Ο Τζορτζ Γουόρντ Πράις (George Ward Price, 1886–1961) υπήρξε ένας από τους γνωστότερους Βρετανούς δημοσιογράφους και πολεμικούς ανταποκριτές της εποχής του. Ως ειδικός ανταποκριτής της Daily Mail, κάλυψε σημαντικές διεθνείς κρίσεις και πολεμικά μέτωπα και βρέθηκε στην Ανατολική Μεσόγειο κατά τις δραματικές εξελίξεις του 1922.
Στις ημέρες της Μικρασιατικής Καταστροφής βρισκόταν στη Σμύρνη και παρακολούθησε την πυρκαγιά της πόλης από το βρετανικό θωρηκτό HMS Iron Duke, που βρισκόταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι. Από εκεί κατέγραψε για τους αναγνώστες της Daily Mail εικόνες που αποτύπωσαν με ιδιαίτερη ένταση το μέγεθος της καταστροφής και την απόγνωση των ανθρώπων που είχαν συγκεντρωθεί στην προκυμαία.
Η μαρτυρία
Στις 16 Σεπτεμβρίου 1922, η Daily Mail δημοσίευσε την ανταπόκριση του Γουόρντ Πράις για την πυρκαγιά της Σμύρνης. Η περιγραφή του από το κατάστρωμα του Iron Duke έμελλε να αποτελέσει μία από τις πιο χαρακτηριστικές δημοσιογραφικές μαρτυρίες για την καταστροφή.
Ο Βρετανός ανταποκριτής έγραψε: «Αυτό που βλέπω καθώς στέκομαι στο κατάστρωμα του Iron Duke είναι ένας αδιάσπαστος τοίχος φωτιάς, μήκους δύο μιλίων, μέσα στον οποίο είκοσι διαφορετικά ηφαίστεια μαινόμενων φλογών εκτοξεύουν οδοντωτές, στριφογυριστές γλώσσες σε ύψος εκατό ποδιών».
Συνέχιζε περιγράφοντας τη θάλασσα που αντανακλούσε το φως της πυρκαγιάς και, ακόμη πιο δραματικά, την κατάσταση στην προκυμαία, όπου χιλιάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί προσπαθώντας να ξεφύγουν από τις φλόγες.
Η εικόνα που μετέφερε στους αναγνώστες ήταν αυτή ενός πλήθους παγιδευμένου ανάμεσα στη φωτιά που προχωρούσε από την πόλη και στη θάλασσα.
Από την προκυμαία, έγραφε, ακούγονταν συνεχώς κραυγές τρόμου που μπορούσαν να ακουστούν σε μεγάλη απόσταση. Το τηλεγράφημα της 16ης Σεπτεμβρίου αποτελεί μία από τις χαρακτηριστικές σύγχρονες δημοσιογραφικές περιγραφές της καταστροφής της Σμύρνης.
Η μαρτυρία του έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή ο Τζορτζ Γουόρντ Πράις βρισκόταν πολύ κοντά στα γεγονότα και παρατηρούσε την καταστροφή από πλοίο των Συμμάχων που ήταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι. Η προκυμαία είχε μετατραπεί σε σημείο απόγνωσης, καθώς μεγάλος αριθμός προσφύγων αναζητούσε τρόπο διαφυγής από την πυρκαγιά.
Από τη Σμύρνη στην κρίση του Τσανάκαλε
Ο Τζορτζ Γουόρντ Πράις δεν περιορίστηκε στην καταγραφή της καταστροφής της Σμύρνης. Οι ανταποκρίσεις του από τη Μικρά Ασία είχαν ευρύτερη πολιτική επίδραση στη Βρετανία, ιδιαίτερα κατά την κρίση του Τσανάκαλε, τον Σεπτέμβριο του 1922.
Μετά την ήττα του ελληνικού στρατού και την προέλαση των τουρκικών εθνικιστικών δυνάμεων, ο Μουσταφά Κεμάλ στράφηκε προς τις περιοχές όπου βρίσκονταν βρετανικές δυνάμεις. Η βρετανική κυβέρνηση εξετάζοντας την κατάσταση φοβόταν το ενδεχόμενο νέας πολεμικής σύγκρουσης.
Οι ανταποκρίσεις του Τζορτζ Γουόρντ Πράις από την περιοχή επηρέασαν τη στάση της Daily Mail, η οποία υιοθέτησε εξαιρετικά έντονη γραμμή εναντίον της πολιτικής της κυβέρνησης. Στις 21 Σεπτεμβρίου 1922 η εφημερίδα κυκλοφόρησε με τον χαρακτηριστικό πρωτοσέλιδο τίτλο «Get Out of Chanak!», «Φύγετε από το Τσανάκαλε», ζητώντας ουσιαστικά την αποχώρηση των βρετανικών δυνάμεων από την περιοχή και την αποφυγή μιας νέας πολεμικής αναμέτρησης με την Τουρκία.
Η στάση αυτή συνδεόταν και με τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος ο Τζορτζ Γουόρντ Πράις παρουσίαζε τις τουρκικές εθνικιστικές δυνάμεις και τον Μουσταφά Κεμάλ. Οι ανταποκρίσεις του θεωρήθηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις ευνοϊκές προς την τουρκική πλευρά. Ο Βρετανός ύπατος αρμοστής στην Κωνσταντινούπολη, Σερ Χόρας Ράμπολντ, είχε μάλιστα εκφράσει ιδιαίτερα επικριτική άποψη για ορισμένα από τα άρθρα του Πράις. Η αντιπαράθεση για την πολιτική στο Τσανάκαλε εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες βρετανικές πολιτικές κρίσεις της περιόδου. Η Daily Mail άσκησε έντονη πίεση στην κυβέρνηση του Ντέιβιντ Λόιντ Τζορτζ, ενώ η κρίση συνέβαλε τελικά στην πολιτική ανατροπή που οδήγησε στην πτώση της κυβέρνησής του.
Ένας ανταποκριτής μέσα στη δίνη της Μικρασιατικής Καταστροφής
Η παρουσία του Πράις στη Σμύρνη αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν εξετάζεται μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της δημοσιογραφικής κάλυψης των γεγονότων του 1922. Μαζί με άλλους ξένους ανταποκριτές και αυτόπτες μάρτυρες κατέγραψε μια πόλη που μέσα σε λίγες ημέρες πέρασε από την κατάληψη των τουρκικών εθνικιστικών δυνάμεων στην πυρκαγιά και στην καταστροφή μεγάλου τμήματος των χριστιανικών συνοικιών της.
Οι περιγραφές του για το μέτωπο της φωτιάς, τη θάλασσα που αντανακλούσε τις φλόγες και το πλήθος των προσφύγων στην προκυμαία αποτέλεσαν ένα από τα δημοσιογραφικά τεκμήρια που μετέφεραν στην Ευρώπη την εικόνα της τραγωδίας.
Ο ίδιος ο Πράις συνέχισε τη δημοσιογραφική του σταδιοδρομία για δεκαετίες. Εργάστηκε ως ξένος ανταποκριτής της Daily Mail και κάλυψε σημαντικές διεθνείς εξελίξεις, ενώ δημοσίευσε και βιβλία με βάση την εμπειρία του από την παγκόσμια πολιτική σκηνή. Πέθανε το 1961, σε ηλικία 75 ετών.
Η μαρτυρία του για τη Σμύρνη, ωστόσο, παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δημοσιογραφικά στιγμιότυπα του Σεπτεμβρίου του 1922: ένας ανταποκριτής πάνω σε ένα βρετανικό πολεμικό πλοίο κοιτάζει προς την πόλη που καίγεται και περιγράφει έναν ολόκληρο πληθυσμό εγκλωβισμένο στην προκυμαία, ανάμεσα στις φλόγες και στη θάλασσα.
