Το στρες της πανδημίας φαίνεται να προκάλεσε οργανικές αλλαγές στους εγκεφάλους ορισμένων τουλάχιστον εφήβων, κάνοντας μερικά χαρακτηριστικά τους αφύσικα πιο γερασμένα, όπως δείχνει μια νέα επιστημονική μελέτη.
Προηγούμενες έρευνες έχουν βρει ότι το άγχος και η κατάθλιψη αυξήθηκαν στη διάρκεια της πανδημίας στους ενήλικες. Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι οι νευρολογικές και ψυχικές επιπτώσεις στους εφήβους μπορεί να είναι ακόμη χειρότερες.
Με επικεφαλής τον καθηγητή Ψυχολογίας Ίαν Γκότλιμπ του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, οι ερευνητές μελέτησαν με μαγνητική απεικόνιση τους εγκεφάλους 163 παιδιών πριν (2016-19) και στη διάρκεια της πανδημίας (2020-22). Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο Biological Psychiatry: Global Open Science.
«Ξέραμε ήδη από άλλες μελέτες ότι η πανδημία έχει επηρεάσει αρνητικά την ψυχική υγεία των νέων, αλλά δεν γνωρίζαμε κατά πόσο έχει επηρεαστεί και οργανικά ο εγκέφαλός τους», ανέφερε ο Ίαν Γκότλιμπ.
Αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου συμβαίνουν με φυσικό τρόπο καθώς γερνάμε. Κατά την εφηβεία υπάρχει αυξημένη ανάπτυξη τόσο του ιππόκαμπου όσο και της αμυγδαλής, ενώ παράλληλα οι ιστοί στον εγκεφαλικό φλοιό γίνονται πιο λεπτοί.
Η νέα έρευνα βρήκε ότι επί πανδημίας η παραπάνω αναπτυξιακή διαδικασία επιταχύνθηκε στους εφήβους, ιδίως κατά την περίοδο των lockdown, με αποτέλεσμα η βιολογική ηλικία του εγκεφάλου να εμφανίζει πιο γερασμένη εικόνα, αναντίστοιχη της χρονολογικής ηλικίας.
Προ πανδημίας κάτι τέτοιο είχε παρατηρηθεί μόνο σε παιδιά που είχαν ζήσει για χρόνια σε βίαια περιβάλλοντα, ή σε δυσλειτουργικές οικογένειες, τις περισσότερες φορές παραμελημένα.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι έφηβοι που εξετάστηκαν στη διάρκεια της Covid-19 είχαν όχι μόνο περισσότερα προβλήματα ψυχικής υγείας, αλλά επίσης μικρότερο πάχος του εγκεφαλικού φλοιού, μεγαλύτερο όγκο ιππόκαμπου και αμυγδαλής και γενικότερα μεγαλύτερη βιολογική ηλικία του εγκεφάλου, κατά περίπου τρία χρόνια.
«Δεν είναι ακόμη σαφές κατά πόσο αυτές οι αλλαγές. Τελικά η χρονολογική ηλικία τους θα “πιάσει” την ηλικία του εγκεφάλου τους; Αν ο εγκέφαλός τους παραμείνει μόνιμα πιο γερασμένος, είναι ασαφές ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στο μέλλον. Για έναν 70χρονο ή 80χρονο θα περίμενε κανείς να εμφανίζει ορισμένα γνωστικά και μνημονικά προβλήματα με βάση τις αλλαγές στον εγκέφαλό του, αλλά τι άραγε σημαίνει για έναν 16χρονο ο εγκέφαλός του να εμφανίζει πρόωρη γήρανση;», αναρωτήθηκε ο Αμερικανός ψυχολόγος.
Από την άλλη, ο καθηγητής γνωστικής Νευροεπιστήμης Μάικλ Τόμας του Πανεπιστημίου Μπίρκμπεκ του Λονδίνου, δήλωσε στη Guardian ότι μέχρι στιγμής είναι δύσκολο να γνωρίζει κανείς αν οι διαφορές στη δομή του εγκεφάλου σημαίνουν κάτι για την τωρινή ή για τη μελλοντική συμπεριφορά των εφήβων. Επίσης χαρακτήρισε «πολύ υποθετικό ότι μπορεί να υπάρξουν κάποιες συνέπειες σε βάθος χρόνου και κατά πόσο αυτές οι εγκεφαλικές αλλαγές θα διαρκέσουν ή θα σβηστούν σταδιακά».
Ακόμη, δεν απέκλεισε ότι μπορεί να υπάρξουν και θετικές επιπτώσεις, καθώς μερικές από τις μεταβολές που βρήκε η αμερικανική μελέτη σχετίζονται επίσης με υψηλότερες επιδόσεις, π.χ. στα τεστ νοημοσύνης. Όπως είπε, «τέτοια δεδομένα [σ.σ. της αμερικανικής μελέτης] δεν μπορούν να μας πουν αν οι αρνητικές μακροχρόνιες επιπτώσεις είναι αναπόφευκτες ή αν η πλαστικότητα του εγκεφάλου θα επιτρέψει σε αυτή τη γενιά να ανακάμψει».
