Σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη έρχεται από τα Ζήλα* της Τοκάτης –περιοχή του Πόντου που σήμερα ανήκει στην επικράτεια της Τουρκίας – όπου εντοπίστηκε ένα σπάνιο ρωμαϊκό ψηφιδωτό με ελληνική επιγραφή, φωτίζοντας την έντονη παρουσία της ελληνικής γλώσσας και παιδείας στην περιοχή κατά την Αρχαιότητα.
Το ψηφιδωτό αποκαλύφθηκε στο πλαίσιο σωστικών ανασκαφών, όταν αρχαιοκάπηλοι το εντόπισαν στον κήπο αγροικίας, κινητοποιώντας άμεσα τις Αρχές για τη διάσωσή του.
Χρονολογείται στον 2ο αιώνα μ.Χ. και φέρει τη λέξη «Τρυφή», που στα αρχαία ελληνικά σημαίνει την πολυτελή διαβίωση, με αφθονία και με ανέσεις.
Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, το έργο κοσμούσε το δάπεδο σημαντικού οικοδομήματος της ρωμαϊκής περιόδου, πιθανότατα χώρου κοινωνικής δραστηριότητας, και αντανακλά έναν εκλεπτυσμένο και εύπορο τρόπο ζωής, όπου η ελληνική γλώσσα λειτουργούσε ως βασικό στοιχείο πολιτιστικής ταυτότητας.
Η καλλιτεχνική του ποιότητα είναι πάρα πολύ υψηλή, με εμφανείς ομοιότητες προς το περίφημο ψηφιδωτό της «Τσιγγάνας» από τη Ζεύγμα. Το εύρημα συνδυάζει περίτεχνα γεωμετρικά σχέδια και λεπτομερείς ανθρώπινες μορφές, κατασκευασμένες με εξελιγμένες τεχνικές, όπως το opus vermiculatum και το opus tessellatum.
Ο δρ Άλπερ Γιλμάζ από το Πανεπιστήμιο Ondokuz Mayıs επισημαίνει ότι η γυναικεία μορφή που απεικονίζεται αποτελεί προσωποποίηση της ευημερίας και της πολυτέλειας, ένδειξη ότι το κτήριο είχε σχεδιαστεί για να προβάλλει κοινωνικό κύρος και πλούτο.
Η σημασία του ευρήματος ενισχύεται από τη γεωγραφική του θέση: τα Ζήλα είναι γνωστά ως ο τόπος όπου ο Ιούλιος Καίσαρας διατύπωσε το «Veni, vidi, vici» μετά τη νίκη του το 47 π.Χ. επί του βασιλιά Φαρνάκη Β’, στοιχείο που υπογραμμίζει τη στρατηγική και ιστορική σημασία της περιοχής ήδη από την αρχαιότητα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι, μετά την πλήρη ανασκαφή και αποκατάσταση, το ψηφιδωτό μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην ανάδειξη της περιοχής ως σημαντικού προορισμού πολιτιστικού τουρισμού, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη βαθιά ελληνική και ρωμαϊκή της κληρονομιά.
