Η Νίκαια της προσφυγιάς 100 χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή – Δύο σημαντικές εκθέσεις

Και το όνομα αυτής: Νίκαια! Η παλιά Κοκκινιά του Πειραιά που μετονομάστηκε επισήμως στις 3 Σεπτεμβρίου 1940 προς τιμήν των προσφύγων, φέτος στις 18 Ιουνίου γιορτάζει τα 100 χρόνια από την ημέρα που μπήκε ο θεμέλιος λίθος της νέας πόλης που δημιουργήθηκε μετά την Καταστροφή του 1922.

Με αφορμή την επέτειο, στη Δημοτική Πινακοθήκη «Ντίνος Κατσαφάνας» φιλοξενούνται παράλληλα οι εκθέσεις «Από τον προσφυγικό συνοικισμό στην πόλη» και «Παλιοί φωτογράφοι της Νίκαιας, μέρος 2ο».

Η ιστορική έκθεση «Από τον προσφυγικό συνοικισμό στην πόλη», σε επιμέλεια της δρ Νεότερης Ιστορίας Κυριακής Παπαθανασοπούλου, παρουσιάζει τις διαδικασίες της αστικής αποκατάστασης και της κοινωνικής ένταξης των προσφύγων τα πρώτα χρόνια από την ίδρυση του συνοικισμού και τη διαμόρφωση μιας νέας πόλης του Μεσοπολέμου.

Η Νέα Κοκκινιά είναι αποτέλεσμα της μεγαλύτερης μετακίνησης πληθυσμών του 20ού αιώνα και η προσφυγική εμπειρία έχει αποτυπωθεί στη συλλογική μνήμη των κατοίκων της. Η νέα πόλη αποτέλεσε τον μεγαλύτερο αμιγώς αστικό προσφυγικό συνοικισμό της Αττικής και δημιουργήθηκε με τη συνέργεια του κράτους, των φορέων αποκατάστασης, αλλά και των ίδιων των προσφύγων, που συνέβαλαν στη συνδιαμόρφωση του χώρου εγκατάστασής τους μέσω της άμεσης αυτοοργάνωσής τους.

Οι σύνθετες διαδικασίες της αστικής αποκατάστασης, τα προβλήματα και οι πρακτικές εξωραϊσμού, η πολιτική ένταξη και η επαγγελματική αποκατάσταση, οι όψεις της καθημερινής ζωής και της αξιοποίησης του ελευθέρου χρόνου, καθώς και τα κοινωνικά και εθνοπολιτισμικά χαρακτηριστικά της προσφυγικής ταυτότητας και της μικρασιατικής μνήμης αποτελούν αντικείμενο αυτής της έκθεσης, η οποία προσπαθεί να αναδείξει ορισμένα από τα πιο προσδιοριστικά στοιχεία της ταυτότητας και της ιστορίας της Νίκαιας.

Αρχειακό υλικό, άρθρα εφημερίδων της εποχής και του τοπικού Τύπου, καταστατικά συλλόγων, ΦΕΚ, χειρόγραφα, πιστοποιητικά και άλλα τεκμήρια, έργα τέχνης, ενδυμασίες, προσωπικά κειμήλια, φωτογραφίες και μαρτυρίες Μικρασιατών που εγκαταστάθηκαν στη Νέα Κοκκινιά ζωντανεύουν την ιστορία της πόλης και των κατοίκων της και συνδέουν τη μικρασιατική κληρονομιά με το παρόν και το μέλλον.

Η έκθεση «Παλιοί φωτογράφοι της Νίκαιας, μέρος 2ο», σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Μαρίας Πούλου, παρουσιάζει 25 φωτογράφους ελληνικής καταγωγής που συνδέθηκαν με την προσφυγική πόλη: επαγγελματίες του στούντιο, ανώνυμους και επώνυμους υπαίθριους φωτογράφους, ιδιαίτερους ερασιτέχνες του Μεσοπολέμου.

Ισχυρό σύμβολο ταυτότητας και μνήμης, και μέσο εμπέδωσης οικογενειακών και διαπροσωπικών δεσμών, η φωτογραφία άκμασε στο συνοικισμό, αρχικά από Μικρασιάτες πρόσφυγες που μετέφεραν στη νέα πατρίδα την άρτια κατάρτιση και το φιλότεχνο ήθος τους.

Μεταπολεμικά η δημογραφία του κλάδου μεταβάλλεται, από φωτογράφους που εγκαθίστανται και ενσωματώνονται στη Νίκαια καταγόμενοι από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Η πόλη, οι ανθρώπινες σχέσεις, η απασχόληση, ο δημόσιος βίος, η πολιτιστική και αθλητική δραστηριότητα, η σχολική ζωή, το παιδί και ο γάμος αποτυπώνονται σε 130 εκθέματα δείχνοντας το εύρος της τοπικής επαγγελματικής φωτογραφίας. Σημαντικό μέρος του εκτιθέμενου υλικού οφείλεται στην πολυετή έρευνα του Βασίλη Βασιλειάδη, μικρασιατικής καταγωγής Νικαιώτη φωτογράφου και ερευνητή.

Δίπλα στο υλικό αυτό πρωτοστατεί η μνήμη των κατοίκων, όπως διαφυλάχθηκε σε φωτογραφική εικόνα και βγήκε από τις ιδιωτικές συλλογές των Νικαιωτών για να ανασυστήσει τη φωτογραφική γενεαλογία της πόλης.

• Η επίσκεψη στη Δημοτική Πινακοθήκη Νίκαιας-Ρέντη και η συμμετοχή στα εκπαιδευτικά προγράμματα είναι δωρεάν.
• Διάρκεια έκθεσης: 7 Απριλίου – 19 Μαΐου. Κλειστά από Μεγάλη Πέμπτη έως Δευτέρα του Πάσχα.
• Ώρες λειτουργίας: Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Κυριακή: 10:00-14:00. Παρασκευή: 17:00-20:00.
• Ξεναγήσεις: Κυριακή 23 Απριλίου (12:00), Παρασκευή 28 Απριλίου (18:30), Κυριακή 7 Μαΐου (12:00), Κυριακή 14 Μαΐου (12:00).