Η ιστορία του ελληνισμού στον Εύξεινο Πόντο γράφτηκε μέσα από το εμπόριο και τη ναυτιλία, αλλά και λόγω της ενεργής συμμετοχής Ελλήνων στην πνευματική και διοικητική ζωή της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Μια τέτοια εμβληματική μορφή, που ισορρόπησε ανάμεσα στην ελληνική του καταγωγή και την υψηλή ρωσική κοινωνία, ήταν ο Παύλος Φεντόροβιτς Ιορδάνοφ (Pavel Fedorovich Iordanov).
Γιατρός, δήμαρχος του Ταϊγανίου και γερουσιαστής, ο Ιορδάνοφ έμεινε στην ιστορία για το πολιτικό του ανάστημα και για τη στενή, δημιουργική του φιλία με τον Άντον Τσέχοφ.
Επί των ημερών του το Ταϊγάνιο μεταμορφώθηκε σε ένα σύγχρονο πολιτιστικό κέντρο, ενώ ο ίδιος ακολούθησε μέχρι τέλους τη μοίρα του ελληνισμού, καταλήγοντας πρόσφυγας και υπηρετώντας το καθήκον του έως την τελευταία του πνοή.
Στα θρανία με τον Τσέχοφ
Ο Παύλος Ιορδάνοφ (Павел Фёдорович Иорданов) γεννήθηκε στις 17 (29) Νοεμβρίου 1858 στο Ταϊγάνιο. Προερχόταν από εύπορη οικογένεια εμπόρων με ελληνική συνείδηση. Ο πατέρας του Γεώργιος ήταν Οθωμανός υπήκοος, γεγονός σύνηθες για τους Έλληνες της Διασποράς που διατηρούσαν δεσμούς με τη γενέτειρα.
Η ανέλιξη της οικογένειας ήταν τέτοια που το όνομά τους και το οικόσημό τους βρίσκεται στον επίσημο κατάλογο ευγενών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας –Γενικό Οικοσημολόγιο, Μέρος 19, σελ. 77.
Η μοίρα τον έφερε στο ίδιο γυμνάσιο με τον Άντον Τσέχοφ, τον κορυφαίο θεατρικό συγγραφέα και λογοτέχνη.
Αν και συμμαθητές στις πρώτες τάξεις, ο Ιορδάνοφ αποφοίτησε με χρυσό μετάλλιο δύο χρόνια νωρίτερα από τον μεγάλο συγγραφέα. Συνέχισε τις σπουδές του στην Ιατρική Σχολή του Χαρκόβου και το 1885 επέστρεψε στο Ταϊγάνιο ως αστίατρος.
Η συνεργασία των δύο φίλων
Από το 1896, ο Ιορδάνοφ και ο Αντόν Τσέχοφ ξεκίνησαν μια πυκνή αλληλογραφία που έμελλε να αλλάξει την εικόνα της πόλης. Παρά τις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις, συνεργάστηκαν για την:
- ανέγερση του μνημείου του Μεγάλου Πέτρου. Ο Ιορδάνοφ είχε την ιδέα και ο Τσέχοφ μεσολάβησε στον Ρώσο γλύπτη Μαρκ Αντοκόλσκι στο Παρίσι. Το μνημείο εγκαινιάστηκε το 1903 και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα της Ρωσίας.
- ανάπτυξη της βιβλιοθήκης. Με χιλιάδες δωρεές βιβλίων από τον Τσέχοφ και τη διοικητική υποστήριξη του Ιορδάνοφ, η δημοτική βιβλιοθήκη έγινε πρότυπο πνευματικού κέντρου.
- κοινωνική πρόνοια: Ίδρυσαν το πρώτο δημόσιο φαρμακείο και το δημοτικό μουσείο, ενώ ο Ιορδάνοφ διοίκησε ορφανοτροφεία και επιτροπές υποδομών.
Στην κορυφή της ρωσικής ιεραρχίας
Η δράση του αναγνωρίστηκε σε ανώτατο επίπεδο. Διετέλεσε δήμαρχος Ταϊγανίου (1905-1909), μέλος του Κρατικού Συμβουλίου και το 1917, διορίστηκε γερουσιαστής με τον τίτλο του μυστικού συμβούλου.
Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπηρέτησε ως επικεφαλής υγειονομικών υπηρεσιών και τιμήθηκε με τα παράσημα του Αγίου Στανισλάβ και της Αγίας Άννας.
Το τέλος τον βρήκε στα Πριγκηπόνησα
Μετά τη Ρωσική Επανάσταση και την επικράτηση των Μπολσεβίκων, ο Ιορδάνοφ συντάχθηκε με τον Λευκό Στρατό ως αρχίατρος.
Το 1919, ακολουθώντας το κύμα των προσφύγων, συνόδευσε τραυματίες από το Νοβοροσίσκ στην Κωνσταντινούπολη υπό τη σημαία του Ερυθρού Σταυρού.
Εργάστηκε ακούραστα σε νοσοκομείο στην Πρίγκηπο, όπου τελικά προσβλήθηκε από τυφοειδή πυρετό.
Άφησε την τελευταία του πνοή την 1η Μαρτίου 1920. Η σορός του μεταφέρθηκε αργότερα από τον γιο του στη Ρώμη, όπου αναπαύεται στον οικογενειακό τάφο στο κοιμητήριο Testaccio.
Πόπη Παπαγεωργίου
