Ο Φωκίων Νέγρης (1846-1928) υπήρξε μια από τις πιο πολυδιάστατες προσωπικότητες της νεότερης Ελλάδας. Γεωλόγος, μεταλλειολόγος, πολιτικός και ο πρώτος Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, κατάφερε να συνδυάσει την επιστημονική αυστηρότητα με την κοινωνική ευαισθησία και την πολιτική δράση.
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και έφερε το βάρος μιας εντυπωσιακής γενεαλογίας, που αποτελούσε κράμα των επιφανέστερων φαναριώτικων οίκων (Νέγρη, Καλλιμάχη και Υψηλάντη).
Η ποντιακή ρίζα και οι Υψηλάντες
Η μητέρα του Λουκία, ήταν κόρη του Νικολάου Υψηλάντη, αρχηγού του Ιερού Λόχου. Ως εκ τούτου, ο Φωκίων ήταν δισέγγονος του Κωνσταντίνου Υψηλάντη, ηγεμόνα της Βλαχίας, και ανιψιός των ηρώων της Επανάστασης Αλέξανδρου και Δημήτριου Υψηλάντη.
Η καταγωγή αυτή τον συνέδεε άμεσα με την Τραπεζούντα και την υψηλή διπλωματία της Υψηλής Πύλης.
Ο πατέρας του Κωνσταντίνος Νέγρης, ήταν ο πρώτος καθηγητής Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, γεγονός που προδιέγραψε την ακαδημαϊκή πορεία του γιου του.
Ο Φωκίων Νέγρης έζησε τα παιδικά του χρόνια στο Παρίσι, όπου έλαβε υψηλού επιπέδου μόρφωση· σπούδασε στην Πολυτεχνική Σχολή (École Polytechnique), μεταλλειολογία στην École de Mines, καθώς μαθηματικά στη Σορβόνη. Το 1873 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και αρχικά εργάστηκε ως γενικός έφορος των Μεταλλείων Λαυρίου. Το 1878 ανέλαβε καθήκοντα διευθυντή, αφήνοντας ανεξίτηλο το στίγμα του καθώς:
- Υπήρξε ο κύριος μοχλός για τη σιδηροδρομική σύνδεση Αθήνας-Λαυρίου
- Ως πολιτικός και δήμαρχος Λαυρίου, εισήγαγε τον πρωτοποριακό νόμο ΒΩΜΑ για την ασφάλιση και περίθαλψη των εργατών, επιδεικνύοντας σπάνια για την εποχή κοινωνική ενσυναίσθηση
- Το 1904 ήταν ο πρώτος που εντόπισε την ύπαρξη της βυθισμένης αρχαίας πόλης στο Παυλοπέτρι Λακωνίας, αποδεικνύοντας το εύρος των ενδιαφερόντων του.
Η πνευματική του προσφορά κορυφώθηκε το 1926, όταν εξελέγη τακτικό μέλος και πρώτος Πρόεδρος της νεοσύστατης Ακαδημίας Αθηνών. Σήμερα, το όνομά του φέρει ο εμβληματικός πεζόδρομος της Κυψέλης, ο οποίος σχεδιάστηκε πάνω στην κοίτη του παλαιού ρέματος, θυμίζοντας στους περαστικούς τον άνθρωπο που γεφύρωσε την αριστοκρατική παράδοση με τον αστικό εκσυγχρονισμό.
