Η Halkbank είναι κρατική τράπεζα της Τουρκίας η οποία, επειδή δεν είναι συνδεδεμένη με το διεθνές τραπεζικό σύστημα, χρησιμοποιήθηκε από τον Ερντογάν για να εξυπηρετήσει τις συναλλαγές του Ιράν, παρακάμπτοντας τις κυρώσεις που είχαν επιβάλει οι ΗΠΑ στο ιρανικό τραπεζικό σύστημα.
Η συγκεκριμένη τράπεζα «ξέπλυνε» 20 δισ. δολάρια του Ιράν, ενώ υπάρχουν φωνές στην Τουρκία που λένε ότι αυτό δεν έγινε χωρίς κέρδος για την Halkbank – αλλά και για την οικογένεια Ερντογάν. Άλλωστε, ο Τούρκος πρόεδρος δεν έκανε αυτήν την εξυπηρέτηση για την… ψυχή του πατέρα του
Η υπόθεση αυτή μπήκε στο στόχαστρο της αμερικανικής δικαιοσύνης όταν ο «ενδιάμεσος» αυτής της διαδικασίας, ο Ιρανοαζέρος Ρίζα Ζαράμπ στον οποίο είχε χορηγηθεί και τουρκική υπηκοότητα, συνελήφθη στις ΗΠΑ και τα είπε όλα στις Αρχές. Στη συνέχεια εκλήθη και συνελήφθη και ο Μεχμέτ Χακάν Ατίλα, πρώην αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Halkbank, ο οποίος παρέδωσε στοιχεία για την όλη υπόθεση.
Με βάση τα στοιχεία που κατέθεσαν και προσκόμισαν οι συλληφθέντες, ο νομικός εκπρόσωπος του υπουργείου Δικαιοσύνης είπε στο Ανώτατο Δικαστήριο τον Ιανουάριο του 2023 –όπου είχε προσφύγει η τουρκική τράπεζα επικαλούμενη ασυλία–, ότι μια απόφαση υπέρ της Halkbank θα επέτρεπε σε οποιαδήποτε ξένη κρατική εταιρεία να μετατραπεί σε μηχανισμό αποφυγής των ομοσπονδιακών αδικημάτων, «να παρεμβαίνει στις εκλογές μας, να κλέβει πυρηνικά μυστικά ή, όπως εδώ, να παρακάμπτει τις κυρώσεις μας και να διοχετεύει δισεκατομμύρια δολάρια σε μια χώρα στην οποία έχει επιβληθεί εμπάργκο».
Σημειώνεται ότι οι αμερικανικές εισαγγελικές Αρχές κατηγορούν την Halkbank ότι μετέτρεπε τα έσοδα από την πώληση πετρελαίου σε χρυσό και στη συνέχεια σε μετρητά για να εξυπηρετεί ιρανικά συμφέροντα, ενώ συνέτασσε πλαστά έγγραφα περί αποστολής τροφίμων για να δικαιολογεί τη μεταφορά των πετρελαϊκών εσόδων. Λένε επίσης ότι η κρατική τράπεζα της Τουρκίας βοήθησε το Ιράν να μεταφέρει κρυφά 20 δισ. δολάρια, εκ των οποίων τουλάχιστον το 1 δισ. νομιμοποιήθηκε μέσω του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Τα υπόλοιπα, που αφορούν τη διαδικασία ενός είδους συμβιβασμού μεταξύ των ΗΠΑ και της Τουρκίας, τα πληροφορούμεθα από την τουρκική εφημερίδα Birgün:
«Στην υπόθεση της Halkbank, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη στις ΗΠΑ από το 2019, έχει προκύψει αναστολή της διαδικασίας επιβολής κυρώσεων για 90 ημέρες. Ο αναπληρωτής πρόεδρος του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος (CHP), Ντενίζ Γιαβούζγιλμάζ, δήλωσε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει 10 όρους, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης των δραστηριοτήτων της τράπεζας από ανεξάρτητο ελεγκτή.
»Είπε ακόμα: “Οι ΗΠΑ έπαιξαν το χαρτί της υπόθεσης Halkbank! Από αυτή την άποψη, το AKP θα συνεχίσει να ενεργεί ως εκτελεστής της πολιτικής της Αμερικής στη Μέση Ανατολή“.
»Σε δήλωσή του στο λογαριασμό του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο ίδιος επέστησε την προσοχή στην αναστολή της υπόθεσης Halkbank υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
»Ισχυριζόμενος ότι η συμφωνία σχετικά με τις κατηγορίες για “παραβίαση των ιρανικών κυρώσεων και ξέπλυμα χρήματος” ήταν δυνατή λόγω του ρόλου της Άγκυρας στη διαδικασία απελευθέρωσης Ισραηλινών ομήρων που κρατούνται από τη Χαμάς, αποκάλυψε τους 10 όρους που παρουσίασαν οι ΗΠΑ.
»Ο Ντενίζ Γιαβούζγιλμάζ απαρίθμησε τους όρους της συμφωνίας ως εξής:
• Η Halkbank θα προσλάβει έναν “ειδικό σε θέματα ξεπλύματος χρήματος και συμμόρφωσης.
• Αυτός ο ειδικός θα διευκολύνει την επικοινωνία με τις αμερικανικές Aρχές.
• Θα εξετάσει όλους τους λογαριασμούς της Halkbank.
• Στον ειδικό θα παρασχεθούν όλες οι ζητούμενες πληροφορίες, έγγραφα και αρχεία.
• Η Halkbank θα αποστασιοποιηθεί από την ιρανική κυβέρνηση, τους Ιρανούς ή τις σχετικές οντότητες.
• Οποιαδήποτε αιτήματα χρηματοοικονομικών συναλλαγών από το Ιράν θα αναφέρονται στις ΗΠΑ.
• Η Halkbank θα παραιτηθεί από όλα τα δικαιώματα επί των περιουσιακών στοιχείων του Ρίζα Ζαράμπ και θα συνεργαστεί πλήρως εάν οι ΗΠΑ παγώσουν ή κατασχέσουν αυτά τα περιουσιακά στοιχεία.
• Ο ειδικός θα ετοιμάσει την έκθεσή του εντός 90 ημερών.
• Εάν η έκθεση του εμπειρογνώμονα είναι αρνητική, η Halkbank θα κληθεί να παράσχει εξηγήσεις.
• Εάν η εξήγηση δεν είναι ικανοποιητική, η συμφωνία θα ακυρωθεί και η νομική διαδικασία θα ξεκινήσει από την αρχή».
Όπως εξήγησε ο Ντενίζ Γιαβούζγιλμάζ, με βάση τους παρακάνω όρους «το AKP θα συνεχίσει να ενεργεί ως εφαρμοστής της πολιτικής της Αμερικής στη Μέση Ανατολή!».
Εμείς να μείνουμε στους δύο από τους δέκα όρους, τους εξής:
• Θα εξετάσει όλους τους λογαριασμούς της Halkbank.
• Στον ειδικό θα παρασχεθούν όλες οι ζητούμενες πληροφορίες, έγγραφα και αρχεία.
Αυτό σημαίνει ότι ο εμπειρογνώμων, που θα διαθέσει τα στοιχεία που θα βρει στις αμερικανικές Αρχές, αφού εξετάσει όλους τους λογαριασμούς θα εντοπίσει και τη διαδρομή των χρημάτων που πήγαν στην ηγεσία και σε πολιτικούς της Τουρκίας. Γι’ αυτό ο επόμενος όρος λέει ότι «θα παρασχεθούν όλες οι ζητούμενες πληροφορίες, έγγραφα και αρχεία».
Με άλλα λόγια: Ναι, οι αμερικανικές Αρχές μπορεί να διαθέτουν στοιχεία για να ελέγχουν τη συμπεριφορά του Ερντογάν, όμως τώρα είναι εξαιρετικά πιθανό να αποκτήσουν και ντοκουμέντα που τον καίνε.
Οπότε…
