Το ιρανικό ντόμινο απειλεί τον Ερντογάν: Πετρέλαιο, πληθωρισμός και η σκιά της κάλπης

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν χρειάστηκε να περάσει τα ανατολικά σύνορα της Τουρκίας για να πλήξει την οικονομία της. Μπήκε από την… πίσω πόρτα, μέσω των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ανατρέποντας το σχέδιο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και επιστροφή σε ισχυρότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Η αλλαγή αποτυπώνεται σε έναν αριθμό: το 9% έγινε 21%.

Τόσο υπολογίζει πλέον η τουρκική κυβέρνηση τον πληθωρισμό στο τέλος του 2027, εγκαταλείποντας τον προηγούμενο, μονοψήφιο στόχο της. Πρόκειται για αναθεώρηση που υπερβαίνει ακόμη και την πρόβλεψη της κεντρικής τράπεζας, η οποία τοποθετεί τον δείκτη στο 15%.

Το νέο μεσοπρόθεσμο οικονομικό πρόγραμμα της Άγκυρας δεν περιγράφει απλώς δυσμενέστερες συνθήκες. Αποκαλύπτει πόσο βαθιά έχει εισχωρήσει η σύγκρουση του Ιράν στον οικονομικό και, πλέον, στον πολιτικό σχεδιασμό του Ερντογάν.

Η φωτιά πέρασε στην τουρκική οικονομία

Η Τουρκία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας. Κάθε άνοδος στις διεθνείς τιμές αυξάνει το λογαριασμό της χώρας, επιβαρύνει το εμπορικό ισοζύγιο, πιέζει τη λίρα και, τελικά, μεταφέρεται στις τιμές που πληρώνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ο ετήσιος πληθωρισμός υποχώρησε τον Αύγουστο στο 31,5%, παραμένει όμως πολύ μακριά από την κανονικότητα που είχε υποσχεθεί η κυβέρνηση. Για το 2026, η πρόβλεψη αυξήθηκε στο 28,4% από 16%, με τις αρχές να επιδιώκουν πλέον απλώς να κλείσει η χρονιά κάτω από το 30%.

Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας Φατίχ Καραχάν παραδέχθηκε ότι ο πόλεμος αποδείχθηκε εντονότερος και πιο επίμονος από όσο είχε αρχικά υπολογιστεί. Στην πράξη, η γεωπολιτική αβεβαιότητα ακύρωσε το χρονοδιάγραμμα αποκλιμάκωσης των τιμών.

Το δίλημμα των επιτοκίων

Η κεντρική τράπεζα είχε αρχίσει να χαλαρώνει τη νομισματική πολιτική, όμως η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και η ενεργειακή αναταραχή την ανάγκασαν να τραβήξει χειρόφρενο. Τον Αύγουστο επανέφερε τη χρηματοδότηση στο βασικό επιτόκιο του 37%.

Εδώ βρίσκεται η παγίδα για την Άγκυρα: τα υψηλά επιτόκια είναι απαραίτητα για να συγκρατηθούν η λίρα και ο πληθωρισμός, ταυτόχρονα όμως περιορίζουν την κατανάλωση, τις επενδύσεις και την ανάπτυξη.

Η πρόβλεψη για την αύξηση του τουρκικού ΑΕΠ το 2026 μειώθηκε στο 3,3% από 3,8%, ενώ για το 2027 περιορίστηκε στο 4,2%. Παράλληλα, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται πλέον να φτάσει το 3,5% του ΑΕΠ το 2027, αντί του 3,1% που προβλεπόταν προηγουμένως.

Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ επιμένει ότι η κατάσταση παραμένει ελεγχόμενη. Όμως οι νέοι αριθμοί δείχνουν ότι τα περιθώρια κινήσεων στενεύουν.

Το ρολόι των εκλογών

Πίσω από τους πίνακες των οικονομικών προβλέψεων ακούγεται ήδη το… πολιτικό ρολόι. Οι προεδρικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2028, όμως αναλυτές που επικαλείται το Bloomberg δεν αποκλείουν πρόωρη προσφυγή στις κάλπες ακόμη και στα τέλη του 2027.

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για νέα υποψηφιότητα του Ερντογάν, παρακάμπτοντας το εμπόδιο του συνταγματικού περιορισμού των δύο προεδρικών θητειών.

Προϋποθέτει όμως ότι η κυβέρνηση θα φτάσει έως εκεί χωρίς νέα έκρηξη τιμών και χωρίς η παρατεταμένη λιτότητα να μετατραπεί σε πολιτική φθορά.

Έτσι, η Άγκυρα καλείται να κρατήσει ταυτόχρονα τρία μέτωπα: τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και το εκλογικό ημερολόγιο.