Η διάγνωση αδενοκαρκινώματος του πνεύμονα στον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, για τον οποίο δεν αναφέρεται γνωστό ιστορικό καπνίσματος, αναδεικνύει ένα σημαντικό ζήτημα: ο καρκίνος του πνεύμονα μπορεί να εμφανιστεί και σε ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ.
Όπως επισημαίνουν η Μαρία Καπαρέλου, παθολόγος-ογκολόγος, και ο Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας του ΕΚΠΑ, ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η κυριότερη αιτία θανάτου από κακοήθεια παγκοσμίως. Το 2022 καταγράφηκαν περίπου 2,5 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 1,8 εκατομμύρια θάνατοι.
Το αδενοκαρκίνωμα είναι ο συχνότερος τύπος της νόσου, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 40%-50% των περιπτώσεων.
Οι παράγοντες κινδύνου και οι γενετικές μεταβολές
Υπολογίζεται ότι το 10%-20% των περιστατικών καρκίνου του πνεύμονα στις ΗΠΑ αφορά ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ, ενώ σε ορισμένους ασιατικούς πληθυσμούς το ποσοστό είναι υψηλότερο.
Η εμφάνιση της νόσου στους μη καπνιστές συνδέεται με διάφορους παράγοντες, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, το παθητικό κάπνισμα, η επαγγελματική έκθεση σε επιβαρυντικές ουσίες και η γενετική προδιάθεση.
Παράλληλα, τα αδενοκαρκινώματα των μη καπνιστών εμφανίζουν συχνότερα συγκεκριμένες μοριακές μεταβολές, όπως μεταλλάξεις στο γονίδιο EGFR και αναδιατάξεις των ALK και ROS1. Ο εντοπισμός τους μέσω μοριακών εξετάσεων μπορεί να επιτρέψει τη χορήγηση στοχευμένων θεραπειών, βελτιώνοντας τις θεραπευτικές επιλογές για συγκεκριμένες ομάδες ασθενών.
Γιατί είναι δύσκολος ο προσυμπτωματικός έλεγχος
Η αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη θνησιμότητα σε κατάλληλα επιλεγμένους πληθυσμούς υψηλού κινδύνου, κυρίως με βάση την ηλικία και το ιστορικό καπνίσματος. Για τους ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ, ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία που να τεκμηριώνουν το όφελος ενός αντίστοιχου συστηματικού ελέγχου.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για τον εντοπισμό των μη καπνιστών που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Επίσης, η εμφάνιση διαφορετικών μορφών καρκίνου σε συγγενείς δεν αποδεικνύει από μόνη της κοινή κληρονομική αιτία, καθώς οι περισσότερες περιπτώσεις δεν συνδέονται με αναγνωρισμένο κληρονομικό σύνδρομο.
Τι γνωρίζουμε για την περίπτωση του Πάπα
Σύμφωνα με την ιατρική ενημέρωση που παρατίθεται, στις 13 Οκτωβρίου αφαιρέθηκε ο κάτω λοβός του δεξιού πνεύμονα του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, μετά τον εντοπισμό μικρού, εντοπισμένου αδενοκαρκινώματος σε εξετάσεις ρουτίνας.
Η τελική ιστολογική εξέταση αναμένεται να διευκρινίσει εάν έχουν προσβληθεί οι λεμφαδένες. Εφόσον ο όγκος είναι μικρός και δεν υπάρχει λεμφαδενική προσβολή, ενδέχεται να μην απαιτηθεί συμπληρωματική θεραπεία μετά την επέμβαση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι πιθανότητες ίασης μπορεί να ξεπερνούν το 80%, σύμφωνα με τους δύο επιστήμονες, με την τελική πρόγνωση να εξαρτάται από τα παθολογοανατομικά ευρήματα.
Η περίπτωση αναδεικνύει τη σημασία της μοριακής ανάλυσης για την εξατομίκευση της θεραπείας, αλλά και το κενό που εξακολουθεί να υπάρχει στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα στους ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ.
