Έχουν περάσει 100 και πλέον χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάνης η οποία έβαλε οριστικά τίτλους τέλους στην μακραίωνη παρουσία των Ελλήνων στη γη του Πόντου και της Μικρασίας, μετά από μια περίοδο γεμάτη θάνατο, πόνο και ξεριζωμό, ως αποτέλεσμα του σχεδίου των Νεότουρκων και των Κεμαλιστών.
Εκατό και πλέον χρόνια, και όμως υπάρχουν οικογένειες που δεν έχουν γράψει τον δικό τους επίλογο, καθώς αναζητούν ακόμα τι συνέβη στους προγόνους τους.
Για παράδειγμα, ο Βασίλης Ακουμιανάκης, αντιπλοίαρχος του Λιμενικού, ο οποίος επικοινώνησε με το pontosnews.gr θέλοντας να μοιραστεί την ιστορία του παππού του, με την ελπίδα ότι ίσως μπορέσει να βρει περισσότερες πληροφορίες για την πρόγιαγιά του.
Έχοντας ήδη απευθυνθεί στα Γενικά Αρχεία του Κράτους στη Σύρο, έμαθε ότι ο Ζηνοβίου Βασίλειος της Ευθαλίας γεννήθηκε στις 15 Μαΐου 1917 στην Κασταμονή του Πόντου. Είχε μια αδελφή, τη Σουλτάνα, η οποία εργάστηκε στην περίφημη νευρολογική κλινική του Μαρκομιχελάκη στο Φάληρο.
Τα παιδιά αυτά ήταν πολύ μικρά όταν οι Τούρκοι σκότωσαν τον πατέρα τους στην αυλή του σπιτιού τους. Στην Ελλάδα ήρθαν με τη μητέρα τους, την Ευθαλία, η οποία όμως ουσιαστικά τα εγκατέλειψε. Έτσι, ο μικρός Βασίλης εστάλη στο Αμερικανικό Ορφανοτροφείο της Near East Relief στη Σύρο.
Επειδή δεν γνώριζε το όνομα του πατέρα του, οι τότε αρμόδιοι έγραψαν «Ζηνόβιος» – κάτι αντίστοιχο έγινε στο ορφανοτροφείο όπου μεγάλωσε η αδελφή του, όπου έγραψαν «Ηλίας».
Οι επισκέψεις της Ευθαλίας στο ορφανοτροφείο της Σύρου λιγοστές, με τον μικρό Βασίλη να μην την αναγνωρίζει καν· μέχρι που εκείνη σταμάτησε να πηγαίνει. Η μοίρα του προσφυγόπουλου όμως παρέμεινε σκληρή. Ένας μεγαλοτσιφλικάς από τη Νίκαια Αττικής, ονόματι Μαλικούτης, έπεισε τη διοίκηση της ορφανοτροφείου να του δώσει παιδιά με την υπόσχεση να τα μεγαλώσει και να τα σπουδάσει· στην πραγματικότητα ήθελε τσάμπα εργατικά χέρια.
Εκεί κατέληξε και ο Βασίλης Ζηνοβίου. Από την έρευνα του εγγονού του προέκυψε ότι όταν ενηλικιώθηκε υπηρέτησε τη θητεία του στο Πολεμικό Ναυτικό, στα πλοία «Όλγα» και «Ναυκρατούσα».
Σε μια νέα τροπή της ζωής του, εκείνη την περίοδο έμαθε τελείως συμπτωματικά από έναν ναύτη από τη Θεσσαλονίκη (πιθανόν πρόσφυγας και αυτός) ότι η μάνα του είχε κάνει νέα οικογένεια με έναν πλούσιο Θεσσαλονικιό. «Αυτό του κόστισε. Εννοείται πως δεν πήγε ποτέ να την βρει» αφηγείται σήμερα ο εγγονός του.
Ο Βασίλης βρήκε τη χαμένη του αδελφή, τη Σουλτάνα, και πάλι κατά τύχη, κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης που είχε με φίλους, και αφότου είχε απολυθεί από το Πολεμικό Ναυτικό. Πράγματι, τα δυο αδέλφια ξανάσμιξαν, και παρά το γεγονός ότι είχαν εγκαταλειφθεί αποφάσισαν να αναζητήσουν τη μητέρα τους μέσω του Ερυθρού Σταυρού, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.
Όλες αυτές οι πληροφορίες συγκεντρώθηκαν με κόπο από τον Βασίλη Ακουμιανάκη, καθώς ο παππούς του –από την πλευρά της μητέρας του– αισθανόμενος την προδοσία και την εγκατάλειψη αρνούνταν να πει περισσότερα.
Σήμερα όμως ο εγγονός αναζητά αυτή τη νέα οικογένεια που έκανε η προγιαγιά του, κάπου στη Θεσσαλονίκη ενδεχομένως.
Δυστυχώς από την έρευνα που έκανε δεν μπόρεσε να βρει το πατρικό επίθετο της προγιαγιάς του. Ο Ζηνοβίου Βασίλειος στα ληξιαρχικά βιβλία, τα δημοτολόγια, τα μητρώα αρρένων και σε αποφάσεις της Νομαρχίας Κυκλάδων του Δήμου Ερμούπολης έχει λάβει αριθμό δημοτολογίου 37562/9-2-1929 (ημερομηνία όρκου), ως παιδί 12 ετών από την Κασταμονή. Στο δε μητρώο αρρένων μητέρα έχει καταγραφεί η Ευθαλία από την Κασταμονή, κάτοικος Παλαιάς Κοκκινιάς.
«Να σας ευχαριστήσω θερμά για το συγκινητικό ενδιαφέρον και την ευαισθησία που δείχνετε, και σας παρακαλώ όπως δημοσιοποιήστε αυτή την ιστορία παντού» αναφέρει στο μήνυμά του ο Βασίλης Ακουμιανάκης.
Γεωργία Βορύλλα
