Ήταν Οκτώβρης του 1930. Οι αθηναϊκές εφημερίδες φιλοξενούσαν στα πρωτοσέλιδά τους πηχυαίους τίτλους με θριαμβευτικό περιεχόμενο για το Ελληνοτουρκικό Σύμφωνο Φιλίας. «Όσοι από άωρο ή καθυστερούμενον συναισθηματισμό, είτε από παρελθοντικόν ή μελλοντολογικόν υπολογισμόν δεν κατόρθωσαν ακόμη να αντιληφθούν το ηθικόν και πρακτικόν βάθος της ελληνοτουρκικής συνεργασίας, καλούνται να αναγνώσουν μετά προσοχής τας γραμμάς των προτάσεων των πρωθυπουργών […]», έγραφε ο «δημοσιογράφος» του Ελεύθερου Βήματος κουνώντας το δάχτυλο στους χιλιάδες πρόσφυγες που αποσβολωμένοι παρακολουθούσαν τα γεγονότα και έβλεπαν το Ελληνικό Κράτος να «ξεπλένει» τα εγκλήματα των φονιάδων εναντίον τους.
Ενάμισι εκατομμύριο ξεκληρισμένοι πρόσφυγες αποκαλούνταν «ανώριμοι», «συναισθηματικοί» και ίσως «καιροσκόποι» εάν τολμούσαν και μόνο να εξωτερικεύσουν την αγανάκτησή τους και την απογοήτευση τους για τους χειρισμούς του κράτους των Αθηνών.
Ήταν ο κολοφώνας της Μικρασιατικής Καταστροφής, της Γενοκτονίας των Ποντίων και όλων των υπόλοιπων Ελλήνων της Μικράς Ασίας των οποίων η παρουσία στη γη από όπου ξεριζώθηκαν μετρούσε από τους ελληνικούς αποικισμούς του 8ου και 6ου αι π.Χ.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά. Τον Οκτώβρη του 1930, με την ευκαιρία του εορτασμού της Ημέρας Ανεξαρτησίας του τουρκικού κράτους, ο Έλληνας πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος επισκέφτηκε την Τουρκία κατόπιν πρόσκλησης του Τούρκου ομολόγου του Ισμέτ Ινονού.
Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων άνοιξε με την κοινή παρακολούθηση της παρέλασης του τουρκικού στρατού, αλλά και της τουρκικής νεολαίας την οποία όπως μας πληροφορούν οι εφημερίδες της εποχής «θαύμασε» ο Βενιζέλος (προφανώς αγνοώντας τι συνέβη στη νεολαία των ομοεθνών του στη γη που βρισκόταν).
Στην ίδια εξέδρα δίπλα στον Έλληνα πρωθυπουργό βρισκόταν και ο Μουσταφά Κεμάλ, ο πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας και αρχιτέκτονας της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, τον οποίο ο Έλληνας πρωθυπουργός συνεχάρη μετά θερμής χειραψίας μετά το πέρας της παρέλασης όπως μας πληροφορεί η εφημερίδα Καθημερινή στο πρωτοσέλιδό της.
Ο Βενιζέλος λίγο πριν από την υπογραφή του Συμφώνου δήλωνε στους Τούρκους δημοσιογράφους που κάλυπταν το γεγονός: «Σκοπός της εδώ αφίξεώς μου, είνε να επιβεβαιώσω αβιάστως ότι η Ελλάς θεωρεί τα σημερινά σύνορά της ως οριστικά, ενώ εις την Λωζάννην τα παρεδέχθη εξ ανάγκης. Η υπογραφή του συμφώνου ήτο καθαρώς δευτερεύον ζήτημα, ενώ το πρωτεύον ήτο η πραγματική ανάγκη φιλίας. Δεν είνε αληθές ότι το Αιγαίον χωρίζει, αλλ’ απεναντίας ενώνει τους δύο λαούς, οι οποίοι συζήσαντες επί αιώνας γνωρίζονται και αγαπώνται κατά βάθος.
»Η ελληνοτουρκική συνεννόησις αποτελεί μέγα βήμα δια την βαλκανικήν ένωσιν. Μετά την φιλίαν το ναυτικόν σύμφωνον μεταξύ των δύο χωρών προκύπτει ως μια ανάγκη. Ήξευρα τον Κεμάλ ως σπουδαίον στρατιωτικόν, σήμερον όμως επείσθην ότι είνε και μέγας πολιτικός. Κατόπιν της χθεσινής μου συναντήσεως μετ’ αυτού, βεβαίως θα υπογραφή το σύμφωνον, το περιττόν άλλως τε, διότι είνε αρκετή η ειλικρίνιά του. […] Οφείλομεν να συνεργασθώμεν στενώτατα εις όλα τα επίπεδα, ιδίως δε επί του οικονομικού, διότι τότε μόνον θα μας υπολογίσουν, ενώ όταν επολεμούμεν μας περιφρονούν».
Την επόμενη ημέρα των εορτασμών για την ημέρα Ανεξαρτησίας των Τούρκων, ο Βενιζέλος μαζί με τον υπουργό εξωτερικών του Ανδρέα Μιχαλακόπουλο και ο Ινονού με τον δικό του υπουργό εξωτερικών Ρουσδή Μπέη, την 7η απογευματινή ώρα στην αίθουσα τελετών του υπουργείου Εξωτερικών της Άγκυρας, υπέγραφαν το περιώνυμο Ελληνοτουρκικό Σύμφωνο Φιλίας. Κατά τη διάρκεια υπογραφής (μονογράφησης) των σελίδων της συμφωνίας ο Ισμέτ Ινονού στράφηκε προς τον Ελευθέριο Βενιζέλο και του απευθύνθηκε λέγοντας «είμαστε πολύ υπερήφανοι κ. Πρόεδρε για τον έργον το οποίο επιτελούμεν» για να υπερθεματίσει ο Έλληνας πρωθυπουργός απαντώντας καταφατικά και ενθουσιωδώς «πάρα πολύ υπερήφανοι». Μετά την υπογραφή του συμφώνου ο Ισμέτ σήκωσε το ποτήρι του και έκανε πρόποση για τον «ευγενή ελληνικό λαό», για να τον μιμηθεί ακολούθως ο Βενιζέλος κάνοντας πρόποση εις υγείαν του «ευγενούς τουρκικού λαού» αδειάζοντας το ποτήρι του.
Ο «ευγενής» καμπανίτης αφρώδης οίνος –ήταν ότι έπρεπε για εκείνη την ώρα–, βοηθούσε στο να λησμονηθούν τα εγκλήματα που διαπράχτηκαν στο γυμνό και κατακρεουργημένο κορμί της Ρωμιοσύνης του Πόντου και της Μικρασίας.
«Τα δύο κράτη ουδέποτε θα βρεθούν σε αντίπαλα στρατόπεδα» και «Η ελληνοτουρκική φιλία αποτελεί τετελεσμένο γεγονός» διαλαλούσε ο ελληνικός Τύπος, ενώ ο ξένος μέσω των ανταποκριτών του αναρωτιόταν αν πράγματι αυτό ήταν το τέλος της μακραίωνης ελληνοτουρκικής διαμάχης.
Η υπογραφή του Ελληνοτουρκικού Συμφώνου Φιλίας και η στάση του Ελευθέριου Βενιζέλου, του ανθρώπου που μεγάλωσε τα σύνορα της Ελλάδας, κρίνεται από ειδικούς ως ρεαλιστική. Άλλωστε «η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού» όπως συνηθίζεται να λέγεται. Πώς όμως κρίνεται η πρότασή του μόλις μετά από τέσσερα χρόνια από την υπογραφή του εν λόγω συμφώνου, να δοθεί στον Μουσταφά Κεμάλ το Νόμπελ Ειρήνης; Ποια υψηλή πολιτική διανόηση δικαιολογούσε αυτή του την πράξη; Πώς άραγε να ένιωθαν οι χιλιάδες πρόσφυγες δημοκρατικοί ψηφοφόροι του όταν έβλεπαν πως ο άνθρωπος που θαύμαζαν, που είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους και που τελικά δικαιολόγησαν όταν είδαν πως δεν έκανε τίποτα για τη σωτηρία τους, αδιαφορούσε για το τραύμα τους και προκλητικά ξέπλενε τα αιματοβαμμένα χέρια του εμπνευστή της Γενοκτονίας;
Είναι τελικά το εκάστοτε ελληνικό κράτος «ανθελληνικό» όπως διατείνονται οι καθηγητές της Ιστορίας και πολιτικοί – στρατιωτικοί αναλυτές; Να θυμηθούμε τη συλλυπητήρια επιστολή για τον θάνατο του Κεμάλ που έστειλε ο μετέπειτα πρωθυπουργός της Ελλάδας Ιωάννης Μεταξάς; «Υπό το κράτος της πλέον οδυνηράς συγκινήσεως η Βασιλική Κυβέρνησις, ο Ελληνικός λαός και εγώ συμμεριζόμεθα το εθνικόν πένθος, όπερ πλήττει τόσον βαρέως την φίλην και σύμμαχον Τουρκίαν». Άραγε ποιον ελληνικό λαό εκπροσωπούσε ο Μεταξάς; Σίγουρα όχι τους Ποντίους και τους Μικρασιάτες!
