναρξη των εργασιών.
Για τη Λευκωσία, η σύνδεση με την Κρήτη ανοίγει το δρόμο για να πάψει η Κύπρος να λειτουργεί ως απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα. Η ΕΕ έχει εγκρίνει χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ για αυτό το σκέλος, ενώ ο ευρύτερος σχεδιασμός προβλέπει επέκταση προς το Ισραήλ.
Να σημειωθεί ότι η δυνατότητα να ολοκληρωθούν οι έρευνες στη διαδρομή αφορά έτσι και τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
