Ο Ισμαήλ Καανί δεν ήταν ποτέ άνθρωπος των προβολέων. Σε αντίθεση με τον θρυλικό προκάτοχό του Κασέμ Σολεϊμανί, που είχε εξελιχθεί σε σχεδόν μυθική μορφή για τους συμμάχους του Ιράν στη Μέση Ανατολή, εκείνος προτιμούσε να κινείται στη σκιά.
Γεννημένος στα τέλη της δεκαετίας του 1950 στην ιερή πόλη Μασχάντ, διαμορφώθηκε μέσα στις σκληρές εμπειρίες του πολέμου Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980. Εκεί γνώρισε και ανέπτυξε στενή σχέση με τον Σολεϊμανί, με τον οποίο θα πορευόταν για δεκαετίες στους κόλπους των Φρουρών της Επανάστασης.
Αν ο Σολεϊμανί ήταν ο χαρισματικός «αρχιτέκτονας» της ιρανικής επιρροής στον αραβικό κόσμο, ο Καανί ήταν ο άνθρωπος των επιχειρήσεων: ένας τεχνοκράτης της σκιάς, ο οποίος επικεντρωνόταν κυρίως στα ανατολικά σύνορα του Ιράν, στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν.
Η ζωή του άλλαξε δραματικά τον Ιανουάριο του 2020.
Λίγες ώρες μετά την αμερικανική επίθεση με drone που σκότωσε τον Σολεϊμανί στη Βαγδάτη, ο Καανί διορίστηκε νέος επικεφαλής της Δύναμης Κουντς, της ελίτ μονάδας των Φρουρών της Επανάστασης που διαχειρίζεται τις εξωτερικές επιχειρήσεις.
Ο ίδιος δεν βρισκόταν στο κομβόι που δέχθηκε την επίθεση. Η απουσία του δεν ήταν τυχαία: το πρωτόκολλο των Φρουρών της Επανάστασης προβλέπει ότι οι δύο κορυφαίοι διοικητές δεν ταξιδεύουν ποτέ μαζί, ώστε να διασφαλίζεται η συνέχεια της διοίκησης.
Η αποστολή που ανέλαβε ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Έπρεπε να κρατήσει ενωμένο τον «Άξονα της Αντίστασης» –το δίκτυο συμμάχων του Ιράν στη Μέση Ανατολή–, χωρίς να διαθέτει το χάρισμα, τη φήμη ή τα άπταιστα αραβικά του προκατόχου του.
Για αρκετά χρόνια, ο Καανί παρέμεινε στο παρασκήνιο. Μέχρι το φθινόπωρο του 2024, όταν η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ισραήλ τον έφερε στο επίκεντρο ενός γεωπολιτικού θρίλερ.
Το μυστήριο της Βηρυτού
Μετά τη δολοφονία του ηγέτη της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα, στη Βηρυτό, ο Καανί ταξίδεψε στον Λίβανο για να συντονίσει τις επόμενες κινήσεις της οργάνωσης. Λίγες ημέρες αργότερα, στις αρχές Οκτωβρίου, τα ίχνη του χάθηκαν.
Ένας ισχυρός ισραηλινός βομβαρδισμός έπληξε τα νότια προάστια της Βηρυτού – προπύργιο της Χεζμπολάχ. Για ώρες, κανείς δεν γνώριζε αν ο Ιρανός στρατηγός βρισκόταν ανάμεσα στα θύματα.
Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης άρχισαν να μεταδίδουν αντικρουόμενες πληροφορίες. Σύμφωνα με τους Times of Israel και το Sky News Arabia, υπήρχαν ενδείξεις ότι ο Καανί επρόκειτο να συναντήσει τον Χασέμ Σαφιεντίν –πιθανό διάδοχο του Νασράλα– τη στιγμή της επίθεσης.
Το γεγονός ότι επέζησε, ενώ μεγάλο μέρος της ηγεσίας της Χεζμπολάχ εξοντώθηκε, προκάλεσε έντονες υποψίες στην Τεχεράνη.
Τότε άρχισαν να κυκλοφορούν ακόμη πιο σκοτεινά σενάρια. Το Middle East Eye, επικαλούμενο πηγές από το εσωτερικό του Ιράν, μετέδωσε ότι ο Καανί βρισκόταν σε κατ’ οίκον περιορισμό και τον ανέκριναν.
Οι ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας προσπαθούσαν να καταλάβουν πώς το Ισραήλ είχε αποκτήσει τόσο ακριβείς πληροφορίες για τις κινήσεις κορυφαίων στελεχών της Χεζμπολάχ και των Φρουρών της Επανάστασης.
Η καχυποψία ενισχύθηκε από μια ακόμη λεπτομέρεια: Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Καανί είχε ακυρώσει την παρουσία του στη συνάντηση με τον Σαφιεντίν λίγα λεπτά πριν από την ισραηλινή επίθεση.
Η ξαφνική επανεμφάνιση και οι φήμες για εκτέλεση
Η αβεβαιότητα κράτησε περίπου δύο εβδομάδες. Στα μέσα Οκτωβρίου του 2024, ο Ισμαήλ Καανί εμφανίστηκε δημόσια στην Τεχεράνη κατά τη διάρκεια της κηδείας του στρατηγού Αμπάς Νιλφορουσάν. Η παρουσία του έβαλε τέλος στις φήμες περί θανάτου.
Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές του Reuters, το πλήγμα στο κύρος του ήταν ήδη σημαντικό. Οι σκιές γύρω από την ασφάλεια των επικοινωνιών και τις διαρροές πληροφοριών παρέμειναν.
Το θρίλερ όμως έχει πάρει νέα τροπή από τα αραβικά μέσα ενημέρωσης που μεταδίδουν ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες για την τύχη του.
Παρά το γεγονός ότι είχε καταφέρει να επιβιώσει από προηγούμενους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ και να παραμείνει στο πλευρό του Αλί Χαμενεΐ, σύμφωνα με αναφορές του ιστότοπου The National των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ο Καανί φέρεται να εκτελέστηκε από την ίδια την ιρανική ηγεσία με την κατηγορία της κατασκοπείας υπέρ της Μοσάντ.
Αν οι ισχυρισμοί αυτοί αποδειχθούν αληθινοί, θα πρόκειται για μία από τις πιο εντυπωσιακές υποθέσεις κατασκοπείας στη σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής.
