Ευρεία νίκη στη ΝΔ και καταβύθιση του ΣΥΡΙΖΑ, κάτι που εξέπληξε ακόμα και τον Κυριάκο Μητσοτάκη (όπως δήλωσε μιλώντας σε ψηφοφόρους του κόμματος έξω από τα κεντρικά γραφεία στην Πειραιώς), έδειξαν οι κάλπες. Ενισχυμένο εμφανίζεται τόσο το ΠΑΣΟΚ -Κίνημα Αλλαγής, όπως και το ΚΚΕ, ενώ παρά τις προβλέψεις των exit poll εκτός μένουν το ΜέΡΑ25 και η Πλεύση Ελευθερίας. Το όριο για την είσοδο στη Βουλή δεν έπιασε ούτε το Νίκη του Δημήτρη Νατσιού, το οποίο σε αρκετές εκλογικές περιφέρειες συγκέντρωσε σημαντικό αριθμό ψήφων.
Με την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας, τα κόμματα μετρούν κέρδη και απώλειες σχεδιάζοντας ταυτόχρονα τις κινήσεις τους για την επόμενη ημέρα.
Στις 12 το μεσημέρι της Δευτέρας η υπηρεσιακή υπουργός Εσωτερικών Καλλιόπη Σπανού θα διαβιβάσει στο γραφείο του προέδρου της Βουλής τα τελικά αποτελέσματα της εκλογικής αναμέτρησης. Ο Κωνσταντίνος Τασούλας στη συνέχεια θα μεταβεί στην Ηρώδου Αττικού για να τα επιδώσει στην Κατερίνα Σακελλαροπούλου.
Διερευνητικές εντολές
Όπως άφησε να διαφανεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης, η χώρα θα οδηγηθεί σε δεύτερες κάλπες, κατά πάσα πιθανότητα στις 25 Ιουνίου.
Σύμφωνα με το άρθρο 37 του Συντάγματος, «η Πρόεδρος της Δημοκρατίας αφού εκ των τελικών αποτελεσμάτων διαπιστώσει ότι ο αρχηγός του πρώτου κόμματος δεν διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία (151) των εδρών στην νέας Βουλή» θα εκκινήσει τη διαδικασία των διερευνητικών εντολών.
Αυτό σημαίνει ότι θα καλέσει τον αρχηγό του πρώτου κόμματος σε κοινοβουλευτική δύναμη, που διαθέτει τη σχετική πλειοψηφία, για να διακριβωθεί η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης που να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Bουλής. Εάν αυτή η προσπάθεια αποδειχθεί άκαρπη θα παρέχει τη διερευνητική εντολή στον αρχηγό του δεύτερου κόμματος, και εάν δεν τελεσφορήσει και αυτή θα απευθυνθεί στον αρχηγό του τρίτου κόμματος.
Κάθε αρχηγός των τριών πρώτων κομμάτων έχει τη δυνατότητα έως τρεις ημέρες να κρατήσει την διερευνητική εντολή προκειμένου να ολοκληρώσει τις σχετικές διαβουλεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας.
Η εξάντληση του τριημέρου, βεβαίως, δεν είναι υποχρεωτική. Εάν ένας εκ των τριών πολιτικών αρχηγών θέλει μπορεί να αρνηθεί τη δυνατότητα άσκησης των διερευνητικών εντολών και να την παραδώσει αμέσως με την επίδοσή της από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ή σε οποιαδήποτε στιγμή εντός του τριημέρου.
Το συνταγματικό όριο για το σχηματισμό κυβέρνησης, βάσει του άρθρου 84 του Συντάγματος, είναι η δυνατότητα να λάβει ψήφο εμπιστοσύνη από τη Βουλή των Ελλήνων, δηλαδή είτε 151 θετικές ψήφους είτε από την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών που δεν επιτρέπεται να είναι κατώτερη από 120 ψήφους, αρκεί βέβαια να είναι περισσότεροι εκείνων που θα την καταψηφίσουν.
Στην περίπτωση όμως που οι διερευνητικές εντολές δεν τελεσφορήσουν και δεν διαφαίνεται ότι μπορεί να προκύψει κυβέρνηση, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα καλέσει για τελευταία φορά τους αρχηγούς όλων των κοινοβουλευτικών κομμάτων για τη διερεύνηση του σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας.
Εάν και αυτή η προσπάθεια αποδειχθεί άκαρπη, τότε θα επιδιώξει το σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης ευρύτερης αποδοχής για τη διενέργεια νέων εκλογών. Τα καθήκοντα του πρωθυπουργού θα ανατεθούν στον πρόεδρο του Eλεγκτικού Συνεδρίου Ιωάννη Σαρμά, ο οποίος είναι ο αρχαιότερος εκ των τριών προέδρων των τριών ανώτατων δικαστηρίων.
Ορκωμοσία νέας Βουλής
Ασχέτως του αποτελέσματος σχηματισμού κυβέρνησης (μονοκομματικής, συνεργασίας, ανοχής ή υπηρεσιακής για την διενέργεια νέων εκλογών), η Βουλή που έχει προκύψει από τις κάλπες θα συνέλθει στις 11 το πρωί της Πέμπτης 1ης Ιουνίου για την ορκωμοσία της.
Την επόμενη ημέρα, η Ολομέλεια της ΙΘ΄ Κοινοβουλευτικής Περιόδου θα συνέλθει για την εκλογή του προέδρου. Και την επόμενη ημέρα θα πραγματοποιηθεί η εκλογή των αντιπροέδρων (αναλογικά απ’ όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα), των γραμματέων και κοσμητόρων.
Σε περίπτωση δεν έχει σχηματιστεί κυβέρνηση, οι επόμενες εθνικές εκλογές θα διεξαχθούν με το εκλογικό σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής (όπου το πρώτο κόμμα λαμβάνει «μπόνους» 40 εδρών) και οι βουλευτές θα προκύψουν όχι με σταυρό προτίμησης , αλλά με βάση τη λίστα των υποψηφίων που θα έχουν καταρτίσει τα κόμματα.
Η νέα προεκλογική περίοδος μπορεί να είναι από 22 ημέρες έως έναν μήνα. Τα κόμματα και οι συνδυασμοί κομμάτων θα πρέπει να παρακαταθέσουν στον Άρειο Πάγο την σχετική αίτηση συμμετοχής στις εθνικές εκλογές.
