Τα πρώτα απτά δείγματα αποκλιμάκωσης της πολεμικής έντασης στη Μέση Ανατολή είναι γεγονός. Δύο ημέρες πριν από την επίσημη τελετή υπογραφής μιας συμφωνίας-πλαισίου ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, τρία πολύ μεγάλα ιρανικά δεξαμενόπλοια (VLCCs) της κρατικής εταιρείας National Iranian Tanker Company (NITC) βγήκαν από τη ζώνη του ναυτικού αποκλεισμού που είχαν επιβάλει οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εξειδικευμένης υπηρεσίας παρακολούθησης των θαλάσσιων μεταφορών TankerTrackers, τα σούπερ τάνκερ, ανάμεσα στα οποία τα πλοία «Diona» και «Hero2», μετέφεραν συνολικά 4,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την επανέναρξη των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου για πρώτη φορά μετά από μήνες. Ο αμερικανικός αποκλεισμός είχε επιβληθεί στις 13 Απριλίου, ως αντίποινα για το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μετά το ξέσπασμα της ένοπλης σύρραξης στα τέλη Φεβρουαρίου.
Η διέλευση των δεξαμενόπλοιων επιβεβαιώνει τις πληροφορίες της Wall Street Journal, σύμφωνα με τις οποίες η Ουάσιγκτον έδωσε το πράσινο φως στην Τεχεράνη να διαθέσει άμεσα το πετρέλαιό της στις αγορές, προχωρώντας παράλληλα στην άρση των κυρώσεων στους τομείς των μεταφορών και των τραπεζικών συναλλαγών.
Η προοπτική αυτή οδήγησε την τιμή του πετρελαίου Μπρεντ κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τον Μάρτιο, στα 78,81 δολάρια, ενώ ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανήγγειλε το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ αμέσως μετά την υπογραφή.
Γενική συμφωνία σε κλίμα δυσπιστίας
Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, οι αβεβαιότητες παραμένουν υψηλές. Η συμφωνία-πλαίσιο, η οποία θα υπογραφεί στο Μπίργκενστοκ της Ελβετίας, χαρακτηρίζεται «πολύ γενική» και εκτείνεται σε μόλις μιάμιση σελίδα, όπως δήλωσε ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς. Αναλυτές, όπως ο Άλι Βαέζ του International Crisis Group, επισημαίνουν ότι το κείμενο δεν επιλύει τα βασικά ακανθώδη ζητήματα ούτε το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά προσφέρει τον απαραίτητο διπλωματικό χώρο για να σταματήσει η βία.
Οι συνομιλίες για την επίτευξη μιας οριστικής συμφωνίας αναμένεται να ξεκινήσουν αμέσως μετά την υπογραφή, ωστόσο διεξάγονται σε περιβάλλον έντονης αμοιβαίας καχυποψίας. Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, υπενθύμισε το παρελθόν των αθετημένων δεσμεύσεων, σημειώνοντας ότι ο προηγούμενος κύκλος επαφών είχε διακοπεί βίαια κατά τη διάρκεια των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών της 28ης Φεβρουαρίου.
Το μέτωπο του Λιβάνου
Η επόμενη ημέρα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις στο έδαφος. Η Τεχεράνη θέτει ως βασική προτεραιότητα τον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και το κίνημα της Χεζμπολάχ. Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, εμφανίστηκε αντίθετος με τη συμφωνία, προειδοποιώντας ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα «για όσο χρειαστεί».
Τα πλήγματα συνεχίζονται, καθώς πρόσφατες ισραηλινές επιθέσεις στον νότιο Λίβανο στοίχισαν τη ζωή σε τέσσερις ανθρώπους, σε αντίποινα για ρουκέτες της Χεζμπολάχ, γεγονός που προκάλεσε την αντίδραση του ιρανικού στρατού, ο οποίος απείλησε το Ισραήλ με «σκληρή τιμωρία» σε περίπτωση που δεν σταματήσουν οι βομβαρδισμοί.
Επιπλέον, διαφωνία καταγράφεται και για το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, με το Ιράν να επιδιώκει την είσπραξη τελών για τις υπηρεσίες που προσφέρει στα διερχόμενα πλοία και την κυβέρνηση Τραμπ να απαιτεί ελεύθερη και ατελή διέλευση. Στην τελετή της Παρασκευής θα δώσουν το παρών ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου Μοχαμέντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ενώ ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο να παραστεί και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ.
