Η Απογραφή Πληθυσμού και Στέγασης της Αυστραλίας διεξάγεται στις 11 Αυγούστου 2026. Εκατομμύρια κάτοικοι της χώρας καλούνται να απαντήσουν σε ερωτήσεις για την ηλικία, την εργασία, τη μόρφωση, την καταγωγή και τη γλώσσα που χρησιμοποιούν στο σπίτι.
Για την ελληνική ομογένεια, όμως, πίσω από τα κουτάκια της φόρμας βρίσκεται κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια απλή στατιστική καταγραφή.
Οι απαντήσεις θα συμβάλουν στη διαμόρφωση της επίσημης εικόνας της κοινότητας για τα επόμενα χρόνια – και αυτή η εικόνα θα χρησιμοποιείται όταν σχεδιάζονται υπηρεσίες για ηλικιωμένους, προγράμματα γλωσσικής υποστήριξης, σχολεία, δομές υγείας και κοινοτικές παροχές.
Η σωστή καταγραφή της λέξης «Greek» δεν αφορά, επομένως, μόνο το πόσοι Ελληνοαυστραλοί υπάρχουν. Αφορά το πού ζουν, πόσοι εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τα ελληνικά, ποιες ανάγκες έχει η πρώτη μεταναστευτική γενιά και τι στοιχεία διαθέτουν οι ομογενειακοί οργανισμοί όταν ζητούν στήριξη για την κοινότητά τους.
Μάλιστα, η Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας ζητά από τους πιστούς να καταγραφούν ως «Greek Orthodox», ώστε η παρουσία της ελληνορθόδοξης κοινότητας στην αυστραλιανή κοινωνία να αποτυπωθεί με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια – η ερώτηση για τη θρησκεία είναι προαιρετική.
Οι 424.744 Έλληνες και η γλώσσα που υποχωρεί
Στην Απογραφή του 2021, 424.744 άνθρωποι δήλωσαν ελληνική καταγωγή, αριθμός που αντιστοιχούσε στο 1,7% του πληθυσμού της Αυστραλίας. Μόλις 92.314, όμως, είχαν γεννηθεί στην Ελλάδα.
Η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στους δύο αριθμούς αποτυπώνει τη διαδρομή της ομογένειας: η πλειονότητα των ανθρώπων ελληνικής καταγωγής ανήκει πλέον στη δεύτερη, την τρίτη ή και σε επόμενες γενιές, έχει γεννηθεί στην Αυστραλία και συχνά προέρχεται από οικογένειες με περισσότερες από μία πολιτισμικές ρίζες.
Ακόμη πιο ενδεικτικά είναι τα στοιχεία για τη γλώσσα.
Το 2021, 229.643 κάτοικοι δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν ελληνικά στο σπίτι. Το 2016 ήταν 237.588, γεγονός που σημαίνει ότι μέσα σε πέντε χρόνια ο αριθμός μειώθηκε κατά περίπου 8.000 ανθρώπους.
Τα ελληνικά εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες κοινοτικές γλώσσες της Αυστραλίας. Η υποχώρησή τους, όμως, δείχνει πόσο γρήγορα αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο οι νεότερες γενιές συνδέονται με τη γλώσσα των γονιών και των παππούδων τους.
Τα δεδομένα του 2026 θα δείξουν εάν αυτή η κάμψη συνεχίζεται ή εάν η ανανέωση της μετανάστευσης από την Ελλάδα και οι προσπάθειες των κοινοτικών σχολείων έχουν περιορίσει τις απώλειες.
Μια ομογένεια που μεγαλώνει ηλικιακά
Η ακριβής καταγραφή της γλώσσας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν εξεταστεί η ηλικιακή σύνθεση της πρώτης μεταναστευτικής γενιάς.
Το 2021, το 72,7% των κατοίκων της Αυστραλίας που είχαν γεννηθεί στην Ελλάδα ήταν άνω των 65 ετών, ενώ η διάμεση ηλικία τους είχε φτάσει τα 74 χρόνια. Σχεδόν οι μισοί είχαν μεταναστεύσει στην Αυστραλία κατά τη δεκαετία του 1960.
Την ίδια στιγμή, 27.495 άνθρωποι που είχαν γεννηθεί στην Ελλάδα δήλωσαν ότι μιλούν αγγλικά όχι καλά ή καθόλου. Πρόκειται για το 29,8% της συγκεκριμένης πληθυσμιακής ομάδας.
Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν μια απλή δημογραφική παρατήρηση. Δείχνουν ότι δεκάδες χιλιάδες ηλικιωμένοι μπορεί να χρειάζονται διερμηνεία σε νοσοκομεία, ελληνόφωνο προσωπικό σε μονάδες φροντίδας, ενημέρωση στη μητρική τους γλώσσα και υπηρεσίες που κατανοούν τις πολιτισμικές τους ανάγκες.
Όπως επισημαίνει η Ελληνική Κοινότητα Μελβούρνης, οι πάροχοι φροντίδας ηλικιωμένων χρησιμοποιούν τα δεδομένα της Απογραφής για να γνωρίζουν πού κατοικούν οι διαφορετικές κοινότητες, ποιες γλώσσες χρησιμοποιούν και τι είδους υποστήριξη ενδέχεται να χρειάζονται.
Πώς ένας αριθμός μετατρέπεται σε υπηρεσία
Η Απογραφή δεν μοιράζει αυτομάτως χρήματα σε έναν οργανισμό ούτε εξασφαλίζει από μόνη της τη λειτουργία ενός ελληνικού σχολείου. Παρέχει, όμως, το επίσημο αποδεικτικό υλικό πάνω στο οποίο στηρίζονται πολλές αποφάσεις και διεκδικήσεις.
Σύμφωνα με την Αυστραλιανή Στατιστική Υπηρεσία, τα δεδομένα της Απογραφής:
• συμβάλλουν στην κατανομή δισεκατομμυρίων δολαρίων ομοσπονδιακής χρηματοδότησης,
• χρησιμοποιούνται για τον σχεδιασμό σχολείων, νοσοκομείων, δρόμων και μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων,
• βοηθούν στον καθορισμό των εκλογικών περιφερειών,
• επιτρέπουν την καταγραφή μικρών πληθυσμιακών ομάδων ακόμη και σε συγκεκριμένες συνοικίες και προάστια
Για έναν ομογενειακό φορέα που ζητά ελληνόφωνες κοινωνικές υπηρεσίες, διερμηνείς, ενίσχυση ενός κοινοτικού σχολείου ή ένα πρόγραμμα για ηλικιωμένους, τα στοιχεία αυτά λειτουργούν ως τεκμήριο. Δείχνουν όχι μόνο ότι η κοινότητα υπάρχει, αλλά και ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες της.
Εάν η ελληνική καταγωγή ή η χρήση της γλώσσας δεν καταγραφούν, η επίσημη στατιστική εικόνα θα είναι μικρότερη από την πραγματική. Και αυτή η ελλιπής εικόνα θα είναι εκείνη που θα έχουν μπροστά τους οι υπηρεσίες και οι κυβερνητικοί φορείς όταν σχεδιάζουν τις πολιτικές τους.
Οι νεότεροι δεν χρειάζεται να επιλέξουν μία μόνο ταυτότητα
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές της Απογραφής του 2026 είναι ότι κάθε άτομο μπορεί πλέον να δηλώσει έως και τέσσερις διαφορετικές καταγωγές, αντί για δύο που επιτρέπονταν το 2021.
Η αλλαγή αφορά άμεσα τους νεότερους Ελληνοαυστραλούς, οι οποίοι μπορεί να έχουν ελληνική, αυστραλιανή και άλλες οικογενειακές ρίζες. Δεν χρειάζεται να επιλέξουν ποιο μέρος της ταυτότητάς τους θα αποκλείσουν από την επίσημη καταγραφή.
Στο δείγμα της έντυπης φόρμας, το «Greek» δεν εμφανίζεται ανάμεσα στις έτοιμες επιλογές της ερώτησης για την καταγωγή. Όποιος θέλει να δηλώσει ελληνική καταγωγή πρέπει να τη γράψει σε ένα από τα πεδία «Other ancestry».
Η γλώσσα καταγράφεται με ξεχωριστή ερώτηση. Όσοι χρησιμοποιούν ελληνικά στο σπίτι μπορούν να επιλέξουν «Greek», το οποίο περιλαμβάνεται στις βασικές επιλογές της φόρμας.
Οι δύο απαντήσεις δεν ταυτίζονται. Κάποιος μπορεί να είναι ελληνικής καταγωγής χωρίς να μιλά ελληνικά στο σπίτι, όπως μπορεί να χρησιμοποιεί τη γλώσσα χωρίς αυτή να αποτελεί τη μοναδική του πολιτισμική ταυτότητα. Η Απογραφή επιχειρεί να καταγράψει ακριβώς αυτήν τη σύνθετη πραγματικότητα.
Να μην μείνει κανένας ηλικιωμένος εκτός
Η μεγαλύτερη δυσκολία ίσως δεν βρίσκεται στους νέους που θα συμπληρώσουν τη φόρμα ηλεκτρονικά, αλλά στους ηλικιωμένους ομογενείς που μπορεί να αντιμετωπίζουν γλωσσικά ή ψηφιακά εμπόδια.
Η Ελληνική Κοινότητα Μελβούρνης καλεί τους Ελληνοαυστραλούς να επικοινωνήσουν με γονείς, παππούδες, συγγενείς και ηλικιωμένους γείτονες, ώστε να βεβαιωθούν ότι γνωρίζουν τη διαδικασία και ότι έχουν βοήθεια εφόσον τη χρειάζονται.
Η Απογραφή μπορεί να συμπληρωθεί διαδικτυακά ή σε έντυπη μορφή, ενώ πληροφορίες παρέχονται και στα ελληνικά. Όσοι χρειάζονται γλωσσική υποστήριξη μπορούν να επικοινωνήσουν με την υπηρεσία μετάφρασης και διερμηνείας TIS National στον αριθμό 131 450.
Στη φόρμα πρέπει να περιλαμβάνονται όλα τα πρόσωπα που βρίσκονται στο νοικοκυριό τη νύχτα της Απογραφής, με ακριβείς απαντήσεις για την καταγωγή και τη γλώσσα που πραγματικά χρησιμοποιείται στο σπίτι.
Τα πρώτα δεδομένα της Απογραφής του 2026 αναμένεται να δημοσιοποιηθούν από τον Ιούνιο του 2027 και θα ακολουθήσουν δύο ακόμη φάσεις αναλυτικότερων αποτελεσμάτων.
Τότε θα φανεί εάν η ελληνική κοινότητα διατηρεί το δημογραφικό της αποτύπωμα, σε ποιες περιοχές ενισχύεται ή υποχωρεί και πόσο γρήγορα αλλάζει η σχέση των νεότερων γενεών με την ελληνική γλώσσα.
