«Κατ’ εντολήν της Κυβερνήσεως προβαίνω εις την Στρατιωτική Κατάληψιν της Σμύρνης», έγραφε στην προκήρυξη της 2ας Μαΐου 1919 (15 Μαΐου με το Νέο Ημερολόγιο), ο συνταγματάρχης Νικόλαος Ζαφειρίου, επικεφαλής της 1ης Μεραρχίας του Ελληνικού Στρατού που με εντολή του Συμμαχικού Συμβουλίου αποβιβάστηκε στη Σμύρνη, σκορπώντας χαρά στους Μικρασιάτες.
Στόχος ήταν η διασφάλιση της τάξης και η προστασία του χριστιανικού πληθυσμού της περιοχής.
Μια μέρα νωρίτερα, την Πρωτομαγιά του 1919, οι ντόπιοι είχαν ακούσει τα χαρμόσυνα νέα από τον μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο που μετά βίας συγκράτησε τα δάκρυά του. Από το μπαλκόνι της Αγίας Φωτεινής και κρατώντας ένα τηλεγράφημα στο χέρι είπε «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα… ότι είδον οι οφθαλμοί μου».
Η φωνή του έσπασε για λίγο και σταμάτησε. Το χαρτί ήταν τηλεγράφημα από τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Με προσπάθεια μεγάλη και με δάκρυα άρχισε να διαβάζει… «Το πλήρωμα του χρόνου ήλθεν, ο Θεός μάς λυπήθηκε Χριστιανοί. Στήτε καλώς»… Και συνέχισε με λυγμούς: «Αύριον την πρωίαν 2 Μαΐου ο Ελληνικός Στρατός υπό τον συνταγματάρχην Ζαφειρίου Θα καταλάβει την Σμύρνην…».
Όπως ήταν φυσικό, η είδηση που μοιράστηκε μαζί τους ο αξιοσέβαστος μητροπολίτης ήταν αρκετή για να ξεσπάσουν σε χειροκροτήματα και ζητωκραυγές. Και σίγουρα έπρεπε να τη μοιραστούν με τους συμπατριώτες τους. Αυτό και έκαναν.
Μέσα σε λίγες ώρες οι μαχαλάδες και τα χωριά είχαν μάθει τα νέα. Μέχρι το πρωινό της 2ας Μαΐου η Σμύρνη είχε πλημμυρίσει από κόσμο που ήθελε να προϋπαντήσει τους απελευθερωτές. Οι Μικρασιάτες είχαν γιορτή…
Η Μικρασιάτισσα Φιλιώ Χαϊδεμένου είχε περιγράψει με συγκίνηση τις συγκλονιστικές στιγμές της αποβίβασης του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη και την ενθουσιώδη υποδοχή των Ελλήνων στρατιωτών, στην εκπομπή «Σαν Παραμύθι – Φιλιώ Χαϊδεμένου 102 ετών»» της ΕΡΤ, το 1999, σε σενάριο-σκηνοθεσία Νίκου Παπαθανασίου:
Στην ίδια εκπομπή η υπεραιωνόβια «γιαγιά Φιλιώ» είχε μιλήσει για τη Μικρασία και την ιδιαίτερη πατρίδα της τα Βουρλά, ενώ είχε αναφερθεί στα όσα ακολούθησαν την υποχώρηση του ελληνικού στρατού, τις σφαγές και τον εκτοπισμό τους, αλλά και το φευγιό από τη Σμύρνη.
![Εικόνα από την Κωνσταντινούπολη επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (πηγή: Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη/ Travelogues/ WALSH, Robert/ALLOM, Thomas. Constantinople and the Scenery of the Seven Churches of Asia Minor illustrated. In a Series of Drawings from Nature by Thomas Allom. With an historical account of Constantinople, and descriptions of the plates, by the Rev. Robert Walsh..., Λονδίνο/Παρίσι, Fisher, Son & Co. [1836-38])](https://www.pontosnews.gr/wp-content/uploads/2026/01/Constantinople-Seven-Churches-Mikra-Asia-360x180.jpg)
