Οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία φαίνεται να έχουν προχωρήσει περισσότερο από κάθε άλλη φορά από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022. Ωστόσο, παρά το κλίμα συγκρατημένης αισιοδοξίας που καλλιεργείται απ’ όλες τις πλευρές, τα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά είναι και τα πιο κρίσιμα.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρότειναν στο Κίεβο «γερές» εγγυήσεις ασφαλείας διάρκειας 15 ετών με δυνατότητα παράτασης, απέναντι στη Ρωσία. Όπως διευκρίνισε, οι εγγυήσεις αυτές αποτελούν βασική προϋπόθεση για την άρση του στρατιωτικού νόμου που ισχύει στη χώρα από τον Φεβρουάριο του 2022.
Ο ίδιος αποκάλυψε ότι ζήτησε από τον Ντόναλντ Τραμπ ακόμη μεγαλύτερη χρονική δέσμευση, της τάξης των 30 έως 50 ετών, με τον Αμερικανό πρόεδρο να απαντά ότι θα εξετάσει το αίτημα. Οι εγγυήσεις ασφαλείας, όπως ανέφερε, θα πρέπει να εγκριθούν από το αμερικανικό Κογκρέσο.
Μετά τη συνάντησή τους στη Φλόριντα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται «πιο κοντά από ποτέ» σε μια συμφωνία για τον τερματισμό της πιο αιματηρής σύγκρουσης στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, χωρίς ωστόσο να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία προόδου.
Το ίδιο εκτιμά και ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, κάνοντας λόγο για συνομιλίες που βρίσκονται στην «τελική φάση».
Εγγυήσεις ασφαλείας και «διεθνή στρατεύματα»
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των εγγυήσεων, σημειώνοντας ότι βασίζονται σε ήδη γνωστές προτάσεις, όπως ένας μηχανισμός ασφάλειας αντίστοιχος με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, επανέφερε το ενδεχόμενο παρουσίας «διεθνών στρατευμάτων» στην Ουκρανία, ως ουσιαστική εγγύηση αποτροπής νέας ρωσικής επίθεσης – πρόταση που μέχρι στιγμής απορρίπτει η Μόσχα.
Το σχέδιο συμφωνίας και τα ανοιχτά μέτωπα
Η νέα εκδοχή του σχεδίου που εξετάζεται προβλέπει πάγωμα του μετώπου στις σημερινές γραμμές, χωρίς άμεση επίλυση του εδαφικού ζητήματος, με τη Ρωσία να ελέγχει περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας.
Παράλληλα, εγκαταλείπονται δύο βασικές απαιτήσεις της Μόσχας: η αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονέτσκ και η νομική δέσμευση ότι η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.
Παρά ταύτα, σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, δύο κρίσιμα ζητήματα παραμένουν άλυτα: το καθεστώς και η λειτουργία του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια και το συνολικό εδαφικό ζήτημα. «Έχουμε πλησιάσει πολύ», δήλωσε ο Τραμπ για το Ντονμπάς, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Λίγες ώρες πριν από τη συνάντηση Τραμπ-Ζελένσκι, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, την οποία χαρακτήρισε «πολύ παραγωγική». Την ίδια στιγμή ωστόσο, η Ρωσία ενέτεινε τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις, βομβαρδίζοντας το Κίεβο και ανακοινώνοντας την κατάληψη δύο ακόμη πόλεων στην ανατολική Ουκρανία.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι τόνισε ότι οι ενέργειες της Μόσχας δεν συνάδουν με τις διακηρύξεις περί ειρήνης και υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να υπογραφεί από το Κίεβο, τη Μόσχα, την Ουάσινγκτον και τους Ευρωπαίους. Δεν απέκλεισε, τέλος, τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, ώστε οι ειρηνευτικοί όροι να τύχουν λαϊκής νομιμοποίησης.
