Σε μικρούς τόπους οι εκλογές έχουν διαφορετικό χαρακτήρα απ’ ό,τι στις μεγάλες πόλεις. Ουσιαστικά στα χωριά και στις κωμοπόλεις δεν υπάρχει μυστική ψήφος οπότε τα απόνερα ενός εκλογικού αποτελέσματος είναι πιθανό να παρασύρουν τους αδύναμους στο πέρασμά τους. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για εκλογές σε περιοχές με καταπιεσμένες πληθυσμιακές κοινότητες όπου διακυβεύονται όχι μόνο συμφέροντα αλλά η ίδια η ζωή.
Σε μια τέτοια εκλογική κούρσα αναφέρεται ο Ιωακείμ Σαλτσής στο τελευταίο κεφάλαιο της ιστορικής μονογραφίας του Χρονικά των Κοτυώρων που δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στα «Χρονικά του Πόντου», σε διάστημα περίπου δύο τών.
Το άρθρο φιλοξενήθηκε στην επανέκδοση των Χρονικών του Πόντου από το Σύλλογο Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», τον δεύτερο χρόνο, στο τεύχος 23-24, τον Φεβρουάριο του 1954.
≈
Οι μοιραίες δημοτικές εκλογές στα Κοτύωρα. Ο μοιραίος Ζιγιάμπεης;
Τον Γενάρη του 1921 επρόκειτο να γίνουν Δημοτικές εκλογές. Υποψήφιοι δήμαρχοι ο Γιουσούφ εφέντης και ο Ζιγιάμπεης. Ο πρώτος είχε φίλους πολλούς και συγγενούς μεταξύ του τουρκικού πληθυσμού. Ήταν εξάλλου και δοκιμασμένος δήμαρχος από τα πριν. Ο δεύτερος είχε, πρώτα-πρώτα, το μειονέκτημα, ότι δεν ήταν Τούρκος, αλλά Γεωργιανός. Κι’ ο αναγεννημένος Τουρκισμός δεν τον είχε με καλό μάτι, δεν τον χώνευε. Έπειτα, είχε ανακηρύξει τον εαυτό του προστάτη των Ελλήνων του τόπου. Και αυτό είχε κινήσει την οργή και την κατάκριση των φρονιμότερων Τούρκων. Διότι αυτοί δεν ήθελαν να παραδεχτούνε, ότι υπάρχουν διώκτες των Ρωμιών.
Ο Ζιγιάς επικαλέστηκε τα αισθήματα ευγνωμοσύνης των Ελλήνων, τες υποχρεώσεις τους. Τους υποσχέθηκε πλέρια υποστήριξη, και… λαγούς με πετραχήλια, σε περίπτωση Κεμαλικών διωγμών.
Κ’ οι δικοί μας πέσανε στην παγίδα. Καταπιάστηκαν με ζήλο στην προπαγάνδα υπέρ της εκλογής του Ζιγιά και μέσα στην πόλη και στα γύρω χωριά.
Του κάκου υψώθηκαν φωνές διαμαρτυρίας. Του κάκου προσπάθησε ο Χρ. Λεμονόπουλος και άλλοι –λίγοι– ν’ αντιδράσουν. Το παραστήσανε το άτοπο: Ότι οι Τούρκοι δεν θα χώνευαν ποτέ την υποστήριξη και προτίμηση ενός μη Τούρκου κ’ ενός ανθρώπου που μ’ επιπολαιότητα περισσή πήρε απέναντί τους στάση αντιπάλου και υποστηρικτή καταδυναστευομένων. Μάταια τονίστηκε, ότι, κι’ αν ακόμα επιτύχει, θα καθαιρεθεί από την Άγκυρα. Και ότι το κέρδος μας θα είναι, πως θα… μείνουμε χαρακτηρισμένοι και άφιλοι, μέσα σε περιστάσεις τόσο κρίσιμες. Ότι πάνω απ’ όλα θα είχαμε την εχθρότητα του ισχυρού Γιουσούφ.
Όλα αυτά δεν είχαν αξία για τους φίλους του Ζιγιά. Την Κεμαλική Επανάσταση ξακολουθούσαν οι δικοί μας και την αψηφούν. Ήθελαν νάχουν έναν προστάτη, προς πείσμα των Τούρκων. Και τον νόμιζαν αρκετό ν΄ αντιμετωπίσει μια καταδρομή σύγχρονη, με τους πολλούς Γεωργιανούς οπαδούς του. Ούτε ήθελαν ν΄ ακούσουν ότι ο πόλεμος θα πάει σε μάκρος. Τι ήσαν οι Τούρκοι, ο Κεμάλ;…
Πολιτική ανωριμότητα; Απελπισία πνιγμένου που πιάνεται απ’ τα μαλλιά του; Και τα δυο μαζύ!
Ο Λεμονόπουλος προδόθηκε. Όργανα του Ζιγιά τον παρακολούθησαν ένα βράδυ, για να τον δολοφονήσουν, ξέφυγε. Ο Γιουσούφ του σύστησε να πάψει την κίνησή του κατά του Ζιγιά, τόσο αυτός, όσο και οι ομόγνωμοί του.
Επαλήθεψη λογικής… «κατόπιν εορτής»
Οστόσο την ημέρα των εκλογών έγινε αρκετή δουλειά υπέρ του Γιουσούφ. Κέρδισε όμως ο Ζιγιάς. Το πράγμα είχε κάμει αίσθηση στους Τούρκους. Το απόγευμα της άλλης ημέρας έφτανε από την Άγκυρα διαταγή για τη καθαίρεση του Ζιγιά, την ανάληψη της Δημαρχίας από τον Γιουσούφ και την άμεση αναχώρηση και παρουσίαση του Ζιγιά στην Κυβέρνηση της Άγκυρας.
Εκεί ο Ζιγιάς χρειάστηκε να ικετέψει έλεος, να δόσει υποσχέσεις και όρκους νομιμοφροσύνης. Γύρισε με τον τίτλο «Διοικητή παραλιακού τομέα» (Σαχίλ-Κομμαντανή). Ορτούς, ωστόσο με τ’ αυτιά πολύ χαμηλωμένα…
Εμείς όμως είχαμε χάσει για πάντα την φιλία του Γιουσούφ. Το είπε: «Δεν θα βλάψω ποτέ τους Ρωμιούς. Μα και σε τίποτε δεν θα τους βοηθήσω». Και πράγματι κράτησε τον λόγο του.
Στην περίπτωση της πιο πάνω εκτόπισης, θα μπορούσε, με διάφορες μηχανές και προφάσεις, πανίσχυρος όπως ήτανε, να κρατήσει τα 70% των αντρών, όπως έγινε στην Κερασούντα…
Ιωακείμ Σαλτσής
