Υπάρχουν γιορτές που ξεπερνούν τα όρια μιας πολιτιστικής εκδήλωσης και μετατρέπονται σε βιωμένη εμπειρία συλλογικής μνήμης. Κάπως έτσι κύλησαν και φέτος τα «Παρχάρια» στη Ροδόπη, εκεί όπου για δύο ημέρες το βουνό γέμισε λύρες, χορούς, μυρωδιές και ανθρώπους που κουβαλούν –ή θέλουν να γνωρίσουν– το νήμα της ποντιακής παράδοσης.
Η καθιερωμένη εκδήλωση του Συλλόγου Ποντίων Ν. Ροδόπης «Η Τραπεζούντα» ήταν ενταγμένη στα «Ελευθέρια».
Στη Γέφυρα του Βοσκού, λίγο μετά το Οχυρό της Νυμφαίας, χιλιάδες επισκέπτες κάθε ηλικίας έδωσαν το παρών στο μεγάλο αντάμωμα, επιβεβαιώνοντας πως ο θεσμός που ξεκίνησε το 2002 όχι μόνο αντέχει στον χρόνο, αλλά εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά γεγονότα του ποντιακού ελληνισμού.
Από τα παρχάρια του Πόντου στα βουνά της Ροδόπης
Τα παρχάρια –τα ορεινά οροπέδια όπου οι Πόντιοι περνούσαν τους καλοκαιρινούς μήνες μαζί με τα κοπάδια τους– υπήρξαν διαχρονικά κάτι πολύ περισσότερο από τόποι εργασίας. Ήταν χώροι συνεύρεσης, γιορτής, τραγουδιού και κοινοτικής ζωής.
Αυτό ακριβώς το πνεύμα αναβιώνει εδώ και 24 χρόνια στη Ροδόπη, με φόντο το φυσικό τοπίο της Νυμφαίας, που μοιάζει να «αγκαλιάζει» τη μουσική και τη μνήμη.
Οι φετινές εκδηλώσεις κορυφώθηκαν την Κυριακή, με το βουνό να μετατρέπεται σε μια μεγάλη ανοιχτή ποντιακή γιορτή.
Από νωρίς το πρωί, η Θεία Λειτουργία στο ξωκκλήσι του Αγίου Γεωργίου εξ Αργυρουπόλεως έδωσε τον τόνο της ημέρας, γεφυρώνοντας –όπως συμβαίνει κάθε χρόνο– την παράδοση με το σήμερα.
Και ύστερα ήρθαν οι λύρες.
Χοροί, γλέντια και μια γιορτή ανοιχτή σε όλους
Χορευτικά συγκροτήματα από διάφορες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας παρουσίασαν ποντιακούς χορούς, ενώ το παραδοσιακό γλέντι κράτησε μέχρι αργά, με τη συμμετοχή πολλών καταξιωμένων καλλιτεχνών της ποντιακής μουσικής σκηνής, που κράτησαν αμείωτο το κέφι και τη συγκίνηση.
Παράλληλα, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν ποντιακές γεύσεις και παραδοσιακά εδέσματα, σε μια διοργάνωση που δεν περιορίστηκε μόνο στη μουσική αλλά λειτούργησε ως μια ολοκληρωμένη εμπειρία πολιτισμού.
Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε και η παρουσίαση αποσπασμάτων από το βιβλίο Η ζωή μ’ εν ’σ σα χερα σ’ της Όλγας Αυγητίδου, που πρόσθεσε έναν ακόμη κρίκο στη σύνδεση της εκδήλωσης με τη μνήμη και τη βιωμένη εμπειρία του ποντιακού ελληνισμού.
«Ο χορός και ο πολιτισμός ενώνουν»
Ιδιαίτερο συμβολισμό είχαν οι τοποθετήσεις των ανθρώπων που στάθηκαν δίπλα στον θεσμό όλα αυτά τα χρόνια.
Ο αντιπεριφερειάρχης Ροδόπης Μανώλης Ταπατζάς εξήρε το έργο του Συλλόγου Ποντίων Ν. Ροδόπης, τονίζοντας ότι μέσα από τέτοιες διοργανώσεις «δημιουργούνται όλες εκείνες οι προϋποθέσεις» για την ανάδειξη της περιοχής και της πολιτιστικής της ταυτότητας.
Από την πλευρά του, ο πρώην πρόεδρος του σωματείου και χοροδιδάσκαλος Γιάννης Νικολαΐδης θυμήθηκε τα πρώτα βήματα της διοργάνωσης το 2002 και στάθηκε ιδιαίτερα στον χαρακτήρα συνάντησης που έχουν αποκτήσει τα «Παρχάρια».
Όπως είπε, η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι μόνο η μαζική συμμετοχή, αλλά το γεγονός ότι στη γιορτή συναντώνται άνθρωποι διαφορετικών καταβολών και κοινοτήτων. Και φέτος ήταν καλεσμένος ο Εκπολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Αρμενίων Κομοτηνής, με το χορευτικό του συγκρότημα να δίνει μια γεύση από την αρμενική κουλτούρα.
«Χάρηκα πάρα πολύ που έχουμε κοντά μας κόσμο όχι μόνο ποντιακής καταγωγής, αλλά Θρακιώτες, Σαρακατσάνους, Μικρασιάτες, ανθρώπους από τη μειονότητα, ακόμη και από τη γειτονική Βουλγαρία και την Τουρκία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Και ίσως αυτή να είναι τελικά η ουσία των «Παρχαριών»: ότι σε μια εποχή όπου όλα μοιάζουν να αλλάζουν γρήγορα, εξακολουθούν να προσφέρουν έναν σταθερό τόπο συνάντησης, μνήμης και κοινής χαράς.
