Πέρασαν 76 χρόνια από την κυκλοφορία του ιστορικού πρώτου τεύχους της Ποντιακής Εστίας, του «Μηνιαίου λαογραφικού περιοδικού» το οποίο αποτελούσε «Συνεργασία πολλών Ποντίων» (αυτά αναγράφονταν στο εξώφυλλο) με διευθυντή τον Φίλωνα Κτενίδη.
Γιατί ήταν ιστορικό αυτό το πρώτο τεύχος;
Καταρχάς γιατί στις πρώτες σελίδες του (σ. 3-14) φιλοξένησε το αριστούργημα του Κτενίδη «Η καμπάνα του Πόντου», ένα αξεπέραστο έπος για τα δεινά του ποντιακού ελληνισμού, που αν και αναφέρεται στην πτώση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, το 1461, όταν το διαβάζει κανείς, «διαβάζει» ανάμεσα στις γραμμές και τα τη φρίκη της Γενοκτονίας και του ξεριζωμού των αρχών του 20ού αιώνα. Αυτή ήταν η πρώτη δημοσίευση του εμβληματικού ποιήματος – ο Κτενίδης το ξαναδημοσίευσε πέντε χρόνια αργότερα, με μερικές αλλαγές στο κείμενο αλλά και «εικονογραφημένο» με σκίτσα του Σταύρου Καλεβρά.
Ένας άλλος λόγος για τον οποίο θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε το τεύχος «ιστορικό», είναι το κείμενο που ακολουθεί. Απευθυνόμενο προς τους αναγνώστες, ζητεί από τους πρόσφυγες να συγκεντρώσουν και να «δανείσουν» στη διεύθυνση του περιοδικού ό,τι έχουν διασώσει από την πατρίδα, ώστε «να γίνουν κοινό κτήμα όλων των Ποντίων».
Κι αυτό γιατί (όπως αναφέρεται στην κατακλείδα), η Ποντιακή Εστία «Είνε η παμποντιακή Οργάνωσις που ονειρευόμεθα να ιδρυθή μια μέρα, και πιστεύομε ότι ΘΑ ΙΔΡΥΘΗ. Τουλάχιστον εμείς θα κάμομε ό,τι μπορούμε γι’ αυτό».
Αυτός ήταν ο ένας από τους ευγενείς στόχους του Κτενίδη. Ο άλλος, που ευοδώθηκε, ήταν η μεταφορά της «Πρόσφυγος Παναγίας» από τον Πόντο στο Βέρμιο.
≈
Συμπατριώται!
Κάθε παληό γράμμα που βρίσκεται ’στο σπίτι σας και έχει κάποιο ιστορικό ή λαογραφικό περιεχόμενο, σχετικό με τον Πόντο μας,
Κάθε παληά εφημερίδα του τόπου μας, ολόκληρη η μια σελίδα, η απόκομμά της,
Κάθε τεύχος η σελίδα περιοδικού, που κάποτε εξεδίδετο εκεί, κάθε «φυλλάδα», κάθε βιβλίο, μικρό η μεγάλο, κάθε ημερολόγιο,
Κάθε πρόγραμμα θεάτρου η εορτής,
Κάθε παληό τραγούδι που έτυχε να ξέρετε, και κάθε παραμύθι,
Το καθένα απ’ αυτά είνε πολύτιμο για όλους μας!
Κάθε παληά φωτογραφία πόλεως, χωριού, μνημείου, προσώπων,
Κάθε τι που αφορά την αλησμόνητη γενέθλιο γη, τον Πόντο μας, και διεσώθηκε μαζύ σας, απ’ την καταστροφή,
Είναι πολύτιμα ενθύμια για όλους μας!
Όλα αυτά, στείλτε τα στην «ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΕΣΤΙΑ», το περιοδικό σας, να γίνουν κοινό κτήμα όλων των Ποντίων.
Αναδημοσιεύοντάς τα, θα σας τα επιστρέψομε. Όσα θα θελήσετε να μείνουν εις τα Γραφεία μας, θα κατατεθούν μια μέρα στο ΜΟΥΣΕΙΟ της ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣ, με μνεία του ονόματος του αποστολέως.
ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΕΣΤΙΑ! Είνε η παμποντιακή Οργάνωσις που ονειρευόμεθα να ιδρυθή μια μέρα, και πιστεύομε ότι ΘΑ ΙΔΡΥΘΗ.
Τουλάχιστον εμείς θα κάμομε ό,τι μπορούμε γι’ αυτό.
«П.E.»
