Το ημερολόγιο έγραφε 13 Ιουνίου 1949 όταν το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού πληθυσμού της Αμπχαζίας, της Αντζαρίας και της περιφέρειας Κρασνοντάρ (Κουμπάν) στην παρευξείνια περιοχή του Καυκάσου κυριολεκτικά φορτώθηκε σε βαγόνια που προορίζονταν για ζώα. Προορισμός οι αχανείς εκτάσεις του νότιου Καζακστάν.
Σε αυτές τις δύο προτάσεις είναι συμπυκνωμένο το τελευταίο κεφάλαιο αυτού που στην ιστοριογραφία περιγράφεται ως «Σταλινικές διώξεις» – το 1949 ήταν η πιο μαζική έξοδος.
Όλα ξεκίνησαν στις 11 Δεκεμβρίου 1937, όταν ο λαϊκός κομισάριος Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΣΣΔ Νικολάι Γιεζόφ υπέγραψε το υπ’ αριθμ. 50.215 διάταγμα που αφορούσε τους Έλληνες της χώρας. Τέσσερις μέρες αργότερα ξεκίνησε η εφαρμογή του, με δεκάδες χιλιάδες φυλακίσεις και εκτελέσεις.
Στο πλαίσιο της «επιχείρησης απομάκρυνσης άοπλου πληθυσμού» από το μέτωπο του πολέμου, τον Απρίλιο του 1942 άρχισε να εξορίζεται στη Σιβηρία, στο βόρειο Καζακστάν και στην Κιργιζία μεγάλος αριθμός Ελλήνων από την περιοχή Κουμπάν της νότιας Ρωσίας και την πόλη Κερτς της Κριμαίας.
Στις 24 Ιουνίου 1944 εξορίστηκαν στο Ουζμπεκιστάν οι Έλληνες της υπόλοιπης Κριμαίας.
Αποσιωπημένες σελίδες της ελληνικής Ιστορίας
Παρόλο που στο Δ’ Παγκόσμιο Συνέδριο του Ποντιακού Ελληνισμού που έγινε στη Θεσσαλονίκη το 1997, η 13η Ιουνίου ψηφίστηκε ως ημέρα εθνικής μνήμης από 540 οργανώσεις, το τι συνέβη στις ελληνικές κοινότητες της Σοβιετικής Ένωσης μετά την επικράτηση των Μπολσεβίκων (και κυρίως στον Μεσοπόλεμο), παραμένει μια από τις πιο άγνωστες και αποσιωπημένες σελίδες της ελληνικής Ιστορίας.
Για το λόγο αυτό (και όχι μόνο) αποκτούν ιδιαίτερη σημασία εκδηλώσεις όπως αυτή που έγινε στο Μαλλιαροπούλειο Θέατρο της Τρίπολης το βράδυ της Δευτέρας.
Καλεσμένος στην εσπερίδα που διοργάνωσε ο Σύλλογος Ποντίων Αρκαδίας ήταν ο Βασίλης Τσενκελίδης, ιστορικός και εντεταλμένος δημοτικός σύμβουλος Καλλιθέας, υπεύθυνος για το Κέντρο Στήριξης Ποντιακού Ελληνισμού (ΚΕΣΠΕ).
Όπως εξήγησε ο ομιλητής, οι εκτοπισμοί επί Ιωσήφ Στάλιν αφορούσαν κυρίως τους Πόντιους – που είχαν ήδη χάσει μία φορά την πατρίδα τους. Υπολογίζεται ότι γύρω στις 70.000 ήταν οι Έλληνες που εκδιώχθηκαν από τις εστίες και τις περιουσίες τους.
«Ο ελληνισμός έζησε τραγικές στιγμές πολλές φορές στο διάβα του 20ού αιώνα, κάτι που είναι σημαντικό να το ξέρει ο κάθε Έλληνας» τόνισε.
Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στη μνήμη της Ελπίδας Διαμαντίδου-Ψυχογιού, προέδρου του Συλλόγου Ποντίων Αρκαδίας. Άνοιξε με την ομιλία της νυν προέδρου, Αργυρώς Χατζηπαρασίδου.
