Και όμως, η Μέριλιν Μονρόε (Marilyn Monroe) είχε παίξει την Μπλανς Ντιμπουά στο Λεωφορείο ο πόθος. Και ήταν και πολύ καλή. Μόνο που στο τέλος της παράστασης είχε… κατουρηθεί απ’ το άγχος της. Ήταν η περίοδος που είχε αποφασίσει ν’ αλλάξει – να μην είναι μόνο η χαριτωμένη σέξι ξανθιά, αλλά και μια ηθοποιός που μπορεί κάποιος να της εμπιστευτεί σοβαρούς ρόλους.
Η παραπάνω παράσταση δεν έγινε σε κάποιο θέατρο, αλλά στο Actors Studio που είχε δάσκαλους μεταξύ άλλων τον Ανδρέα Βουτσινά, ο οποίος την θεωρούσε πολύ καλή και εξελίξιμη ηθοποιό. Αλλά ούτε οι συνθήκες, ούτε η ίδια βοήθησε τον εαυτό της να αποδείξει ότι μπορεί να πάει πιο πέρα.
Και το ερώτημα 60+1 χρόνια μετά το θάνατό της (5 Αυγούστου 1962) παραμένει: Ήταν θύμα ή θύτης;
Ο μύθος και η αλήθεια
Δύο πολύ γνωστές της σχέσεις –που φυσικά επίσημα δεν θα μπορούσαν ποτέ να επιβεβαιωθούν– ήταν με τους αδερφούς Κένεντι, Ρόμπερτ και Τζον. Μάλιστα, σύμφωνα με ένα βιβλίο που είχε κυκλοφορήσει με τίτλο Norma Jean: The Life of Marilyn Monroe, η ηθοποιός ερωτεύτηκε παράφορα τον Ρόμπερτ Κένεντι.
Όταν κατάλαβε πως εκείνος δεν επρόκειτο να αφήσει ποτέ τη γυναίκα του, έπεσε σε βαριά κατάθλιψη.
Το βιβλίο αναφέρει και για τη διακοπή κύησης που έκανε η Μονρόε λίγο προτού βάλει τέλος στη ζωή της σε ηλικία μόλις 36 ετών, επισημαίνοντας πως δεν ήξερε το παιδί ήταν του Ρόμπερτ ή του Τζον Κένεντι.
Οι έρευνες που ακολούθησαν μετά το θάνατό της στις 5 Αυγούστου 1962 κατέληξαν στο ότι πέθανε από υπερβολική δόση ναρκωτικών. Αλλά για χρόνια πολλοί –ανάμεσά τους και ο Φρανκ Σινάτρα– πίστευαν ότι δολοφονήθηκε.
Το 2021 (όχι τυχαία) ο πρώην αξιωματικός της αστυνομίας του Λος Άντζελες Μάικ Ροθμίλερ, συγγραφέας μαζί με τον Ντάγκλας Τόμπσον του βιβλίου Bombshell: The Night Bobby Kennedy Killed Marilyn Monroe (Βόμβα: Η Νύχτα που ο Μπόμπι Κένεντι Σκότωσε τη Μέριλιν Μονρόε), αποφάσισε να αποκαλύψει την αλήθεια, όπως ισχυρίστηκε. Σύμφωνα με απόρρητα έγγραφα που είπε ότι βρήκε στα αρχεία της αστυνομίας του Λος Άντζελες, η ηθοποιός δολοφονήθηκε για να προστατευθεί η δυναστεία των Κένεντι.
Μάλιστα, ο ίδιος ο υπουργός Δικαιοσύνης Μπόμπι Κένεντι φέρεται να ήταν αυτός που έριξε δηλητήριο στο ποτό της. Ο Ντάγκλας Τόμπσον υποστήριξε δε ότι την σκότωσε μπροστά στα μάτια του ηθοποιού Πίτερ Λόφορντ, ο οποίος είχε παντρευτεί τη μεγαλύτερη αδελφή του, Πατρίσια.
Η σχέση της με τον Κένεντι ήταν φυσικά ό,τι πιο σοκαριστικό αλλά και σκαμπρόζικο μπορούσε να συμβεί στην Αμερική των αρχών των ’60s. Όμως, τα σενάρια που την θέλουν θύμα δολοφονίας συνεχίζονται ως σήμερα.
Franchise Marylin
Είπαμε πιο πάνω για το βιβλίο που κυκλοφόρησε το 2021 – για να προλάβει το 2022 που συμπληρώθηκαν τα 60 χρόνια από το θάνατό της. Γενικώς, οι χρονιές στις δεκαετίες που τελειώνουν σε -2 είναι της Μέριλιν. Επανεκδόσεις ταινιών, εκθέσεις με προσωπικά της αντικείμενα, βιβλία, θεατρικά, ακόμα και φιλμ με θέμα τη ζωή της ή κάποια γεγονότα αυτής… σκάνε όταν προκύπτει η στρογγυλοποίηση των χρόνων από την απώλεια της.
Και αν στη δεκαετία του 1980 οι δύο απόπειρες που έγιναν –μία στο σινεμά και μία στο θέατρο– για να διηγηθούν τη ζωή της απέτυχαν, η Μέριλιν δεν ξεχάστηκε. Δικαιολογημένα.
Έφυγε πανέμορφη, σέξι, ποθητή και νέα (36 χρονών).
Δεν έζησε να γεράσει ή να «χαλάσει», και τα φιλμ που γύρισε ήταν στην πλειοψηφία τους πολύ καλά – και εμπορικές επιτυχίες στην εποχή τους. Και ο κόσμος είδε την εξέλιξή της σαν ηθοποιό. Και τα στούντιο την έβλεπαν. Αλλά…
Εδώ έρχεται το ερώτημα «θύμα ή θύτης;». Ναι, η Μέριλιν ήθελε να αλλάξει.
Αλλά παραδομένη στους δαίμονες της είχε ξεχάσει τι σημαίνει καλός επαγγελματίας. Πάρτε για παράδειγμα το Μερικοί το προτιμούν καυτό, για πολλούς ίσως η καλύτερη της ταινία. Όμως, θα μπορούσαν κάλλιστα να γυριστούν δύο ταινίες για το τι συνέβαινε στα γυρίσματα. Εκείνη αργούσε, ξεχνούσε τα λόγια της, είχε σπάσει τα νεύρα όλων.
Λέγεται δε ότι ο συμπρωταγωνιστής της Τόνι Κέρτις είχε πει για τις τρυφερές σκηνές τους: «Καλύτερα να φιλούσα τον Χίτλερ».
Οι σκηνές της πήγαιναν ξανά και ξανά. Ο σπουδαίος Μπίλι Γουάιλντερ, ο σκηνοθέτης του φιλμ, με τον οποίο είχαν κάνει επιτυχία με το 7 χρόνια φαγούρα, ενώ την ήθελε, μέχρι να τελειώσουν τα γυρίσματα είχε μετανοιώσει για την επιλογή του.
Ηρωίδα εν αγνοία της
Η Νόρμα Τζιν Μόρτενσον (όπως ήταν το πραγματικό της όνομα) γεννήθηκε την 1η Ιουνίου 1926. Πολλοί αργότερα μίλησαν για το καρμικό της στοιχείο: αν αλλάξει κανείς τη σειρά των δύο τελευταίων ψηφίων της χρονιάς που γεννήθηκε (1926) προκύπτει η χρονιά που πέθανε (1962).
Συμπτώσεις βέβαια. Όμως η ζωή της ήταν μυθιστορηματική. Όχι με τη λάμψη, αλλά με τον πιο σκληρό ρεαλισμό που βίωσε από μικρή. Τη λάμψη την έφερε εκείνη, γιατί μπορούσε και την είχε μέσα της.
Μεγάλωσε χωρίς πατέρα. Στην ουσία δεν τον γνώρισε ποτέ. Μέχρι τα 9 της ζούσε με τη μητέρα της Γκλάντις, η οποία εργαζόταν ως κόπτρια αρνητικού φιλμ στο εργαστήριο επεξεργασίας ταινιών Consolidated Film Industries. (Το δεύτερο καρμικό στη ζωή της.)
Από εκεί και έπειτα άρχισε ο Γολγοθάς, αφού η μητέρα της κλείστηκε σε ψυχιατρική κλινική και η μικρή Νόρμα Τζιν προσπαθούσε να ορθοποδήσει ανάμεσα σε ορφανοτροφεία και οικογένειες που ήθελαν να την υιοθετήσουν.
Τον Ιούνιο του 1942, σε ηλικία 16 ετών, εγκατέλειψε το σχολείο για να παντρευτεί τον γείτονα της, τον εργάτη Τζέιμς Ντόχερτι. Χώρισαν τον Σεπτέμβριο του 1946, την ίδια χρονιά όπου άλλαξε το όνομά της σε Μέριλιν Μονρόε. Κατά την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου είχε πιάσει δουλειά σε εργοστάσιο κατασκευής drone. Εκεί την ανακάλυψε ο συγγραφέας και φωτογράφος Ντέιβιντ Κόνοβερ, το 1944 – τότε εργαζόταν για το περιοδικό Yank.
Ξεκίνησε ως μοντέλο-κομπάρσος. Οι πρώτες της επιτυχίες ήρθαν το 1950 με τις ταινίες Η ζούγκλα της ασφάλτου του Τζον Χιούστον και Όλα για την Εύα με την Μπέτι Ντέιβις. Την ίδια περίοδο προκλήθηκε σκάνδαλο όταν έγινε γνωστό ότι παλαιότερα είχε ποζάρει γυμνή για το περιοδικό Playboy.
«Επιτέλους»
Τότε στη ζωή της μπήκε ο Papa Spyros. Ο μπαμπάς Σπύρος δεν ήταν άλλος από τον Σπύρο Σκούρα, το μεγάλο κεφάλι της 20th century Fox – ο Πυργιώτης βοσκός είχε μεταναστεύσει στην Αμερική και μπλέχτηκε με το σινεμά, μέχρι που η αποτυχία της Κλεοπάτρας τον αποκαθήλωσε. Εκείνος πίστευε πολύ στη Μονρόε και την προωθούσε τρελά. Ασχέτως αν λόγω της καριέρας της καταστράφηκε και ο δεύτερος γάμος με το ίνδαλμα της Αμερικής, τον παίκτη του μπέιζμπολ Τζο Ντι Μάτζιο.
Βία, ζήλιες και η περιβόητη σκηνή με το λευκό φόρεμα στο 7 χρόνια φαγούρα έγραψαν the end στο γάμο τους.
Ο Σκούρας δικαιώθηκε για τη Μέριλιν – βέβαια και σε αυτή την περίπτωση τα δημοσιεύματα μιλούσαν για κάτι παραπάνω από επαγγελματική σχέση. Μάλιστα υπάρχει και η ιστορία πως όταν εκείνη υπέγραψε το πρώτο της συμβόλαιο είπε την ατάκα: «Επιτέλους, δεν θα χρειαστεί να κάνω άλλες υποχωρήσεις». (Άλλη λέξη χρησιμοποίησε, αλλά…)
Η 20th century Fox έγινε συνώνυμη με τη Μονρόε και τη συνεχή της άνοδο. Και δεν είναι μόνο σέξι και χαριτωμένη, αλλά στέκεται αξιοπρεπέστατα και στο χορό και στο τραγούδι, όπως στο αθάνατο Οι άντρες προτιμούν τις ξανθιές, δίπλα στην σταρ της εποχής Τζέιν Ράσελ.
Και στη Στάση λεωφορείου, την ταινία που αν και δεν έγινε τεράστια επιτυχία πήρε μαζικά καλές κριτικές:
Το σώμα, το πνεύμα και οι άλλοι
Ο τρίτος της γάμος ήταν με τον συγγραφέα και διανοούμενο Άρθουρ Μίλερ. Το σώμα και το πνεύμα, όπως έγραψαν τότε οι εφημερίδες.
Μόνο που τότε είχαν αρχίσει τα πράγματα να ξεφεύγουν για τη Μέριλιν.
Από τη μια μάθαινε νέα πράγματα και ήθελε να προχωρήσει ως ηθοποιός, από την άλλη το σαμποτάριζε με τη συμπεριφορά της. Και το 1960 που της έδωσαν πρωταγωνιστικό ρόλο στο Έλα να αγαπηθούμε, άρχισε τις γκρίνιες στην εταιρεία. Παρόλο που την σκηνοθέτησε ο μέγας σκηνοθέτης των γυναικών –όπως τον αποκαλούσαν– Τζόρτζ Κιούκορ, εκείνη αισθανόταν ριγμένη.
Το φιλμ (με το οποίο έκανε εγκαίνια στην Αθήνα ο κινηματογράφος «Απόλλων») πέρασε στην ιστορία για το τραγούδι «My heart belongs to daddy» και την εξωσυζυγική σχέση της με τον παρτενέρ της Ιβ Μοντάν.
Οι κοινές δημόσιες εμφανίσεις των δύο ζευγαριών (Μέριλιν-Μίλερ και Ιβ Μοντάν με τη σύζυγό του Σιμόν Σινιορέ)… γαργαλούσαν το κοινό, αλλά οι τέσσερις ήταν σε πολύ κακή ψυχολογία. Η Μονρόε ζήλευε τη Σινιορέ γιατί είχε κουλτούρα και προσωπικότητα, η Σινιορέ δεν αισθανόταν άνετα ως απατημένη, αν και στο τέλος συγχώρησε τον σύζυγό της.
Ακολούθησε η –καταραμένη όπως αποδείχτηκε– ταινία του Τζον Χιούστον Οι αταίριαστοι. Το σενάριο ήταν του Άρθουρ Μίλερ, ο οποίος το έγραψε ειδικά για τη Μέριλιν. Γυρίστηκε το 1960 και προβλήθηκε το 1961, όταν το ζευγάρι είχε χωρίσει. «Πρόκειται για την αδυναμία των ανθρώπων να συνάψουν μεταξύ τους σχέσεις σταθερές και ασφαλείς. Πρόκειται για την τραγωδία του χωρισμού» έγραψε εκείνος.
Λίγο πριν από την πρεμιέρα πέθανε ο ένας από τους τρεις πρωταγωνιστές, ο Κλάρκ Γκέιμπλ, έτερο πατρικό πρότυπο για εκείνη.
Τον Ιανουάριο του 1961 η Μονρόε υπέβαλε αίτηση διαζυγίου στο δικαστήριο του Χουάρεθ στο Μεξικό εναντίον του Μίλερ, λόγω ασυμφωνίας χαρακτήρων. Αργότερα εισήχθη σε ψυχιατρική κλινική.
Το 1962 απολύθηκε από την 20th Century Fox κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας Κάτι πρέπει να δώσεις, η οποία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ λόγω της ασυνέπειας, των αργοποριών και των ιδιοτροπιών της. Η αποζημίωσή της ήταν 200.000 δολάρια.
2023. Σε τρία χρόνια θα γιορταστεί ο ένας αιώνας από τη γέννησή της. Στάνταρ αυτό. Ποιος ξέρει τι στοιχεία θα βγουν στην επιφάνεια, λες και οι πάνω από έξι δεκαετίες τα έχουν εξαφανίσει. Ναι, η Μέριλιν πουλάει ακόμα. Γιατί στα χρόνια των ινφλουένσερ, της τεχνικής νοημοσύνης και όλων των άλλων σημερινών τερτιπιών εκείνη τα έζησε όλα. Και δεν γέρασε. Και ναι, ήταν καλή ηθοποιός. Γιατί ακόμα και η χαριτωμενιά θέλει ταλέντο.
Σπύρος Δευτεραίος
