Κυκλοφορούσαν στους αθηναϊκούς δρόμους και ένωναν τις γειτονιές της πρωτεύουσας με το κέντρο. Τα ιστορικά μπλε λεωφορεία ήταν made in Greece· κατασκευάζονταν από τη θρυλική ΒΙΑΜΑΞ (Βιομηχανία Αμαξωμάτων) και κόντραραν στα… ίσα αντίστοιχα του εξωτερικού, και όχι μόνο. Σε πολλές περιπτώσεις υπερτερούσαν σε λειτουργικότητα και αξιοπιστία.
Πόσοι όμως γνωρίζουν ότι πίσω από την εταιρεία πρότυπο, που εφάρμοζε εξελιγμένες διαδικασίες ποιοτικού ελέγχου, τεχνικής εκπαίδευσης, έρευνας και ανάπτυξης, βρισκόταν ένας πρόσφυγας από τον Πόντο;
Ο Μιχαήλ Κ. Φωστηρόπουλος γεννήθηκε στην Τραπεζούντα του Πόντου, αλλά και η καταγωγή της οικογένειας ήταν από την Ίμερα. Σπούδασε στην Αστική Σχολή και στο Φροντιστήριο. Ο παππούς, Γιάκος Φωστηρόπουλος, και τα πέντε παιδιά του (ανάμεσά τους ο πατέρας του Μιχαήλ, Κωνσταντίνος) ασχολούνταν με το εμπόριο. Έφτασαν μάλιστα να ιδρύσουν τράπεζα, η οποία δημεύτηκε μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Στην Ελλάδα ο Μιχαήλ Φωστηρόπουλος έφτασε το 1924. Συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση, ασχολήθηκε με το εμπόριο και τις επιχειρήσεις.
Εργάστηκε στην καπνοβιομηχανία και ίδρυσε το δικό του υφαντουργείο στην Αθήνα. Αργότερα άνοιξε κατάστημα ανταλλακτικών και ελαστικών αυτοκινήτου, μέχρι που τη δεκαετία του 1930 πήρε την αντιπροσωπεία της Mercedes-Benz στην Ελλάδα. Όταν πλέον είχε αποκτήσει εμπειρία στο χώρο του αυτοκινήτου ίδρυσε τη ΒΙΑΜΑΞ, ώστε τα αμαξώματα για τα λεωφορεία της γερμανικής εταιρείας να κατασκευάζονται στην Ελλάδα, με γερμανικές προδιαγραφές.
Προτού ακόμα θεμελιωθούν οι κεντρικές εγκαταστάσεις στη Λεωφόρο Αθηνών (Οκτώβριος 1957), η εταιρεία διαφήμιζε την κυκλοφορία του 0321, το οποίο τελικά κατασκευάστηκε στη ΒΙΟ.
Μάλιστα το R495 που παρουσιάστηκε το 1962 έχει ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα μας, καθώς σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα. Τόσο για αυτό το μοντέλο όσο και για το R514 «οι Γερμανοί παραδέχθηκαν τους Έλληνες συναδέλφους τους, ενέκριναν κατευθείαν όχι μόνο την παραγωγή των οχημάτων αλλά και την τοποθέτηση του “αστεριού” της Mercedes-Benz».
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της ΒΙΑΜΑΞ αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι εκτός από τη μονάδα παραγωγής στην οποία κατασκευάζονταν τα αμαξώματα λεωφορείων με κινητήρες και πλαίσια της Mercedes-Benz, διέθετε: γραφεία, αποθήκες ανταλλακτικών, εκθέσεις αυτοκινήτων, συνεργεία, μηχανουργείο, φανοποιείο, πλυντήριο, ενώ στο κομμάτι της παραγωγής υπήρχαν σχεδιαστήρια καθώς και τμήμα ταπετσαρίας, ξυλουργείο και βαφείο με αυτόματο φούρνο βαφής.
Από το 1960 η εταιρεία έκανε εξαγωγές σε χώρες της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής. Εκτός από λεωφορεία, κατασκεύαζε φορτηγά ψυγεία και τουριστικά πούλμαν με ντίζελ κινητήρες Μercedes-Benz, ενώ σταδιακά λειτούργησε εργοστάσια σε Θεσσαλονίκη και Λάρισα.
Έως τα τέλη της δεκαετίας του 1980 χιλιάδες λεωφορεία, πούλμαν, τρόλεϊ, τρακτέρ, απορριμματοφόρα, αμαξώματα και σασί για λογαριασμό άλλων εταιρειών είχαν βγει από τα εργοστάσια.
«Υπήρξε μια περίοδος που στις γραμμές παραγωγής του εργοστασίου στο Μάνχαϊμ της τότε Δυτικής Γερμανίας αγνοούσαν την έννοια “ρομποτικός αυτοματισμός” και την ίδια ώρα στη Λεωφόρο Αθηνών η ΒΙΑΜΑΞ είχε ρομποτάκια για κολλήσεις στις βάσεις που εφάρμοζαν το πλαίσιο με το αμάξωμα» αναφέρεται σε έρευνα της Menshouse Team σε συνεργασία με τη Mercedes-Benz.
Ο Μιχαήλ Φωστηρόπουλος πέθανε το 1978 στη Φλόριντα όπου βρισκόταν για λόγους υγείας. Η είσοδος της Ελλάδας στην ΕΟΚ σήμανε και τη διακοπή της παραγωγής των οχημάτων το 1984 –400 εργαζόμενοι απολύθηκαν–, κυρίως λόγω του ανταγωνισμού από την αθρόα εισαγωγή μεταχειρισμένων λεωφορείων. Είχε προηγηθεί η πετρελαϊκή κρίση του 1973 κατά τη διάρκεια της οποίας χάθηκαν ορισμένες αγορές της Μέσης Ανατολής.
Έτσι στους ελληνικούς δρόμους βρέθηκαν τα ουγγρικής κατασκευής Ikarus, τα μακράν πιο ρυπογόνα και άβολα λεωφορεία που εισήγαγε ποτέ η χώρα. Το δε εργοστάσιο το… σήκωσε η τουρκική Otomarsan δίνοντας ζεστό χρήμα και παράγοντας έως σήμερα μεγάλα οχήματα.
Η ΒΙΑΜΑΞ ακολούθως έγινε αποκλειστικός διανομέας ξένων αυτοκινήτων, φορτηγών, λεωφορείων, τρακτέρ και εκσκαπτικών, ενώ πλέον δραστηριοποιείται στη διαχείριση και αξιοποίηση ακινήτων.
Τον Σεπτέμβριο του 2022 έφυγε από τη ζωή ο Κώστας Φωστηρόπουλος, γιος του Μιχαήλ. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1944, σπούδασε μηχανολογία και οικονομικά στη Γερμανία, και παρόλο που στράφηκε στο χώρο της ναυτιλίας, ήταν πιστός φίλος του αυτοκινήτου.
