Βόμβα μεγατόνων έσκασε στη Γαλλία μετά τη διαρροή τεράστιου όγκου εμπιστευτικών εγγράφων τα οποία δείχνουν ότι ο τεχνολογικός γίγαντας της Uber καταστρατήγησε νόμους, εξαπάτησε την αστυνομία, εκμεταλλεύτηκε τη βία κατά των οδηγών και άσκησε μυστικά πιέσεις σε κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια της επιθετικής παγκόσμιας επέκτασής του.
Την άνευ προηγουμένου διαρροή έφερε στο φως της δημοσιότητας η βρετανική εφημερίδα The Guardian, ενώ αφορά περισσότερα από 124.000 έγγραφα που αποκαλύπτουν τις απαράδεκτες πρακτικές που βοήθησαν στη μετατροπή της εταιρείας σε μία από τις πιο διάσημες εξαγωγές της Silicon Valley.
Τα έγγραφα καλύπτουν μία περίοδο πέντε χρόνων κατά τα οποία η Uber διοικούνταν από τον συνιδρυτή της Travis Kalanick, επιδίωξη του οποίου ήταν να επιβάλει την υπηρεσία ταξί σε όλο τον κόσμο, ακόμη και αν αυτό σήμαινε παραβίαση νόμων και κανονισμών για τα ταξί. Όπως όλα δείχνουν, η Uber προσπάθησε να ενισχύσει την υποστήριξη στην επέκτασή της, εν μέσω σφοδρών παγκόσμιων αντιδράσεων, προσεγγίζοντας προέδρους, δισεκατομμυριούχους, ολιγάρχες και βαρόνους των μέσων ενημέρωσης.
Οι διαρροές δείχνουν ότι τα στελέχη της Uber γνώριζαν ακριβώς τις παραβάσεις του νόμου που διέπραττε η εταιρεία – ένας από αυτούς αστειευόταν ότι είχε γίνει «πειρατής», ενώ ένας άλλος παραδεχόταν: «είμαστε απλά γ@@@@@@α παράνομοι». Τα αρχεία καλύπτουν την περίοδο 2013-2017, ενώ εμπεριέχουν περισσότερα από 83.000 mail, iMessages και WhatsApp. Συχνά ο Kalanick ανταλλάσσει απροκάλυπτα στοιχεία με την κορυφαία ομάδα των στελεχών του.
Σε σειρά μηνυμάτων ο Kalanick αποπαίρνει άλλα στελέχη που εκφράζουν τις ανησυχίες τους για την αποστολή οδηγών της Uber σε μια συγκέντρωση διαμαρτυρίας στη Γαλλία, επειδή αυτό θα τους έβαζε σε κίνδυνο από οργισμένους αντιπάλους της εφαρμογής οδηγών. «Νομίζω ότι αξίζει τον κόπο. Η βία εγγυάται την επιτυχία», τους απαντάει.
Πώς εμπλέκονται στο σκάνδαλο Μακρόν και Μπάιντεν
Στα έγγραφα υπάρχουν, ακόμα, μηνύματα που αντάλλαξε ο Kalanick με τον Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος βοήθησε κρυφά την εταιρεία στη Γαλλία όταν ήταν υπουργός Οικονομικών, δίνοντας στα στελέχη της άμεση και συχνή πρόσβαση στον ίδιο και το προσωπικό του. Όπως προκύπτει, ο Γάλλος πρόεδρος κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια να βοηθήσει την Uber, λέγοντας μάλιστα στα στελέχη της ότι είχε μεσολαβήσει για μια μυστική «συμφωνία» με τους αντιπάλους της στο γαλλικό υπουργικό συμβούλιο.
Εκείνη την εποχή ο Όλαφ Σολτς, όταν ο σημερινός καγκελάριος της Γερμανίας ήταν δήμαρχος του Αμβούργου, αντιτάχθηκε στους λομπίστες της Uber και επέμεινε στην καταβολή ελάχιστου μισθού στους οδηγούς, με αποτέλεσμα ένα από τα στελέχη της εταιρείας να τον χαρακτηρίζει «πραγματικό κωμικό». Ο Τζο Μπάιντεν, ως αντιπρόεδρος των ΗΠΑ τότε, καθυστέρησε σε μια συνάντηση με την εταιρεία στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός. Αναφερόμενος στο περιστατικό, ο Kalanick σημείωσε σε συνάδελφό του ότι «έβαλα τους ανθρώπους μου να τον ενημερώσουν ότι κάθε λεπτό που αργεί, είναι ένα λεπτό λιγότερο που θα έχει μαζί μου». Μετά τη συνάντηση ο Μπάιντεν φαίνεται να τροποποίησε την προετοιμασμένη ομιλία του στο Νταβός για να κάνει αναφορά σε κάποιον CEO του οποίου η εταιρεία θα έδινε σε εκατομμύρια εργαζομένους «την ελευθερία να εργάζονται όσες ώρες επιθυμούν και να διαχειρίζονται τη ζωή τους όπως επιθυμούν».
Απαντώντας στις διαρροές, η Uber παραδέχτηκε ότι έχουν γίνει «λάθη και παραλείψεις». Σημείωσε ωστόσο ότι από το 2017, όταν ανέλαβε την ηγεσία της ο σημερινός διευθύνων σύμβουλός της, Dara Khosrowshahi, έχει μεταμορφωθεί. «Δεν δικαιολογήσαμε και δεν θα δικαιολογήσουμε συμπεριφορές του παρελθόντος που σαφώς δεν συνάδουν με τις σημερινές μας αξίες. Αντ’ αυτού, ζητάμε από το κοινό να μας κρίνει με βάση αυτά που κάναμε τα τελευταία πέντε χρόνια και αυτά που θα κάνουμε τα επόμενα χρόνια», σημείωσε η εταιρεία.
Εκπρόσωπος του Kalanick δήλωσε ότι οι πρωτοβουλίες επέκτασης του κολοσσού στις μεταφορές «καθοδηγούνταν από περισσότερους από εκατό ηγέτες σε δεκάδες χώρες σε όλο τον κόσμο, και ανά πάσα στιγμή υπό την άμεση εποπτεία και με την πλήρη έγκριση των ισχυρών ομάδων νομικής, πολιτικής και συμμόρφωσης της Uber».
Οι διαρροές αποκαλύπτουν τις μεθόδους που χρησιμοποίησε η Uber για να χτίσει τα θεμέλια της αυτοκρατορίας της. Σήμερα η αξία της πλατφόρμας αποτιμάται σε 43 δισ. δολάρια, ενώ καθημερινά, μέσω αυτής, σε όλο τον κόσμο πραγματοποιούνται 19 εκατομμύρια διαδρομές.
Τα αρχεία καλύπτουν τις δραστηριότητες της εταιρείας σε 40 χώρες κατά τη διάρκεια μιας περιόδου κατά την οποία η εταιρεία έγινε παγκόσμιο μεγαθήριο. Με πρωτοφανή χρηματοδότηση επιχειρηματικών κεφαλαίων, από τη Μόσχα έως το Γιοχάνεσμπουργκ, η Uber επιδοτούσε σε μεγάλο βαθμό τις μετακινήσεις, παρασύροντας οδηγούς και επιβάτες στην εφαρμογή με κίνητρα και μοντέλα τιμολόγησης που δε θα μπορούσαν να είναι βιώσιμα. Η εταιρεία, όπως φαίνεται, υπονόμευσε τις καθιερωμένες αγορές ταξί και πίεσε τις κυβερνήσεις να ξαναγράψουν τους νόμους τους προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για ένα μοντέλο εργασίας με βάση την εφαρμογή, το οποίο έκτοτε έχει πολλαπλασιαστεί σε όλο τον κόσμο.
Το 2016 η Uber σχεδίαζε να δαπανήσει εκτάκτως 90 εκατ. δολάρια για λόμπι και δημόσιες σχέσεις, όπως προκύπτει από ένα έγγραφο, σε μια προσπάθεια να καταπνίξει τις έντονες αντιδράσεις εναντίον της. Συχνά, μέρος της στρατηγικής της ήταν και το να πιέζει τους δημάρχους πόλεων όπου δραστηριοποιούνταν, αλλά και τις εθνικές αρχές μεταφορών της εκάστοτε χώρας.
Εκτός από τον Μπάιντεν, στελέχη της Uber συναντήθηκαν στο Νταβός και με τον Μακρόν, τον Ιρλανδό πρωθυπουργό Έντα Κένι, τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Βενιαμίν Νετανιάχου και τον τότε υπουργό μεταφορών της Βρετανίας, Τζορτζ Όσμπορν. Όπως προκύπτει από σημείωμα που διέρρευσε, αναφορικά με την συνάντηση, ο τελευταίος ήταν «ισχυρός υποστηρικτής». Από την πλευρά του ο Όσμπορν σχολίασε στον Guardian ότι ρητή πολιτική της βρετανικής κυβέρνησης τότε ήταν οι συναντήσεις με εκπροσώπους πολυεθνικών εταιρειών τεχνολογίας, και η προσπάθεια να τους «πείσει να επενδύσουν στη Βρετανία και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας» εκεί.
