Σε ένα γνώριμο αλλά βαθιά προβληματικό πολιτικό σκηνικό, οι πολίτες της Βουλγαρία προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για όγδοη φορά μέσα σε πέντε χρόνια, σε μια εκλογική αναμέτρηση που αποτυπώνει τη διαρκή αστάθεια και την κρίση εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα.
Αδιαφιλονίκητο φαβορί εμφανίζεται ο Ρούμεν Ράντεφ, ο οποίος, έχοντας παραιτηθεί από την προεδρία τον Ιανουάριο, διεκδικεί πλέον την πρωθυπουργία με σημαία την πολιτική σταθερότητα και την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Ο 62χρονος πρώην πιλότος μαχητικών και ευρωσκεπτικιστής έχει ταχθεί κατά της στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, ενώ προκρίνει την αποκατάσταση σχέσεων με τη Μόσχα, στοιχείο που ενισχύει το πολιτικό του αποτύπωμα αλλά και τον διχασμό στο εσωτερικό της χώρας.
Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στο κόμμα του, την «Προοδευτική Βουλγαρία», ποσοστό κοντά στο 35%, αυξημένο σε σχέση με τον Μάρτιο. Αν επιβεβαιωθεί στην κάλπη, θα πρόκειται για την ισχυρότερη εκλογική επίδοση των τελευταίων ετών, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Την ίδια ώρα, το άλλοτε κυρίαρχο GERB του Μπόικο Μπορίσοφ καταγράφει σημαντική πτώση, περιοριζόμενο περίπου στο 18%, γεγονός που αποτυπώνει την κόπωση των ψηφοφόρων απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναμενόμενη συμμετοχή, καθώς, σύμφωνα με την Alpha Research, εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου το 60%, σχεδόν διπλάσια σε σύγκριση με το 34% των εκλογών του Ιουνίου 2024, ένδειξη αυξημένης κινητοποίησης των πολιτών.
Στην καθημερινότητα των ψηφοφόρων, ωστόσο, κυριαρχεί το αυξημένο κόστος διαβίωσης, μετά την υιοθέτηση του ευρώ τον Ιανουάριο, ζήτημα που φαίνεται να απασχολεί περισσότερο από τις γεωπολιτικές τοποθετήσεις του Ράντεφ.
Παράλληλα, ο ίδιος έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεργασίας τόσο με το GERB όσο και με το «Κίνημα για τα Δικαιώματα και τις Ελευθερίες», του οποίου ο ηγέτης Ντέλιαν Πεέβσκι έχει βρεθεί αντιμέτωπος με κυρώσεις από ΗΠΑ και Βρετανία για διαφθορά.
Στο ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης, πιθανός εταίρος θεωρείται το φιλοευρωπαϊκό κόμμα «Συνεχίζουμε την Αλλαγή – Δημοκρατική Βουλγαρία» (PP-DB), που κινείται περίπου στο 12% και στηρίζει την ανάγκη μεταρρυθμίσεων.
Σκιά διαφθοράς και φόβοι νοθείας
Η εκλογική διαδικασία διεξάγεται στον απόηχο των μαζικών διαδηλώσεων του Δεκεμβρίου, που οδήγησαν στην πτώση της προηγούμενης κυβέρνησης και επανέφεραν στο προσκήνιο τις χρόνιες παθογένειες του πολιτικού συστήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Αντρέι Γκούροφ επιχείρησε να δώσει τόνο αξιοπιστίας, δηλώνοντας σε συνέντευξή του στο Politico ότι «οι εκλογές δεν είναι προς πώληση» και ότι στόχος είναι να προστατευθεί η εκλογική διαδικασία αντί απλώς να διαχειριστεί.
Την ίδια ώρα, οι Αρχές έχουν προχωρήσει σε πάνω από 200 συλλήψεις στο πλαίσιο εκστρατείας κατά της εξαγοράς ψήφων και της χειραγώγησης των εκλογέων.
Οι καταγγελίες περιλαμβάνουν ακόμη και πρακτικές παραπληροφόρησης μέσω κοινωνικών επιδομάτων, ενώ ξεχωρίζει η σύλληψη Ρώσου πολίτη στη Στάρα Ζαγόρα για εμπλοκή σε εκλογική απάτη.
Όπως προειδοποίησε ο Γκούροφ, η χειραγώγηση της ψήφου μπορεί πλέον να γίνεται σε μαζική κλίμακα, «ακόμη και με μία ενέργεια». Για τον λόγο αυτό, το υπουργείο Εξωτερικών έχει δημιουργήσει ειδική μονάδα για την αντιμετώπιση ξένων παρεμβάσεων, με τη συμμετοχή του ερευνητή Χρίστο Γκρόζεφ και σε συνεργασία με την Bellingcat, ενώ έχει ζητηθεί και η στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρά τη σημαντική οικονομική πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, μετά την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2007, η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί βαθιά πληγή. Σύμφωνα με την Transparency International, η Βουλγαρία κατατάσσεται στην 84η θέση παγκοσμίως για το 2025, στο ίδιο επίπεδο με την Ουγγαρία, παραμένοντας η χώρα με τη χαμηλότερη επίδοση στην ΕΕ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κοινωνία εμφανίζεται κουρασμένη αλλά και γεμάτη προσδοκίες. Η δήλωση της 82χρονης Τεμενούσκα Βάσεβα στο Reuters –«ελπίζουμε πραγματικά πως κάτι θα αλλάξει και ότι οι διεφθαρμένοι ηγέτες μας θα αντικατασταθούν»–, αποτυπώνει το κλίμα μιας χώρας που αναζητά διέξοδο από τον φαύλο κύκλο της πολιτικής αστάθειας.
