Στο Ρέθυμνο το 1930 γεννήθηκε η Ανδρονίκη Καρνιωτάκη, μια από τις τελευταίες φωνές της ξεριζωμένης γενιάς. Ανεξάντλητη πηγή πρωτογενών πληροφοριών για κάθε ερευνητή της πορείας των ξεριζωμένων της Ιωνίας, έφυγε από τη ζωή πριν από λίγες ημέρες. Η κηδεία της έγινε στις 30 Απριλίου.
Οι γονείς της ήταν από τα Βουρλά. Ο πατέρας της εκδιώχθηκε το 1913, πήγε στο Ρέθυμνο όταν ήταν 20 χρονών, κληρωτός φαντάρος, ξαναγύρισε στη Μικρά Ασία και ξαναδιώχθηκε το 1922.
Συνομιλώντας με την Εύα Λαδιά είπε αφηγηθεί τη συγκλονιστική ιστορία της θείας της:
«Στον πρώτο διωγμό κατεβήκαν όλοι, τρέχανε και κατεβήκανε στη Σκάλα στα Βουρλά. Εκεί μπαίνανε στα καράβια και φεύγανε. Άλλους αφήνανε στη Χίο, άλλους στη Σύρο, άλλους αφήναν στη Μυτιλήνη, εκεί έχει πάρα πολλούς πρόσφυγες. Όλα τα νησιά είναι γεμάτα πρόσφυγες. Όλα τα νησιά μας έχουνε πρόσφυγες.
»Να σας πω μια ιστορία: Εγώ είχα μια θεία και είχε εννιά παιδιά, ο άντρας της φαντάρος, τι να τα κάνει τα εννιά παιδιά; Το ένα την τράβαγε από τη φούστα, το άλλο από το χέρι, ξεκίνησε από τα Βουρλά να κατεβαίνει στη Σκάλα να έρθει και αυτή όπου πάει ο κόσμος.
»Ένα κοριτσάκι που είχε δύο χρονών δεν μπορούσε να το τραβάει, βρήκε μια αμυγδαλιά, Αύγουστος μήνας, του έβαλε καμπόσα αμύγδαλα στην ποδιά του, το άφησε κάτω από την αμυγδαλιά και έφυγε. Το παιδί έπαιζε με τα αμύγδαλα, αυτή πήρε τα οκτώ παιδιά και έφυγε και μπήκε στο καράβι κάτω στα Βούρλα, στη Σκάλα.
»Περνώντας ένα γέρος με τη γυναίκα του που δεν είχανε παιδιά, της λέει της γυναίκας του “Να το πάρουμε το παιδάκι Ειρήνη, αφού δεν έχουμε παιδιά;”, λέει “Πάρ’ το”.
»Όταν ο γέρος ή ο άντρας κρατούσε ένα παιδί, δεν τον πειράζανε οι Τούρκοι και αυτός πήρε το κοριτσάκι και μπήκε στο ίδιο καράβι που ήτανε η μάνα του παιδιού. Η μάνα του παιδιού με τα οκτώ παιδιά ήταν στο αμπάρι, κάτω. Τη θεία μου την έπιασε πόνος και λέει του γιου της, 12 χρονών τότε, “Γιώργο, πήγαινε πάνω να μου φέρεις ένα τσάι”.
»Ο Γιώργος ανέβηκε πάνω να πάρει ένα τσάι και βλέπει τον γέρο και κράταγε την αδερφούλα του και του λέει “Θείε, αυτό είναι δικό μας” λέει. “Ποιανού είσαι;” λέει. “Της Ειρηνάκης”. Ήταν συγγενείς ο γέρος με τη θεία μου και το δίνει το παιδί πάλι στη μάνα και αυτή ελευθερώθηκε, το πήρε.
»Φύγανε τα καράβια. Όταν φτάσανε στη Χίο έβγαινε κόσμος για να αδειάσει το καράβι και της φεύγουνε δύο κορίτσια και μένουν στη Χίο, το καράβι φεύγει. Έρχεται αυτή στην Κρήτη και τότε ο Ερυθρός Σταυρός μίλαγε μέσω Ερυθρού Σταυρού και τα βρήκε τα κοριτσάκια και τα ξαναφέρανε εδώ».
