Αργώ!
Σάμπως είναι η διαδρομή σου
πιο κοντινή από του Γαλαξία;
Αργώ!
Για ποιες απώλειες κλαίει
το πουλί που έρχεται;
Το πανί από πάνω σου,
που το σηκώνει η μοίρα,
είναι η σημαία του αποχωρισμού
και το αιώνιο λάβαρο των περιπλανήσεων!
Αργώ!
Είθε ο ουρανός να μας στείλει μια διαδρομή με αστροφεγγιά!
Αργώ!
Αν πέσει το πανί, θα χτυπήσουμε με τα κουπιά…
Λοιπόν, στο τέλος,
ο δρόμος είναι ο στόχος των κωπηλατών –
αυτό μας έμαθαν
οι χειμώνες και οι άνοιξες.
(Γιούρι Ριάσεντεβ, μτφ.: Χριστίνα Χαφουσίδου)
Ένα τραγούδι-θρύλος, αντάξιο σε λόγο, μουσική και φωνές του θρύλου που υμνεί. Μια ταινία που σφράγισε τη σοβιετική εποχή. Από το 1986 που παρουσιάστηκε στην κρατική τηλεόραση, και μέχρι σήμερα προκαλεί ρίγη συγκίνησης αλλά και νοσταλγία για τα μνημεία πολιτισμού που πρόσφερε, όπως και για μια εποχή που χάθηκε διά παντός καθώς φαίνεται και από τον εν εξελίξει πόλεμο…
Μια σχεδόν… ηρωική στιγμή κάθε Έλληνα στη Σοβιετική Ένωση που την παρακολουθούσε αδυνατώντας να συγκρατήσει την υπερηφάνεια για τους προγόνους του, αλλά και τον πόθο να πατήσει το άγιο χώμα της προαιώνιας πατρίδας του…
Ο λόγος για την ταινία-μιούζικαλ Εύθυμο χρονικό ενός επικίνδυνου ταξιδιού (Весёлая хроника опасного путешествия) σοβιετικής παραγωγής, περισσότερο γνωστή με τον τίτλο Οι Αργοναύτες.
Εξάλλου, έτσι λέγεται το γεωργιανό μιούζικαλ πάνω στο οποίο βασίστηκε, και φυσικά αναφέρεται στη θρυλική Αργοναυτική Εκστρατεία για την αναζήτηση του χρυσόμαλλου δέρατος στη μυθική Κολχίδα.
Τα γυρίσματα της ταινίας έλαβαν χώρα στην περιοχή της πόλης Πότι, στην ανατολική ακτή του Ευξείνου Πόντου, που δεν είναι άλλη από την αρχαία ελληνική αποικία Φάσις, στις όχθες του ιστορικού ποταμού από τον οποίο πήρε το όνομα.
Μνημονεύεται από τον Ηρόδοτο, τον Στράβωνα, τον Στέφανο Βυζάντιο και σε άλλες γραπτές πηγές της αρχαιότητας. Σύμφωνα με αυτές, η πόλη είχε τα χαρακτηριστικά ελληνικής αποικίας, όπως το ναό του Απόλλωνα και της Αρτέμιδος, θέατρο, νομισματοκοπείο και οχυρώσεις.
Το λιμάνι της πόλης αποτελούσε διαμετακομιστικό σταθμό προϊόντων, αφού από αυτό διακινούνταν σιτηρά, μέταλλα και εξωτικά προϊόντα από την Κολχίδα, τα οποία ανταλλάζονταν με ελιές, κρασί και κεραμική από την Ελλάδα, που εν συνεχεία μέσω του Φάσιδος και άλλων ποταμών προωθούνταν στην ενδοχώρα.
Πολλά πλάνα ελήφθησαν και στο χωριό Γκαρνί, στην Αρμενία, 28 χλμ. από την πρωτεύουσα Ερεβάν, όπου το συνεργείο ανακάλυψε έναν αρχαίο ναό του 1ου αι. μ.Χ.(!), ένα αληθινό κόσμημα κλασικής ελληνιστικής αρχιτεκτονικής, το καμάρι της χώρας.
Ένα άψογο λοιπόν σκηνικό για την ταινία μας, μια ταινία-γιορτή, με πολύ τραγούδι, χορό, μαγευτικά τοπία, φωτεινή, αισιόδοξη, ρομαντική. Οι ντόπιοι, που διακρίνονται για την καυκάσια φιλοξενία, υποδέχονταν με τέτοια θέρμη το συνεργείο, που τα γυρίσματα ξεκινούσαν μόλις την τρίτη μέρα από την άφιξη, κάνοντας άνω-κάτω όλο τον προγραμματισμό του σκηνοθέτη!
Εξάλλου ο Ευγένιος Γκίνζμπουργκ δεν είχε σκοπό να δημιουργήσει κανένα αριστούργημα – οι ηθοποιοί έκαναν αταξίες, διασκέδαζαν και αυτοσχεδίαζαν. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που η ταινία αποπνέει τέτοιο πνεύμα αδελφοσύνης, προσφέρει πολύ χαμόγελο και θέλει κανείς να επιστρέφει ξανά και ξανά σε αυτήν.
Θα ήταν παράληψη εάν δεν αναγνωρίζαμε πως μαζί με την «Αργώ» μάς παρασέρνει σε «επικίνδυνα» αλλά τόσο ποθητά ταξίδια, στη νιότη και την περιπέτεια, η μοναδική μουσική πλαισίωση του έργου.
Η μελωδία, οι χορευτικές σκηνές, οι εκπληκτικές φωνές του περίφημου στην ΕΣΣΔ γεωργιανού συγκροτήματος «Ιβέρια» -προφανώς από την ονομασία του αρχαίου βασιλείου της Ιβηρίας, του Νοτίου Καυκάσου- δεν μπορούν παρά να προκαλούν ενθουσιασμό και ικανοποίηση, που οι μύθοι της Αρχαίας Ελλάδας, οι πρόγονοί μας ενέπνευσαν τους δημιουργούς σε τέτοιους ύμνους και τιμές.
Τελικά, το ανήσυχο πνεύμα των Αργοναυτών θα συνεχίζει αιώνια να παρακινεί την ανθρωπότητα σε μικρά και μεγάλα αριστουργήματα, σε μεγάλα και μικρά «ταξίδια» στο παρελθόν και στο μέλλον, παρέα με τον στίχο:
Αργώ!
Είθε ο ουρανός να μας στείλει μια διαδρομή
με αστροφεγγιά!
Αργώ!
Αν πέσει το πανί, θα χτυπήσουμε με τα κουπιά…
Λοιπόν, στο τέλος,
ο δρόμος είναι ο στόχος των κωπηλατών –
αυτό μας έμαθαν
οι χειμώνες και οι άνοιξες.
Χριστίνα Χαφουσίδου
