Ενώ στη σκηνή του φεστιβάλ ελληνικού πολιτισμού «Πανηγύρι 2026» στο Κίεβο κυριαρχούσαν οι χοροί, η μουσική και οι γεύσεις της ελληνικής παράδοσης, σε έναν άλλο χώρο της διοργάνωσης εξελισσόταν μια διαφορετική, αλλά εξίσου σημαντική συζήτηση: αυτή για την ταυτότητα, τη μνήμη και το μέλλον του ελληνισμού της Ουκρανίας.
Έτσι, δόθηκαν διαλέξεις, έγιναν παρουσιάσεις και διοργανώθηκαν συζητήσεις και μία προβολή – ένα βήμα σε εκπροσώπους ελληνικών κοινοτήτων, ερευνητές και ανθρώπους του πολιτισμού ώστε να μιλήσουν για την ιστορία και τη σύγχρονη πραγματικότητα των Ελλήνων της χώρας.
Κεντρική θέση στο πρόγραμμα είχε η συζήτηση με τίτλο «Η φωνή της κοινότητας: Οι Έλληνες της Ουκρανίας για τον εαυτό τους», στην οποία συμμετείχαν η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων της περιφέρειας Βολνοβάχα «Αναγέννηση» Τατιάνα Μπικέγεβα-Λακέρμπαγια, η Ολένα Κοβάντα από την περιοχή της Οδησσού και η Ναταλία Κορόβινα από τον ελληνικό σύλλογο «Ήλιος» του Χαρκόβου.
Οι καλεσμένες επικεντρώθηκαν στη διατήρηση της ελληνικής ταυτότητας, στο ρόλο των κοινοτήτων στη σύγχρονη Ουκρανία, στη σημασία της οικογενειακής μνήμης και στην ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η συμμετοχή των επισκεπτών του φεστιβάλ, οι οποίοι μοιράστηκαν προσωπικές ιστορίες, με αναφορές στις ρίζες τους και σε βιώματα που συνδέονται με τον ελληνισμό της Ουκρανίας.
Η Μαριούπολη είχε επίσης τη δική της ξεχωριστή παρουσία, μέσα από δύο παρουσιάσεις αφιερωμένες στον σπουδαίο ζωγράφο ελληνικής καταγωγής Αρχίπ Κουίντζι, μία από τις σημαντικότερες μορφές της παγκόσμιας ζωγραφικής του 19ου αιώνα.
Η ιστορικός του Μουσείου Τοπικής Ιστορίας της Μαριούπολης Όλγα Ντεμίντκο παρουσίασε τη διάλεξη «Αρχίπ Κουίντζι, ο ζωγράφος του φωτός», εστιάζοντας στη ζωή του καλλιτέχνη, στη σχέση του με τη Μαριούπολη και στη θέση που κατέχει στο παγκόσμιο καλλιτεχνικό στερέωμα.
Από την πλευρά της, η Βλάντα Γκαβρίλ-Ογλου ανέδειξε λιγότερο γνωστές πτυχές της δημιουργικής του πορείας, παρουσιάζοντας τις συνθήκες υπό τις οποίες δημιουργήθηκαν ορισμένα από τα πιο εμβληματικά έργα του και τις πηγές έμπνευσής του. Οι δύο παρουσιάσεις λειτούργησαν ως υπενθύμιση της βαθιάς σύνδεσης του ελληνισμού της Αζοφικής με μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες που ανέδειξε η περιοχή.
Ακόμη, παρουσιάστηκε η δράση του ελληνικού συλλόγου «Ήλιος» του Χαρκόβου, με αναφορά στην ιστορία του, στις πολιτιστικές και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες που αναπτύσσει, καθώς και στην ειδική έκδοση που κυκλοφόρησε με αφορμή τη συμπλήρωση 35 χρόνων από την ίδρυσή του.
Οι επισκέπτες είχαν επίσης την ευκαιρία να παρακολουθήσουν το ντοκιμαντέρ της Ιρίνα Μπόικο Ο Καραγκιοζοπαίχτης της Νιόν, αφιερωμένο στην τέχνη του θεάτρου σκιών, ενώ ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η συμμετοχή του νεαρού Τιμοφέι Σπιντόφσκι, ο οποίος απήγγειλε ποίημα στη νεοελληνική γλώσσα.
Σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές ελληνικές κοινότητες της Ουκρανίας εξακολουθούν να δοκιμάζονται από τις συνέπειες του πολέμου, το «Πανηγύρι 2026» στο Κίεβο έγινε παράλληλα χώρος διαλόγου, ανταλλαγής εμπειριών και διατήρησης της συλλογικής μνήμης.
