Το διάλογο που έχει προηγηθεί (μέσω επιστολών) με τη Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης & Καμπανίας σχετικά με τον εορτασμό της 19ης Μαΐου έδωσε στη δημοσιότητα η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος, τονίζοντας αφενός την πρόθεση για συνεννόηση και συνεργασία, αφετέρου το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τον τρόπο διοργάνωσης των εκδηλώσεων μνήμης.
Όπως υπογραμμίζεται, στην πρόθεση αυτή της ΠΟΕ για συνεννόηση «μέχρι σήμερα δεν υπήρξε καμία επίσημη ανταπόκριση».
Ακολουθεί αυτούσια η ανακοίνωση της Ομοσπονδίας:
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος, λαμβάνοντας γνώση της αποσταλείσας επιστολής-πρόσκλησης της 20ής Απριλίου 2026 από τον σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ.κ. Παντελεήμονα προς τα ποντιακά σωματεία μέλη της στο νομό Ημαθίας, σχετικά με το «επίσημο μνημόσυνο» της επετείου της 19ης Μαΐου, προέβη στις 25 Απριλίου 2026 σε αποστολή σχετικής απαντητικής επιστολής, η οποία κοινοποιήθηκε στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, στην Περιφερειακή Ενότητα Ημαθίας.
Με την επιστολή αυτή, η Ομοσπονδία μας επιχείρησε να ανοίξει ουσιαστικά το δρόμο της θεσμικής συνεννόησης και συνεργασίας, κάτι για το οποίο μέχρι σήμερα δεν υπήρξε καμία επίσημη ανταπόκριση.
Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Ν. 2193/1994 και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, ο τρόπος διοργάνωσης των εκδηλώσεων μνήμης καθορίζεται ύστερα από τη σύμφωνη γνώμη των πλέον αναγνωρισμένων ποντιακών συλλόγων και σωματείων. Η πρόβλεψη αυτή δεν αποτελεί τυπική διαδικασία, αλλά ουσιώδη θεσμική εγγύηση, ώστε οι απόγονοι των θυμάτων της Γενοκτονίας και οι φορείς της συλλογικής ιστορικής μνήμης να έχουν ουσιαστικό λόγο στον τρόπο με τον οποίο τελείται η Ημέρα Μνήμης της 19ης Μαΐου.
Η 19η Μαΐου δεν αποτελεί μια τοπική ή εσωτερική εκδήλωση ενός φορέα, αλλά Ημέρα Μνήμης με πανελλαδικό, ιστορικό και υπερτοπικό χαρακτήρα, που αφορά το σύνολο του ποντιακού ελληνισμού. Για το λόγο αυτόν, οι σχετικές εκδηλώσεις οφείλουν να πραγματοποιούνται μέσα από θεσμική συνεννόηση, αμοιβαίο σεβασμό και συνεργασία με τα ποντιακά σωματεία και τους θεσμικούς τους εκπροσώπους σε όλη την Ελλάδα.
Μέχρι και το έτος 2019, οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνταν σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα και τις σχετικές εγκυκλίους του υπουργείου Εσωτερικών στην πρωτεύουσα του νομού, ενώ παράλληλα τελούνταν εκδηλώσεις και σε άλλες περιοχές της Ημαθίας, όπως η Νάουσα, η Αλεξάνδρεια, η Πατρίδα, η Επισκοπή και το Ροδοχώρι, κατόπιν σχετικών αιτημάτων και με τη σύμφωνη γνώμη των τοπικών συλλόγων.
Το 2019, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ετών από τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, και κατόπιν αιτήματος του Σεβασμιωτάτου για λόγους συμβολισμού, καθώς και σχετικής πρότασης του τότε αντιπεριφερειάρχη, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τους συλλόγους στην Περιφερειακή Ενότητα Ημαθίας, όπου υπήρξε συμφωνία για την πραγματοποίηση της επίσημης εκδήλωσης στην Παναγία Σουμελά στην Καστανιά Ημαθίας αποκλειστικά για το έτος 2019 και με τη συμμετοχή μόνο των συλλόγων-σωματείων του νομού Ημαθίας.
Ωστόσο, για τον ίδιο χώρο, την ίδια ημέρα και ώρα, εκδόθηκε πρόσκληση διοργάνωσης και από σωματείο της Θεσσαλονίκης, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα η συντριπτική πλειοψηφία των σωματείων του νομού Ημαθίας να μην παραστεί στην επίσημη εκδήλωση και να διοργανώσει ξεχωριστή εκδήλωση στην πόλη της Βέροιας, στον Ιερό Ναό Αγίου Αντωνίου, παρουσία πλήθους κόσμου.
Το συγκεκριμένο γεγονός ανέδειξε με σαφήνεια ότι η επέτειος της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και οι εκδηλώσεις μνήμης των 353.000 θυμάτων δεν μπορούν να ιδιοποιούνται ή να εμφανίζονται ως υπόθεση ενός μόνο φορέα, συλλόγου ή ομάδας.
Η 19η Μαΐου ανήκει σε όλους τους Πόντιους, σε όλους τους απογόνους των θυμάτων της Γενοκτονίας και συνολικά στον οργανωμένο ποντιακό χώρο.
Από το έτος εκείνο μέχρι και σήμερα, η διοργάνωση πραγματοποιείται στην Παναγία Σουμελά με απόφαση της Περιφερειακής Ενότητας. Ωστόσο, η πραγματικότητα που διαμορφώνεται κάθε χρόνο αποτυπώνει με σαφήνεια ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ποντιακών σωματείων επιλέγει να πραγματοποιεί εκδηλώσεις μνήμης στους τόπους όπου εδρεύει, στις πόλεις και τις κοινότητες όπου ζει και δρα ο ποντιακός ελληνισμός.
Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η ιστορική μνήμη της Γενοκτονίας δεν μπορεί να περιορίζεται ή να εκφράζεται αποκλειστικά μέσα από μία μόνο εκδήλωση ή έναν μόνο χώρο, αλλά αποτελεί ζωντανό και συλλογικό βίωμα ολόκληρου του ποντιακού χώρου. Η 19η Μαΐου ανήκει σε όλους τους Πόντιους και η ουσιαστική συμμετοχή των συλλόγων, των απογόνων των θυμάτων και των τοπικών κοινωνιών είναι εκείνη που προσδίδει πραγματικό περιεχόμενο και καθολικό χαρακτήρα στις εκδηλώσεις μνήμης.
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος θεωρεί αυτονόητο ότι ζητήματα που αφορούν την ιστορική μνήμη, τους απογόνους των θυμάτων της Γενοκτονίας και τον τρόπο τέλεσης των εκδηλώσεων της 19ης Μαΐου δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται μονομερώς ούτε χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τους θεσμικούς εκπροσώπους του οργανωμένου ποντιακού χώρου.
Με γνώμονα τη ενότητα, τον σεβασμό προς όλους τους θεσμούς, και πρωτίστως τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης, δημοσιοποιούμε τις σχετικές επιστολές, παραμένοντας σταθερά υπέρ του διαλόγου, της θεσμικής συνεργασίας και της συνεννόησης.
Με εκτίμηση
Για το Διοικητικό Συμβούλιο
Ο πρόεδρος Γεώργιος Βαρυθυμιάδης
Η γενική γραμματέας Αθηνά Σωτηριάδου
∴
Προς: Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας
κ. Παντελεήμων
Κοινοποίηση:
Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας: Υπ’ όψιν κας Αηδονά Αθηνάς
Περιφερειακή Ενότητα Ημαθίας: Υπ’ όψιν κ. Καλαϊτζίδη Κωνσταντίνου
Θέμα: Εκδηλώσεις Μνήμης της 19ης Μαΐου – Θεσμικό πλαίσιο
Σεβασμιώτατε,
Λάβαμε γνώση της επιστολής-πρόσκλησής σας σχετικά με το «επίσημο μνημόσυνο» της επετείου της 19ης Μαΐου και οφείλουμε να επισημάνουμε τα εξής:
Σύμφωνα με το ισχύον Προεδρικό Διάταγμα 99/1994 (ΦΕΚ 78/Α/13-5-1994), οι εκδηλώσεις μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου πραγματοποιούνται στην έδρα του νομού και το πρόγραμμα αυτών καταρτίζεται από την αρμόδια διοικητική Αρχή, ήτοι σήμερα την Περιφερειακή Ενότητα διά του αντιπεριφερειάρχη.
Κατά συνέπεια, οποιαδήποτε μονομερής πρωτοβουλία καθορισμού του τόπου, του χρόνου και του πλαισίου διεξαγωγής των εκδηλώσεων, εκτός του προβλεπόμενου θεσμικού πλαισίου, στερείται θεσμικής ισχύος και δεν μπορεί να δεσμεύσει τα ποντιακά σωματεία και την Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος.
Είναι απολύτως σαφές ότι η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος δεν πρόκειται να συμμορφωθεί σε μονομερείς υποδείξεις ή σε πρακτικές που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα σε ένα ζήτημα που διέπεται από σαφείς θεσμικούς κανόνες.
Υπενθυμίζεται ότι οι εκδηλώσεις της 19ης Μαΐου έχουν δημόσιο, πανελλαδικό και καθολικό χαρακτήρα και προϋποθέτουν τη συμμετοχή των ποντιακών σωματείων, τα οποία εκπροσωπούνται θεσμικά από την Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος, ως το ανώτατο όργανο του οργανωμένου ποντιακού χώρου στον ελλαδικό χώρο.
Ιδιαίτερη αναφορά οφείλουμε να κάνουμε στην παρουσία των σωματείων με τα λάβαρά τους στους ιερούς ναούς. Τα λάβαρα αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορικής μνήμης και της συλλογικής ταυτότητας του ποντιακού ελληνισμού και η παρουσία τους κατά τις ημέρες μνήμης είναι αυτονόητη και αδιαπραγμάτευτη.
Οποιαδήποτε απόπειρα περιορισμού ή αποκλεισμού τους δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή.
Και όσο εσείς αποφεύγετε επιμελώς σε κείμενο τριών σελίδων να αναφέρετε τον όρο Γενοκτονία, και όσο εσείς θα μιλάτε για «επίσημους εορτασμούς», εμείς τιμώντας τον ιερό όρκο προς τους προγόνους μας, θα σαλπίζουμε βροντερό κάλεσμα στον αγώνα για την ηθική και ιστορική δικαίωση των 353.000 γενοκτονηθέντων, για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας.
Ο ρόλος της Εκκλησίας είναι σεβαστός και καθοριστικός στο πνευματικό σκέλος των εκδηλώσεων. Δεν εκτείνεται, όμως, στον καθορισμό του τόπου και του συνολικού πλαισίου αυτών, ούτε στη διατύπωση δεσμευτικών οδηγιών προς τα ποντιακά σωματεία.
Με τα ανωτέρω δεδομένα, καθίσταται σαφές ότι η πρόσκλησή σας δεν δύναται να αποτελέσει τη βάση για τον επίσημο εορτασμό της επετείου.
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος θα συμμετάσχει στις εκδηλώσεις που θα καθοριστούν από την αρμόδια περιφερειακή Αρχή, κατόπιν της αναγκαίας συνεννόησης με τα ποντιακά σωματεία, όπως επιβάλλει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και η πάγια πρακτική.
Πιστεύουμε ότι σε ζητήματα τέτοιας βαρύτητας, όπου προέχει η ενότητα και ο σεβασμός προς τη μνήμη των 353.000 θυμάτων της Γενοκτονίας, τυχόν αστοχίες μπορούν να αναγνωρίζονται και να διορθώνονται μέσα από ειλικρινή διάλογο. Με αυτό το πνεύμα, παραμένουμε στη διάθεση για θεσμική συνεννόηση, προς αποκατάσταση της ορθής τάξης των πραγμάτων.
Με εκτίμηση,
για το Διοικητικό Συμβούλιο
Ο πρόεδρος Γεώργιος Βαρυθυμιάδης
Η γενική γραμματέας Αθηνά Σωτηριάδου
