Με το βραβείο «Marica Vilcek Prize in Art History» για το 2026 τιμήθηκε ο Ελληνοαμερικανός συνταγματάρχης και εισαγγελέας Μάθιου Μπογδάνος, επικεφαλής της Μονάδας Δίωξης Παράνομης Διακίνησης Αρχαιοτήτων στην Εισαγγελία του Μανχάταν στη Νέα Υόρκη. Η σημαντική διάκριση αναγνωρίζει προσωπικότητες οι οποίες συμβάλλουν ουσιαστικά στη μελέτη, προστασία και επιστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 100.000 δολαρίων, το οποίο ο ίδιος αρνήθηκε, ζητώντας να διατεθεί σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς της επιλογής του.
Η αγάπη του Μπογδάνου για την αρχαιότητα ξεκίνησε από την παιδική του ηλικία, όταν η μητέρα του, εργαζόμενη στο οικογενειακό ελληνικό εστιατόριο στο Μανχάταν, του χάρισε την Ιλιάδα, καλλιεργώντας το ενδιαφέρον του για την ελληνική κληρονομιά και τις αξίες της τιμής και του καθήκοντος. Από το 1988 υπηρετεί ως βοηθός εισαγγελέας στη Νέα Υόρκη, έχοντας χειριστεί πάνω από 200 σοβαρές ποινικές υποθέσεις, μεταξύ αυτών περισσότερες από 100 ανθρωποκτονίες. Παράλληλα υπηρέτησε στους πεζοναύτες με έξι αποστολές σε Αφγανιστάν, Ιράκ και Κέρας της Αφρικής.
Έγινε παγκοσμίως γνωστός το 2003, όταν ηγήθηκε της επιχείρησης ανάκτησης αρχαιοτήτων από το Μουσείο της Βαγδάτης μετά τις λεηλασίες στον πόλεμο του Ιράκ, συμβάλλοντας στην επιστροφή άνω των 9.000 αντικειμένων και αποκαλύπτοντας διασυνδέσεις αρχαιοκαπηλίας και τρομοκρατικής χρηματοδότησης. Για το έργο του τιμήθηκε με το National Humanities Medal.
Από το 2010 ηγείται της Μονάδας Δίωξης Παράνομης Διακίνησης Αρχαιοτήτων στην Εισαγγελία του Μανχάταν, που έχει ανακτήσει περισσότερα από 6.100 αρχαία αντικείμενα, αξίας άνω των 480 εκατομμυρίων δολαρίων, πολλά εκ των οποίων προέρχονται από την Ελλάδα. Στις 3 Οκτωβρίου 2025 επαναπατρίστηκαν 29 αρχαιότητες στην Ελληνική Δημοκρατία, χρονολογούμενες από τη Νεολιθική έως την Ύστερη Ελληνιστική περίοδο.
Η δράση του συνδέεται στενά και με την Ορθόδοξη κοινότητα, όπως φάνηκε στην τελετή επαναπατρισμού χειρογράφων που ανήκαν στη Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, τα οποία είχαν λεηλατηθεί στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην εκδήλωση στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου στο «Σημείο Μηδέν», ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος εξήρε την προσφορά του, ενώ ο Bogdanos τόνισε:
«Η Ιστορία μάς προειδοποιεί πως τα χειρότερα έρχονται. Όταν σβήνεις την ιστορική ταυτότητα ενός λαού, το επόμενο βήμα είναι να σβήσεις τον ίδιο τον λαό».
Το βραβείο που απονεμήθηκε στον Ελληνοαμερικανό αξιωματούχο θεσπίστηκε το 2024 από το Vilcek Foundation, που ιδρύθηκε το 2000 από τους Γιαν και Μάρικα Βίλτσεκ, με αποστολή την ανάδειξη της συμβολής των μεταναστών στις τέχνες και τις επιστήμες.
• Με πληροφορίες από το Orthodox Observer και το The Vilcek Foundation.
