Οι πολυαναμενόμενες συνομιλίες για την ειρήνη στην Ουκρανία, οι πρώτες άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ της Μόσχας και του Κιέβου από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, μοιάζουν να εκτροχιάζονται πριν καλά-καλά ξεκινήσουν.
Η απουσία του Βλαντίμιρ Πούτιν από την Κωνσταντινούπολη, οι ειρωνικές δηλώσεις εκατέρωθεν και το παγερό κλίμα στην αμερικανική αποστολή ενισχύουν την εντύπωση ότι ίσως επίκειται ένα ακόμη διπλωματικό φιάσκο – ή ακόμη χειρότερα, να βλέπουμε μια συνειδητή επικοινωνιακή παγίδα.
Η ανακοίνωση της τελευταίας στιγμής από το Κρεμλίνο ότι ο Ρώσος πρόεδρος δεν θα μεταβεί τελικά στην Τουρκία δεν εξέπληξε τους Ουκρανούς, αλλά προκάλεσε εμφανή απογοήτευση στους Αμερικανούς, οι οποίοι είχαν επενδύσει πολιτικά στην επανεκκίνηση του διαλόγου. Το αποτέλεσμα είναι μια ρωσική αντιπροσωπεία τόσο χαμηλού επιπέδου, που κατά κοινή ομολογία δεν έχει καμία δυνατότητα λήψης αποφάσεων.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ Μαρία Ζαχάροβα επέμεινε ότι η Μόσχα θέλει να «αφαιρέσει τις ρίζες της κρίσης» και να επιδιώξει «διαρκή ειρήνη» – φράσεις που κατά τους περισσότερους αναλυτές κρύβουν τις γνωστές μαξιμαλιστικές θέσεις του Κρεμλίνου.
Σε κάθε περίπτωση η Ρωσία απορρίπτει την πρόταση 30ήμερης κατάπαυσης του πυρός που έχει καταθέσει η Ουκρανία με τη στήριξη των Ευρωπαίων συμμάχων της.
Εκατέρωθεν «φιλοφρονήσεις»
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι μόλις αποβιβάστηκε στην Άγκυρα έκανε λόγο για «κομπάρσους» και «διακοσμητικού χαρακτήρα» εκπροσώπους της ρωσικής πλευράς. Σε πιο επίσημο τόνο, η ουκρανική Προεδρία τόνισε ότι έχει αποστείλει «υψηλόβαθμη αποστολή με την εντολή να προετοιμάσει τις απαραίτητες αποφάσεις», αλλά η Ρωσία επέλεξε να στείλει «μια αποστολή ασαφούς εντολής».
Η απάντηση της Μόσχας διά στόματος της Μαρίας Ζαχάροβα ήταν η εξής: «Ποιος χρησιμοποίησε τη λέξη “διακοσμητικοί”; Ένας κλόουν; Ένας αποτυχημένος; Ένα άτομο χωρίς καμία εκπαίδευση. Ποιος νομίζει ότι είναι;».
Πάντως το μήνυμα του Κιέβου είναι ότι θα αποφασίσει τα βήματά του μετά τη συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. «Βρίσκομαι εδώ. Πιστεύω ότι αυτό είναι ένα ξεκάθαρο μήνυμα» είπε σε δημοσιογράφους ο Ουκρανός πρόεδρος.
Σιγή Πούτιν, διφορούμενες δηλώσεις Τραμπ
Ο πρόεδρος Τραμπ, που παραμένει στο Κατάρ, απέφυγε να επικρίνει τη μη εμφάνιση Πούτιν. Αντιθέτως, δήλωσε ότι «δεν σχεδίαζε να πάει ο ίδιος στην Τουρκία και άρα δεν περίμενε ούτε τον Πούτιν να πάει».
Σε μια αποστροφή που σχολιάστηκε ευρέως, είπε: «Δεν νομίζω πως ήταν δυνατόν να πάει ο Πούτιν αν δεν πήγαινα εγώ».
Ταυτόχρονα ωστόσο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να μεταβεί αύριο, Παρασκευή, στην Τουρκία, αν «κριθεί σκόπιμο». Είναι ένα μικρό παράθυρο ελπίδας; Ή μία δήλωση που έγινε για να γίνει; Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα, όταν επικρατεί τέτοια σύγχυση.
Αντιθέτως, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, που βρίσκεται στην Αττάλεια για την άτυπη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, εμφανίστηκε αποστασιοποιημένος. «Βλέπουμε πού θα οδηγήσει» η διαδικασία, είπε. «Όποιος μηχανισμός οριστεί» πρόσθεσε. Ο τόνος του δεν θύμιζε καθόλου τις προειδοποιήσεις του περασμένου μήνα, όταν απειλούσε με απόσυρση των ΗΠΑ από τη διαμεσολάβηση αν δεν υπήρχε απτή πρόοδος.
Από την πλευρά τους Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προσπαθούν να διατηρήσουν το κλίμα ελπίδας, τονίζοντας ότι μόνο ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέδειξε ότι επιθυμεί ειρήνη με την παρουσία του στην Τουρκία. Όμως δεν δείχνουν καμία ικανότητα πίεσης.
Παρά τη δυσμενή εικόνα πάντως, εφόσον οι συνομιλίες προχωρήσουν αύριο και υπάρξει έστω και μία συμβολική χειρονομία από ρωσικής πλευράς, το κλίμα θα μπορούσε και πάλι να αλλάξει γρήγορα. Αν όχι, θα μιλάμε για απόλυτο φιάσκο.
Η προσπάθεια για ειρήνη δείχνει να σκοντάφτει στις γνωστές παγίδες: πολιτικοί εγωισμοί, αμοιβαία δυσπιστία και στρατηγικοί υπολογισμοί. Ούτε η Τουρκία ούτε οι ΗΠΑ κατάφεραν να φέρουν τους δύο ηγέτες στο ίδιο τραπέζι. Όσο και εάν οι προβολείς πέφτουν σε Τραμπ και Ερντογάν, τα χαρτιά βρίσκονται στα χέρια του Πούτιν.
