«Μνήμη γλυκειάς πατρίδας», ένα ντοκιμαντέρ για τους Μικρασιάτες της Κύπρου

Τα βιώματα των Μικρασιατών προσφύγων στην Κύπρο μέσα από τις εμπειρίες του Αναστάση Τοσούνογλου, πρόσφυγα από την Αλάγια της Μικράς Ασίας, πραγματεύεται το ιστορικό ντοκιμαντέρ Μνήμη γλυκειάς πατρίδας, του Σταύρου Παπαγεωργίου.

Την περασμένη Δευτέρα, στην αίθουσα τελετών του Πανεπιστημίου Κύπρου στη Λευκωσία, έγινε η επίσημη προβολή του φιλμ, το οποίο αποτελεί το πρώτο μέρος της τετραλογίας.

Η εκδήλωση ήταν υπό την αιγίδα της πρεσβείας της Ελλάδας στην Κύπρο, και διοργανώθηκε από το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, το Σύνδεσμο Μικρασιατών Κύπρου και τον Πολιτιστικό Οργανισμό ΑΕΙ Audiovisual Forum.

Στο χαιρετισμό του ο κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου και αναπληρωτής καθηγητής Νεότερης Ιστορίας Πέτρος Παπαπολυβίου συνεχάρη τον Σταύρο Παπαγεωργίου, προσθέτοντας ότι σε αυτόν οφείλεται η εισαγωγή του ιστορικού ντοκιμαντέρ στα Λύκεια της Κύπρου, «με τόσο ζήλο εδώ και μερικά χρόνια».

«Ο φακός του Σταύρου Παπαγεωργίου απαθανατίζει την παρουσία Μικρασιατών δεύτερης γενιάς, την περιπέτεια του βίου τους και του βίου των προγόνων τους, καθώς και τη διάσωση της μνήμης με τη διάσωση των κειμηλίων τους. Το ντοκιμαντέρ είναι το επιστέγασμα, η σύνθεση πολλών από τις συνιστώσες του αρχείου του Συνδέσμου για τον μικρασιατικό ελληνισμό», ανέφερε η Μόνα Σαββίδου-Θεοδούλου, πρόεδρος του Συνδέσμου Μικρασιατών Κύπρου.

Είπε ακόμα ότι αναμένεται η συνέχεια για τη σχέση Αλάγιας-Κύπρου, για την άφιξη του αραβικού πλοιαρίου υπό γαλλική σημαία «Ταφλίκ Ελ Μπαρί», το οποίο μετέφερε στη Λάρνακα Αλαγιώτες πρόσφυγες τον Σεπτέμβριο του 1922, καθώς και «πολλές άλλες μοναδικές πληροφορίες που διασώζουν το ήθος, τη θρησκευτικότητα, την αξιοπρέπεια και το ψυχικό σθένος των ανθρώπων που υπήρξαν οι πρόγονοί μας».

Από την πλευρά της, η Βίκυ Μιχαηλίδου, εκπρόσωπος του Συνδέσμου Αλαγιωτών Νέας Ιωνίας, ανέφερε στο χαιρετισμό της «ότι oι Ελληνοκύπριοι κρατούν την ίδια ή και ακόμα πιο ζωντανή την ανάμνηση ακόμη και από την ίδια τη μητέρα πατρίδα που άνοιξε την τεράστια αγκαλιά της στους βασανισμένους προγόνους μας». Πρόσθεσε δε ότι το ντοκιμαντέρ συμβάλλει στην έρευνα για το τρίπτυχο «Αλάγια – Κύπρος – Νέα Ιωνία».

Η πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής Κινηματογράφου του υφυπουργείου Πολιτισμού δρ Έλενα Χριστοδουλίδου έκανε λόγο για ένα ντοκιμαντέρ που αφορά «ένα οδυνηρό αλλά ταυτόχρονα αστείρευτα πλούσιο σε αφηγήσεις κεφάλαιο της Ιστορίας μας». Τόνισε ακόμη ότι ο Σύνδεσμος Μικρασιατών Κύπρου μέσα από τις δράσεις του κατάφερε να συλλέξει πολύτιμες πληροφορίες, οι οποίες αποτέλεσαν τη μαγιά.

Ακόμα εξέφρασε την υπερηφάνεια της για τη συμβολή της Συμβουλευτικής Επιτροπής Κινηματογράφου «στην υλοποίηση ενός έργου που θα αποτελέσει πηγή πληροφόρησης για το κοινό, εγχειρίδιο και βοήθημα μελέτης για τους ιστορικούς ερευνητές, αλλά και δίδαγμα για την ανθρώπινη ανάγκη για επιβίωση και ευημερία».

Ο δημιουργός και σκηνοθέτης Σταύρος Παπαγεωργίου περιέγραψε τις αναμνήσεις που έχει από τον θείο του Αναστάση Τοσούνογλου, ο οποίος έφτασε στην Κύπρο πρόσφυγας από την Αλάγια το 1922 και εργάστηκε στη Λευκωσία ως νερουλάς.

«Οι ιστορίες των Μικρασιατών της Κύπρου είναι ένα πεδίο που ακόμη ιχνογραφείται και ανακαλύπτεται, και πρέπει να το καταγράψουμε και να το δώσουμε στους ερευνητές και στις νέες γενιές για να το μελετήσουν και να εμβαθύνουν», σημείωσε.

Παίρνοντας το λόγο, ο δημοσιογράφος-ερευνητής Χρύσανθος Χρυσάνθου υπογράμμισε τον «ασίγαστο και μεταδοτικό ενθουσιασμό» του Σταύρου Παπαγεωργίου, ο οποίος επεκτείνεται και στην ειδική έκδοση που ετοιμάζουν από κοινού και η οποία θα επικεντρωθεί στη ζωή των μελών της οικογένειας του Αναστάση Τοσούνογλου, με τη βοήθεια του Ιδρύματος Αναστάση και Ευφροσύνης Τοσούνογλου.

«Οι πατρίδες χάνονται μόνο κάτω από τη σκόνη της λήθης, θεωρούνται χαμένες μόνο όταν τις ξεχνάμε», υπογράμμισε.

Το ντοκιμαντέρ

Το ιστορικό ντοκιμαντέρ Μνήμη γλυκειάς πατρίδας καταγράφει την πορεία του Αναστάση Τοσούνογλου, πρόσφυγα από την Αλάγια, και τις αντιξοότητες που αντιμετώπισε εκείνος και άλλοι Μικρασιάτες όταν ξεριζώθηκαν από την πατρίδα τους.

Διανθίζεται από μαρτυρίες απογόνων αυτών των προσφύγων, ενώ παράλληλα αναφέρεται στη διάσωση των Ελλήνων της Αλάγιας από αμερικανικά και ελληνικά επιταγμένα πλοία το 1922, στην Ελλάδα, καθώς και τις δυσκολίες που πέρασαν όταν εγκαταστάθηκαν στη νέα τους πατρίδα.

Επιπλέον, καταγράφονται οι ενέργειες της Εκκλησίας της Κύπρου για ανακούφιση των Μικρασιατών προσφύγων που κατέφθασαν στο νησί, καθώς και ο καθοριστικός ο ρόλος του τότε Μητροπολίτη Κιτίου, Νικόδημου Μυλωνά.

Τέλος, πέφτει φως στην αγγλική αποικιοκρατική διοίκηση, η οποία δεν επέτρεψε σε 5.000 Μικρασιάτες πρόσφυγες να αποβιβαστούν στην Κύπρο, ακολουθώντας «πολιτική υπέρμετρης αυστηρότητας».