Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης: Στη διάθεση ερευνητών και κάθε ενδιαφερόμενου το Πολιτικό Αρχείο του Πόντου

Στη διάθεση του κάθε ερευνητή που θα έχει τη δυνατότητα να το αξιοποιήσει αλλά και του όποιου ενδιαφερομένου θα θελήσει να συλλέξει πληροφορίες γι’ αυτό, θα βρίσκεται σύντομα το μοναδικής αξίας Πολιτικό Αρχείο του Πόντου που φυλάσσεται στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης.

Όπως αναφέρει στο pontosnews.gr o A’ αντιπρόεδρος της ΕΛΘ και επιστημονικός συνεργάτης της Έδρας Ποντιακών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Θεοδόσης Κυριακίδης, το αρχείο αυτήν τη στιγμή έχει ψηφιοποιηθεί σε ποσοστό 98% και έχει δημιουργηθεί μία βάση δεδομένων (ένα portal), όπου θα βρίσκεται αναρτημένο.

Κατά τον Θεοδόση Κυριακίδη, απομένουν μόνο κάποιες λεπτομέρειες (διορθώσεις στην ταξινόμηση, δοκιμές κτλ.) και από τις αρχές του επόμενου χρόνου θα αναρτηθεί.

Αυτό αναμένεται να γίνει κατά πάσα πιθανότητα προς το τέλος Ιανουαρίου ή τις αρχές Φεβρουαρίου 2024 και αφού πρώτα προηγηθεί πανηγυρική εκδήλωση παρουσίασης της ψηφιοποίησης του αρχείου.

«Η πρώτη επιμέλεια και κατανομή του αρχείου έγινε από τη Ουρανία Καλογερίδου. Το περασμένο καλοκαίρι υπογράφτηκε σύμβαση με δύο εταιρείες. Η πρώτη ανέλαβε να ψηφιοποιήσει το αρχειακό υλικό και η δεύτερη να δημιουργήσει την πλατφόρμα όπου θα αναρτηθεί το αρχείο στο διαδίκτυο και στο οποίο θα μπορεί να έχει πρόσβαση ο κάθε ενδιαφερόμενος», λέει στο pontosnews.gr o Θεοδόσης Κυριακίδης.

Δύο δυνατότητες

Κατά τον Α’ αντιπρόεδρο της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και επιστημονικό συνεργάτη της Έδρας Ποντιακών Σπουδών του ΑΠΘ, η ψηφιακή μορφή του Πολιτικού Αρχείου του Πόντου θα παρέχει δύο δυνατότητες σε όσους ενδιαφέρονται γι’ αυτό. Όσοι θέλουν απλώς να πληροφορηθούν γι’ αυτά που περιλαμβάνει, θα μπορούν να διαβάσουν μία περίληψη του περιεχομένου και πληροφορίες για τις κατηγορίες του καθώς και να δουν κάποιες φωτογραφίες, οι οποίες, όμως, δε θα έχουν απόλυτη ευκρίνεια.

Όσοι είναι ερευνητές και θέλουν να χρησιμοποιήσουν τμήματα του αρχείου για οποιονδήποτε λόγο ακόμα και για δημοσίευση σε κάποια δική τους έκδοση, θα πρέπει να υποβάλλουν σχετικό αίτημα στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης και να περιμένουν την έγκριση αναπαραγωγής στοιχείων του. 

Τέλος, προκειμένου να είναι ευκολότερα προσβάσιμη και κατανοητή η ψηφιοποίηση του Πολιτικού Αρχείου του Πόντου, ο Θεοδόσης Κυριακίδης αναφέρει ότι θα είναι χωρισμένο σε δέκα κατηγορίες. 

Τι περιλαμβάνει το αρχείο

Σύμφωνα με έγγραφο της επιμελήτριας του Πολιτικού Αρχείου του Πόντου Ουρανίας Καλογερίδου, αυτό προήλθε από τη συνένωση αρχείων, τα οποία παραδόθηκαν στην ΕΛΘ από διάφορους φορείς, που δραστηριοποιήθηκαν κυρίως κατά την τετραετία 1919-1922 στην περιοχή του Πόντου, της Κωνσταντινούπολης, γενικότερα της Μικράς Ασίας, του Καυκάσου, αλλά και της ελεύθερης Ελλάδας, της Ευρώπης και της βορείου Αµερικής. Το κοµµάτι που αντιστοιχεί στο παραδοθέν από τους πρωτεργάτες του Εθνικού Συµβουλίου του Πόντου και των σχετιζόµενων µε αυτό θεσµών, παραδόθηκε εκ νέου στη Λέσχη αρχειοθετηµένο το Φεβρουάριο του 1935 από τον αρχιµανδρίτη Πανάρετο Τοπαλίδη, ο οποίος και είχε αναλάβει την επιµέλεια του υλικού. Η πλειονότητα των εγγράφων χρονολογείται την περίοδο 1916-1922, υπάρχουν, ωστόσο, έγγραφα που ανάγονται σε προγενέστερη χρονολογία (1912), αλλά και έγγραφα µεταγενέστερα (π.χ. πιστοποιητικά που εξέδωσε η ΕΛΘ σε πρόσφυγες ποντιακής καταγωγής).

Το µέγεθος (από ελάχιστες λέξεις κειµένου µέχρι εκατοντάδες σελίδες), ο σκοπός της σύνταξής τους (αλληλογραφία, πιστοποιητικά, στοιχεία οικονοµικού απολογισµού, πρακτικά συνεδριάσεων, πρωτόκολλα, υποµνήµατα και αυθεντικές µαρτυρίες δεινοπαθηµάτων, εκθέσεις, υποδείγµατα σηµαιών και λεπτοµερείς στατιστικοί πίνακες κ.τλ.), ο συντάκτης (επίσηµα πρόσωπα της πολιτικής ζωής, δηµοσιογράφοι, εκκλησιαστικοί άνδρες, µέλη ανθρωπιστικών αποστολών, απόδηµοι Έλληνες, µέλη της Συνδιάσκεψης της Ειρήνης και, κυρίως, οι ίδιοι οι Πόντιοι, εντός και εκτός Πόντου), η γλώσσα (ελληνική, γαλλική, αγγλική, ιταλική, ρωσική, τουρκική σε οθωµανική και καραµανλίδεια γραφή) και η µορφή ποικίλλουν.

Το αρχείο οργανώθηκε σε 11 κατηγορίες, εκ των οποίων η µία διακρίνεται σε τέσσερις υποκατηγορίες.  Περιέχει συνολικά 1.654 εγγραφές και κατανέµονται ως εξής:

Α. Αλληλογραφία
Α1. Αλληλογραφία Εκκλησιαστικών θεσµών (38 εγγραφές)
Α2. Αλληλογραφία Οργανώσεων (572 εγγραφές)
Α3. Αλληλογραφία Κρατικών Φορέων (52 εγγραφές)
Α4. Αλληλογραφία Φυσικών Προσώπων (334 εγγραφές)
Β. Δηµοσιογραφικά (30 εγγραφές)
Γ. Διάφορα (44 εγγραφές)
Δ. Εκλογικά (144 εγγραφές)
Ε. Κατάλογοι και Στατιστικοί Πίνακες (16 εγγραφές)
Στ. Λειτουργία Οργανώσεων και Σωµατείων (54 εγγραφές)
Ζ. Οικονοµικά (66 εγγραφές)
Η. Πιστοποιητικά (42 εγγραφές)
Θ. Μαρτυρίες (72 εγγραφές)
Ι. Υποδείγµατα Σηµαιών (11 εγγραφές)
Κ. Υποµνήµατα (179 εγγραφές).

Όπως αναφέρει ακόμα στο έγγραφό της η Ουρανία Καλόγερίδου, το Πολιτικό Αρχείο του Πόντου τεκµηριώνει τη ζοφερή πραγµατικότητα για τον πληθυσµό του Πόντου κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπως αυτή διαµορφώνεται εξαιτίας των συστηµατικών διώξεων από την τουρκική πλευρά, καθώς και την έντονη διπλωµατική δραστηριότητα που σηµειώθηκε µετά το τέλος του πολέµου και την επίσηµη Ελλάδα στο πλευρό της νικήτριας Αντάντ.

Οι Πόντιοι πίστεψαν ότι η πατρογονική γη θα είχε επιτέλους την ευκαιρία για ελευθερία και αξιοπρέπεια που ο λαός της για αιώνες περίµενε και θεώρησαν ότι έπρεπε να εργαστούν από κοινού µε το επίσηµο ελληνικό κράτος για την επέκταση της υλοποίησης της Μεγάλης Ιδέας και στα µακρινά εδάφη του Πόντου.

Αυτήν την καθηµερινή τραγικότητα, µαζί µε την ελπίδα και την τελική, ακόµη τραγικότερη, διάψευσή της, µπορεί κανείς να µελετήσει µε µεγάλη ακρίβεια και παραστατικότητα, στο Πολιτικό Αρχείο του Πόντου.

Ρωμανός Κοντογιαννίδης