Την προοπτική επέκτασης της οριοθέτησης ΑΟΖ επαναφέρουν Αθήνα και Κάιρο, μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Μπαντρ Αμπντελάτι, συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για τη διεύρυνση του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της διμερούς συμφωνίας του 2020.
Στην τηλεφωνική επικοινωνία τους, οι δύο υπουργοί Εξωτερικών απέρριψαν εκ νέου τη λιβυκή κύρωση του μνημονίου Τουρκίας-Λιβύης, του 2019.
Ως βάση τόσο για την οριοθέτηση όσο και για τη συνεργασία τους στην Ανατολική Μεσόγειο υπογράμμισαν το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία, που υπογράφηκε στο Κάιρο στις 6 Αυγούστου 2020, προβλέπει μερική οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Καλύπτει συγκεκριμένο τμήμα της θαλάσσιας περιοχής μεταξύ των δύο χωρών, αφήνοντας ανοιχτή τη διαπραγμάτευση για την υπόλοιπη οριοθέτηση.
Αυτό είναι το αντικείμενο των διαβουλεύσεων που συμφωνήθηκε να συνεχιστούν. Στη δημοσιοποιημένη ενημέρωση δεν προσδιορίζονται χρονοδιάγραμμα, νέα όρια ή συγκεκριμένες συντεταγμένες για μια ενδεχόμενη επέκταση.
Τα ελληνικά νησιά και η γεωπολιτική σημασία
Στην καρδιά της διαφοράς για το τουρκολιβυκό μνημόνιο βρίσκονται τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Όπως επανέλαβε το ελληνικό ΥΠΕΞ μετά τη λιβυκή απόφαση της 20ής Οκτωβρίου, το μνημόνιο παραγνωρίζει τα νησιά και τα δικαιώματά τους, όπως απορρέουν από την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.
Η Αθήνα υποστηρίζει επίσης ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να θεμελιώνουν την επιχειρούμενη οριοθέτηση.
Σε διπλωματικό επίπεδο, η συνεννόηση Αθήνας-Καΐρου αποκτά βάρος επειδή συνδυάζει την απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου με την προοπτική περαιτέρω διμερούς οριοθέτησης. Η κοινή στάση συνοδεύεται, επομένως, από μια συγκεκριμένη διαπραγματευτική κατεύθυνση για τις θαλάσσιες ζώνες.
Η ευρωπαϊκή θέση μετά τη λιβυκή κύρωση
Την απόρριψη του μνημονίου επανέλαβε και η Ευρωπαϊκή Ένωση, με δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου εξ ονόματος των «27», στις 21 Οκτωβρίου.
Η ΕΕ υπογραμμίζει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Το χαρακτηρίζει άκυρο και ανυπόστατο, τονίζοντας ότι δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Παράλληλα, καλεί όλες τις χώρες να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και την UNCLOS.
