Αν υπάρχει ένα γεγονός που η εμβέλειά του μπορεί να συγκριθεί με διοργανώσεις όπως το Πανελλαδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών της ΠΟΕ ή –σε επίπεδο συλλόγων– ο «Ακριτικός Κύκλος» του Συλλόγου Ποντίων Σταυρούπολης «Ακρίτες του Πόντου», αυτό είναι σίγουρα το Παμποντιακόν πανοΰρ «Τη Θωμά ’ς σα Σούρμενα», που για περισσότερα από 100 χρόνια διοργανώνει η Ένωση Ποντίων Σουρμένων. Φέτος θα στηθεί το 103ο Πανοΰρ, και –όπως αντιλαμβάνεται κανείς με ματιά στο αναλυτικό πρόγραμμα– θα είναι εμπλουτισμένο με κάθε λογής εκδηλώσεις.
Η κορύφωση, όπως πάντα, θα είναι η αναβίωση του ποντιακού ταφικού εθίμου, που πέρυσι εντάχθηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
«Η ιστορική μνήμη και η προσήλωση στα ήθη και τα έθιμα είναι ο ιδανικότερος οδηγός κάθε γενιάς, για να χαράξει την πορεία της στο μέλλον και να διατηρήσει τις ανθρώπινες και πολιτιστικές της αξίες. Ιστορικός Πόντος – Νέα Σούρμενα, μια διαρκής αμφίδρομη σχέση ενός και πλέον αιώνα που φτάνει στις μέρες μας και ζωντανεύει μέσα από ένα μεγάλο πολιτιστικό πενθήμερο, ορόσημο των απανταχού της γης Ποντίων, που περιλαμβάνει πτυχές της ιστορίας και της λαογραφίας του ποντιακού ελληνισμού, με κορυφαίο γεγονός το ταφικό μας έθιμο», σημειώνει μεταξύ άλλων στο χαιρετισμό του στο έντυπο πρόγραμμα των εκδηλώσεων, εκ μέρους του ΔΣ, ο πρόεδρος της Ένωσης Γιώργος Σαραφίδης.
Οι φετινές εκδηλώσεις θα αρχίσουν την Τετάρτη 15 Απριλίου, στις 19:00, στο Ιστορικό και Λαογραφικό Ποντιακό Μουσείο Σουρμένων που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της περιοχής, με μια εκδήλωση – ζωντανή πολιτική και πνευματική κατάθεση στη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη.
Για τον άνθρωπο που ταύτισε τη ζωή του με την ανάδειξη της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου θα μιλήσουν ο Δημήτρης Διακομιχάλης (πρώην δήμαρχος Καλυμνίων) και ο Θεοφάνης Μαλκίδης.
Χαιρετισμό θα απευθύνει ο ναύαρχος ε.α. και επίτιμος αρχηγός ΓΕΕΘΑ Χρήστος Λυμπέρης.
Την Πέμπτη 16 Απριλίου, στις 20:00, και στο Πολιτιστικό Κέντρο Ελληνικού θα παιχτεί η ποντιακή θεατρική παράσταση Το ζαρωτόν ξύλο, που δεν είναι άλλο από το θεατρικό έργο Το στραβόξυλο του Πόντιου δημοσιογράφου και συγγραφέα Δημήτρη Ψαθά. Το έργο έχει μεταφέρει με ιδιαίτερη μαεστρία στην ποντιακή διάλεκτο ο Κώστας Καλλίδης.
Τη θεατρική ομάδα του Καλλιτεχνικού Οργανισμού Ποντίων Αθηνών σκηνοθετεί ο Γιώργος Σονίδης.
Ένα 24ωρο αργότερα, την Παρασκευή 17 Απριλίου, θα παρουσιαστούν χοροί και τραγούδια από όλη την Ελλάδα. Η μουσικοχορευτική παράσταση θα αρχίσει στις 19:45 και θα δοθεί στην Κεντρική Πλατεία Σουρμένων. Τα χορευτικά συγκροτήματα συνοδεύουν οι μουσικοί: Γιάννης Παυλόπουλος, Δέσποινα Ιεραπετρίτη, Αλέξανδρος Αρκαδόπουλος, Ιορδάνης Κουζηνόπουλος, Δημήτρης Μπάκος, Γιάννης Γευγελής, Αντώνης Κεχαγιαδάκης, Αδαμάντιος Λαδουκάκης, Μανώλης Φετοκάκης, Κώστας Αρσενίου, Γιώργος Σαραφίδης και Στέλιος Σαραφίδης.
Εκτός από το χορευτικό συγκρότημα της διοργανώτριας Ένωσης Ποντίων Σουρμένων, συμμετέχουν χορευτές από τον Σύλλογο Κρητών Ελληνικού «Ο Ψηλορείτης», τη Σχολή Παραδοσιακών Χορών Ιεράς Μητροπόλεως Γλυφάδας, Ελληνικού, Βούλας, Βουλιαγμένης & Βάρης, τον Λαογραφικό Όμιλο Βάρης «Σεμέλη», το Χορευτικό Εργαστήρι Νέας Ιωνίας, την Πανθρακική Ομοσπονδία Νοτίου Ελλάδος, το Λύκειο Ελληνίδων Παιανίας, το Σύνδεσμο Λουτρακιωτών-Περαχωριτών «Ο Ίβυκος» και τον Χορευτικό Όμιλο «Ειρήνη». Θα ακολουθήσει παραδοσιακό γλέντι.
Το Σάββατο 18 Απριλίου, στις 18:30, στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Σουρμένων θα τελεστεί ο Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός και αρτοκλασία υπέρ υγείας των απανταχού της γης Ποντίων, χοροστατούντος του μητροπολίτη Γλυφάδας, Ελληνικού, Βούλας, Βουλιαγμένης και Βάρης Αντωνίου.
Οι πιστοί θα μπορούν να προσκηνύσουν τα ιερά λείψανα του πολιούχου της Τραπεζούντας Αγίου Ευγενίου και του Αγίου Γεωργίου Καρσλίδη.
Η συνέχεια θα δοθεί στην Κεντρική Πλατεία Σουρμένων όπου στις 19:45 θα παρουσιαστούν παραδοσιακοί χοροί από:
• Τον Σύλλογο Ποντίων Αμαρουσίου «Νίκος Καπετανίδης»,
• Την Εύξεινο Λέσχη Επισκοπής Νάουσας,
• Την Ένωση Ποντίων Πολίχνης,
• Την Ποντιακή Εστία Στουτγάρδης.
Ωστόσο εκείνο που περιμένουν όλοι είναι το παραδοσιακό γλέντι με κεμεντζέ, ταούλ’, τουλούμ’, γαβάλ, κρασί και χαψία. Στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα που θα παρουσιάσει ο μοναδικός Λάζος Τερζάς, θα είναι οι αγαπημένοι καλλιτέχνες Κώστας Θεοδοσιάδης, Παναγιώτης Θεοδωρίδης, Αλέξης Παρχαρίδης, Γιώργος Ατματσίδης, Ειρήνη Σαχταρίδου, Γιώργος Σιαμίδης, Χρήστος Μαυρίδης και Νίκος Χατζηδαβιτίδης.
Η Κυριακή του Θωμά, 19 Απριλίου, είναι αφιερωμένη στο ταφικό έθιμο και αρχίζει στις 07:00, στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Σουρμένων.
Το πρόγραμμα έχει ως εξής:
• 07:00 Όρθρος και Πανηγυρική Θεία Λειτουργία, χοροστατούντος του μητροπολίτη Γλυφάδας, Ελληνικού, Βούλας, Βουλιαγμένης και Βάρης Αντωνίου.
• 10:45 Λιτανευτική πομπή προς το Κοιμητήριο Σουρμένων.
• 11:15 Επιμνημόσυνη δέηση υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των κεκοιμημένων προσφιλών προσώπων («ταφικό έθιμο»). Θα τεθούν προς προσκύνηση τα ιερά λείψανα του πολιούχου της Τραπεζούντας Αγίου Ευγενίου και του Αγίου Γεωργίου Καρσλίδη.
• 18:30 Μεθέορτος εσπερινός.
Μετά τον Εσπερινό θα κορυφωθεί το Παμποντιακόν πανοΰρ «Τη Θωμά ‘ς σα Σούρμενα» με το γλέντι που όλοι περιμένουν. Η βραδιά αναμένεται να αρχίσει στις 19:30, με τους χαιρετισμούς του προέδρου της Ένωσης Ποντίων Σουρμένων Γιώργου Σαραφίδη, του δημάρχου Ελληνικού-Αργυρούπολης Γιάννη Κωνσταντάτου και του προέδρου της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος, Γιώργου Βαρυθυμιάδη.
Αμέσως μετά θα βάλουν άψιμον στη νύχτα χορευτικά συγκροτήματα από:
• Το Σύλλογο Ποντίων Ηλιούπολης «Αλέξανδρος Υψηλάντης»,
• Τον Πολιτιστικό Σύλλογο Πανοράματος Δράμας,
• Την Ένωση Ποντίων Χορευτών Δράμας «Πυρρίχιος»,
• Τον Σύλλογο Ποντίων Reutlingen «Ο Πόντος»,
• Την Ένωση Ποντίων Σουρμένων.
Στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα που παρουσιάζει ο Λάζος Τερζάς θα είναι οι Κώστας Θεοδοσιάδης, Δημήτρης Καρασαββίδης, Αλέξης Παρχαρίδης, Γιώργος Σοφιανίδης, Γιώργος Ατματσίδης, Δημήτρης Ξενιτόπουλος, Γιώργος Σιαμίδης, Παντελής Νικολαΐδης και Νίκος Χατζηδαβιτίδης.
