Μια από τις τελευταίες μεγάλες, αγνές και αυθεντικές φωνές της ποντιακής μουσικής παράδοσης δεν είναι πια κοντά μας. Η σπουδαία ερμηνεύτρια Αλεξάνδρα Ξενοδοχίδου έφυγε από τη ζωή στις 12 Ιουλίου 2026, σε ηλικία 101 ετών και τριών μηνών, αφήνοντας πίσω της ένα δυσαναπλήρωτο κενό αλλά και μια ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά.
Η κηδεία και η ταφή της έγιναν τη Δευτέρα 13 Ιουλίου 2026 στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου στο χωριό Υφανταί Ροδόπης, τον τόπο όπου ζούσε και αγάπησε.
Η Αλεξάνδρα Ξενοδοχίδου γεννήθηκε στις 10 Απριλίου 1925, στις Υφαντές, λίγα μόλις χρόνια μετά την έλευση των Ποντίων προσφύγων γονέων της στην Ελλάδα –του Κοσμά από το Αμπουλβαράτ (ή Απουλτάτ) του Καρς και της Μαρίας (το γένος Γιαχουστίδη)1.
Παρά το γεγονός ότι το κύριο επάγγελμά της ήταν η σκληρή αγροτική εργασία2, η έφεση και η βαθιά της αγάπη για το τραγούδι εκδηλώθηκαν από πολύ μικρή ηλικία. Για εκείνη, το τραγούδι ήταν διέξοδος αλλά χρέος στις ρίζες της.
Μνημειώδης η προσφορά της
Η προσφορά της στη διάσωση των ποντιακών ακουσμάτων υπήρξε μνημειώδης. Για τρεις δεκαετίες, μαζί με τον λυράρη Χρήστο Σιδηρόπουλο, ένωνε τη φωνή της με τα ερτζιανά, στην ΕΡΑ Κομοτηνής (1950-1980), δημιουργώντας μια σειρά από ιστορικές εκπομπές που αποτέλεσαν θεματοφύλακα της παράδοσης.
Συνεργάστηκε στενά με κορυφαίους μουσικούς και δημιουργούς, όπως ο Χρύσανθος Θεοδωρίδης, ο Δημήτρης Κουγιουμτζίδης, ο Μιχάλης Καλιοντζίδης και ο Παναγιώτης Ασλανίδης, αφήνοντας σπουδαίες παραγωγές, όπως το Μουσικές Αναδρομές του Πόντου.
Το 2018, η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος (Σύνδεσμος Ποντιακών Σωματείων Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης) την τίμησε με ειδική πλακέτα στο 10ο Πανελλαδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών στην Κομοτηνή για τη συνολική της προσφορά.
«Δεν τραγουδούσε απλά· μετέφερε τον καημό και την αρχοντιά του Πόντου»
Η είδηση του θανάτου της προκάλεσε κύμα συγκίνησης σε ολόκληρο τον ποντιακό ελληνισμό. Άνθρωποι που συμπορεύτηκαν μαζί της, όπως η λυράρισσα Χαρά Μελίδου η οποία την είχε ως δασκάλα και «μητέρα» της στον ποντιακό χώρο, την αποχαιρέτισαν με πόνο.
Ο λυράρης, τραγουδιστής και πρόεδρος της Ένωσης Ποντίων Πιερίας Κώστας Παπουτσίδης είπε το δικό του «αντίο» με ένα συγκινητικό μήνυμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Με βαθιά συγκίνηση αποχαιρετώ την Αλεξάνδρα Ξενοδοχίδου. Η παρουσία της ήταν για όλους μας ένας αναντικατάστατος κρίκος με την παράδοση, μια φωνή που έγινε κομμάτι της ιστορίας μας. Υπήρχε κάτι το μοναδικό στον τρόπο που ερμήνευε. Δεν τραγουδούσε απλά· μετέφερε τον καημό, τη νοσταλγία και την αρχοντιά του Πόντου. Κάθε φορά που άκουγα τη φωνή της, ένιωθα πως το παρελθόν μας ζωντάνευε μπροστά μου. Ήταν μια από τις τελευταίες μεγάλες, αυθεντικές φωνές, από εκείνες που δεν ακούς απλώς, αλλά τις νιώθεις να μιλούν απευθείας στην καρδιά», έγραψε.
Η Αλεξάνδρα Ξενοδοχίδου πέρασε στην αιωνιότητα. Μπορεί η φυσική της παρουσία να χάθηκε, όμως η φωνή της θα συνεχίσει να αντηχεί μέσα από τις καταγραφές της, θυμίζοντας στις επόμενες γενιές την ιστορία, τον πόνο και την υπερηφάνεια του ποντιακού ελληνισμού.
Καλό ταξίδι στην αιωνιότητα, θεία Αλεξάνδρα. Η λύρα θα σε συνοδεύει πάντα στις γειτονιές των αγγέλων.
1,2 pontianlyrics.gr
