Η υπόθεση της Γροιλανδίας εξελίσσεται σε σοβαρό τεστ για τις διατλαντικές σχέσεις, καθώς οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες έχουν προκαλέσει έντονη κινητικότητα σε πολιτικό, διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ αλλά και χώρες εκτός ΕΕ επιχειρούν να διαμορφώσουν κοινή στάση, ενώ ταυτόχρονα εκφράζονται φόβοι για κλιμάκωση σε εμπορικό και γεωπολιτικό επίπεδο.
Η αντίδραση της Ευρώπης στις δασμολογικές απειλές
Στις Βρυξέλλες, η ΕΕ εξετάζει πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο ενεργοποίησης του λεγόμενου Μηχανισμού Αποτροπής Μέτρων Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument), ως απάντηση στις προειδοποιήσεις του Αμερικανού προέδρου για διαδοχικές αυξήσεις δασμών. Οι απειλές αφορούν χώρες που αντιτίθενται στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία, μεταξύ αυτών η Δανία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Σουηδία, η Ολλανδία, η Φινλανδία, αλλά και το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία.
Με πρωτοβουλία της κυπριακής προεδρίας της ΕΕ υπήρξε έκτακτη συνεδρίαση πρέσβεων, ενώ στο παρασκήνιο εντείνονται οι πιέσεις για συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση. Κύκλοι προσκείμενοι στον Εμανουέλ Μακρόν κάνουν λόγο για ανάγκη αποφασιστικής στάσης, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει περιορισμούς σε δημόσιους διαγωνισμούς ή στο εμπόριο υπηρεσιών όπου οι ΗΠΑ διατηρούν πλεόνασμα.
Παράλληλα, ωστόσο, δεν λείπουν οι πιο επιφυλάξεις, με διπλωμάτες να εκφράζουν ανησυχία ότι μια απότομη κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτο εμπορικό πόλεμο.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι χαρακτήρισε τις απειλές για δασμούς «σφάλμα» και αποκάλυψε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ, ενώ σχεδιάζει επαφές και με άλλους Ευρωπαίους ηγέτες. Την ίδια στιγμή, η Νορβηγία, αν και στο στόχαστρο των απειλών, ξεκαθαρίζει ότι δεν εξετάζει «προς το παρόν» τη λήψη αντίμετρων. Ο πρωθυπουργός Γιούνας Γκαρ Στόρε τόνισε ότι «πρέπει να το σκεφτούμε καλά προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο ενός εμπορικού πολέμου με ανεξέλεγκτη πορεία».
Στη Βρετανία, η υπουργός Πολιτισμού Λίζα Νάντι υπογράμμισε ότι «Η θέση μας για τη Γροιλανδία είναι αδιαπραγμάτευτη… Αποτελεί συλλογικό μας συμφέρον να εργαστούμε από κοινού και να μην ξεκινήσουμε έναν πόλεμο δηλώσεων», καλώντας σε διάλογο με τις ΗΠΑ.
Κοινό μέτωπο στήριξης της Γροιλανδίας
Οκτώ ευρωπαϊκά κράτη –Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο– εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, διαμηνύοντας ότι «οι απειλές για δασμούς υποσκάπτουν τις διατλαντικές σχέσεις και ενέχουν τον κίνδυνο να οδηγήσουν τις χώρες σε μια επικίνδυνη πορεία» και δηλώνοντας αποφασισμένα να παραμείνουν ενωμένα.
Στο ίδιο κείμενο επισημαίνεται ότι, ως μέλη του ΝΑΤΟ, οι χώρες αυτές θεωρούν την ασφάλεια της Αρκτικής κοινό διατλαντικό συμφέρον, ενώ εκφράζεται ρητά η αλληλεγγύη προς τη Δανία και τον λαό της Γροιλανδίας, με έμφαση στον σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας.
Στρατιωτικές κινήσεις και διπλωματικές επαφές
Την ώρα που η ένταση αυξάνεται, η Γερμανία ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της αναγνωριστικής αποστολής της Bundeswehr στη Γροιλανδία. Σύμφωνα με το Βερολίνο, η αποστολή «ολοκληρώθηκε σύμφωνα με το πρόγραμμα», με αντικείμενο τη διερεύνηση ζητημάτων ασφάλειας, μεταξύ άλλων και έναντι πιθανών απειλών από τη Ρωσία.
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επανέλαβε τη στήριξη της Γερμανίας προς τη Δανία, προειδοποιώντας ότι «οι απειλές για δασμούς υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις και ενέχουν τον κίνδυνο κλιμάκωσης».
Παράλληλα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε γνωστοποίησε ότι είχε απευθείας συνομιλία με τον Ντόναλντ Τραμπ για «την κατάσταση ασφαλείας» στη Γροιλανδία και την Αρκτική, τονίζοντας ότι οι επαφές θα συνεχιστούν, με επόμενο σταθμό τη συνάντησή τους στο Νταβός.
Ο ρόλος του ΟΗΕ
Μέσα σε αυτό το κλίμα, πρόσθετη αβεβαιότητα προκαλεί και η πρωτοβουλία Τραμπ για τη δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης». Πολλές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν το σχέδιο με σκεπτικισμό, εκφράζοντας φόβους ότι θα μπορούσε να υπονομεύσει τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών. Όπως σημείωσε διπλωματική πηγή, «Πρόκειται για τα Ηνωμένα Έθνη του Τραμπ που αψηφούν τις θεμελιώδεις αρχές του Χάρτη των ΗΕ».
Η πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ Αναλένα Μπέρμποκ προειδοποίησε ότι η αποδυνάμωση του διεθνούς οργανισμού θα μπορούσε να οδηγήσει «σε πολύ, πολύ σκοτεινές εποχές».
ΗΓροιλανδία έχει μετατραπεί σε κομβικό σημείο αντιπαράθεσης, όπου συναντώνται εμπορικές πιέσεις, ζητήματα ασφάλειας και η ευρύτερη συζήτηση για το μέλλον της διεθνούς τάξης. Οι επόμενες κινήσεις της Ουάσινγκτον και η ενότητα –ή μη– της ευρωπαϊκής απάντησης θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία αυτής της κρίσης.
