Οι κεραμίστες πρόσφυγες του 1922 μέσα από τη συλλογή της Έφης Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη

Από το 1970 ακόμη, η ομότιμη καθηγήτρια Νομικής Έφη Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη ξεκίνησε να συλλέγει παλιά κεραμικά πιάτα. Ένα χόμπι που «γέννησε» μέσα σε σχεδόν πέντε δεκαετίες έναν χώρο πολιτισμού στον Χορτιάτη και δύο λευκώματα «για να σωθούν οι πληροφορίες», όπως η ίδια σημειώνει.

Το δεύτερο λεύκωμα, με τίτλο Συλλογή κεραμικών πιάτων 1970-2020, μόλις κυκλοφόρησε, ενώ μέρος της συλλογής εκτίθεται και στην περιοδική, επετειακή έκθεση του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού «Φιλελληνισμοί», την οποία εγκαινίασε τον Νοέμβριο του 2021 η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου.

Το κριτήριό της για τη συλλογή ήταν να έχουν τα κεραμικά ελληνικό ενδιαφέρον, είτε να είναι κατασκευασμένα στην Ελλάδα, είτε κάποια που μπορεί να κατασκευάστηκαν σε άλλες χώρες, αλλά στόλισαν ελληνικά παραδοσιακά και αστικά σπίτια από το 19ο αιώνα.

«Τα κεραμικά πιάτα στις ιστορικές περιόδους με τις οποίες ασχολήθηκα ήταν τα πιο διάσημα κεραμικά αντικείμενα, αφενός λόγω του μικρού τους όγκου, αφετέρου επειδή ήταν χρηστικά, ταξίδευαν από χώρα σε χώρα και μπορούσαν να δώσουν πληροφορίες για θέματα πολιτισμού, αισθητικής και εμπορικών επαφών», εξηγεί η συλλέκτρια.

Κεραμικά προσφύγων του ’22 στις Βιτρίνες του ΟΤΕ

Κεραμικά από τη συλλογή της Έφης Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη θα εκτεθούν στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ, στην Καρόλου Ντηλ, από τις 30 Ιανουαρίου έως τις 13 Φεβρουαρίου 2022 και θα χωριστούν σε εκείνα πριν κι εκείνα μετά το 1922. Τα πριν το ’22 είναι πιάτα που έγιναν σε εργαστήρια αγγειοπλαστικής της Κιουτάχειας, κεραμικό κέντρο από αιώνες, στα οποία δούλευαν και Έλληνες ανάμεσα σε Τούρκους, Αρμένιους και Πέρσες.

«Το ελληνικό στοιχείο ήταν πολύ δραστήριο», τονίζει η ίδια, με πιο σπουδαίο τον κεραμίστα Μηνά Αβραμίδη. Με τον ίδιο συνεργαζόταν κι ένας άλλος σημαντικός Έλληνας αγγειοπλάστης στην Κιουτάχεια, ο Μακάριος Βαρδαξής, του οποίου ο εγγονός Βασίλης, ζει στη Θεσσαλονίκη και δημιουργούσε και ο ίδιος μέχρι πρόσφατα.

Ο Μηνάς Αβραμίδης ήρθε στη Θεσσαλονίκη το 1922 και για πρώτη φορά έργα του εκτέθηκαν το 1927 στη 2η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ενώ την επόμενη χρονιά συνεργάστηκε για τη διοργάνωση του 1928 με τον αγγειοπλάστη Μακάριο Βαρδαξή.

Η Έφη Κουνουγέρη- Μανωλεδάκη αναφέρει ακόμη ότι στα δύο μεγάλα εργοστάσια αγγειοπλαστικής που λειτούργησαν μετά το 1922 στη Νέα Ιωνία Αττικής, το «Κιουτάχεια Αθήναι» -που ίδρυσε ο πρόσφυγας Μηνάς Πεσματζόγλου- και το «Κεραμεικός», απασχολούνταν πολλοί πρόσφυγες.