Περισσότερα τμήματα και σημαντικά γεγονότα της ιστορίας του ποντιακού ελληνισμού θα μπορούν να διδαχθούν και να γνωρίσουν μαθητές της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σε πιλοτική φάση από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο και σε ευρεία μορφή από την έναρξη του σχολικού έτους 2023-2024.
Αυτό θα γίνει με τη χρήση εγκεκριμένου από το υπουργείο Παιδείας ψηφιακού χάρτη, ο οποίος θα περιλαμβάνει περισσότερο υλικό σε σχέση με τη διδακτέα ύλη και θα συνοδεύει τα σχολικά εγχειρίδια.
Τα παραπάνω αναφέρει στο pontosnews.gr ο καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του ΑΠΘ και υπεύθυνος των νέων προγραμμάτων σπουδών για την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Ιάκωβος Μιχαηλίδης.
«Βρισκόμαστε στη φάση που θα εφαρμοστεί το νέο πρόγραμμα σπουδών στα Δημοτικά, τα Γυμνάσια και τα Λύκεια της χώρας. Από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο σε πιλοτική μορφή σε κάποια σχολεία και από τον μεθεπόμενο Σεπτέμβριο, δηλαδή από το σχολικό έτος 2023-2024, θα τεθεί σε ουσιαστική εφαρμογή.
»Τα νέα σχολικά εγχειρίδια θα είναι πιο μοντέρνα απ’ ό,τι συνήθως και θα συνοδεύονται από ψηφιακό χάρτη, ο οποίος θα είναι εγκεκριμένος από το υπουργείο Παιδείας.
»Αυτός θα περιλαμβάνει επιπλέον υλικό για κάποιο θέμα, και άρα καθηγητές και μαθητές –όσοι ενδιαφέρονται– θα μπορούν να μάθουν περισσότερα πράγματα για τα ιστορικά γεγονότα, ανατρέχοντας σε αυτόν τον ψηφιακό χάρτη. Συνεπώς, στο εξής στα ελληνικά σχολεία θα διδάσκεται πολύ περισσότερο υλικό για την ιστορία του ποντιακού ελληνισμού από κάθε άλλη φορά», τονίζει.
Όπως εξηγεί, η Έδρα Ποντιακών Σπουδών του Αριστοτελείου έχει αναλάβει να συγκεντρώσει και να παραδώσει το υλικό και βρίσκεται ήδη γι’ αυτό σε επικοινωνία με το υπουργείο Παιδείας.
«Μεγάλωσα με την ποντιακή ταυτότητα»
Στην Επισκοπή Νάουσας από πατέρα με καταγωγή από την Αργυρούπολη του Πόντου και μητέρα με καταγωγή από την Καππαδοκία γεννήθηκε το 1968 ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του και η ενηλικίωσή του σε έναν προσφυγικό οικισμό τον έκαναν, όπως λέει με καμάρι στο pontosnews.gr, να μεγαλώσει με την ποντιακή ταυτότητα.
«Η ποντιακή ταυτότητα προσδιόρισε την ανατροφή μου. Οι παππούδες στο σπίτι μιλούσαν την ποντιακή διάλεκτο κι έτσι την έμαθα κι εγώ. Θεωρούσαμε τιμή να χορεύουμε σε ποντιακούς συλλόγους και να συμμετέχουμε σε γάμους, βαφτίσια και άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις όπου ήταν κυρίαρχη η ποντιακή μουσική. Ο Πόντος ήταν παντού. Στη μουσική, στη γλώσσα, στο φαγητό. Όλα αυτά χαρακτήρισαν την παιδική μου ηλικία», σημειώνει ο καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του ΑΠΘ.
Ένα γεγονός που του έχει μείνει ανεξίτηλο από την παιδική του ηλικία ήταν οι αγωνιώδεις προσπάθειες του Πόντιου παππού του να βρει τον μικρότερό του αδελφό, τον οποίο κατά τον ξεριζωμό από την ιστορική πατρίδα τον υιοθέτησε μία αμερικανική φιλανθρωπική οργάνωση και τον έστειλε στις ΗΠΑ.
«Ο παππούς μου έμεινε ορφανός κατά τα γεγονότα της Γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού. Παρά τις τεράστιες προσπάθειές του δεν μπόρεσε να βρει ποτέ τα ίχνη του μικρότερου αδερφού του. Αυτό τον βάραινε πολύ, ωστόσο δεν ήθελε να μεγαλώσουμε με μια αντιπάθεια για τους Τούρκους. Το μήνυμα που μας μετέφερε ήταν: “Εμείς περάσαμε ό,τι περάσαμε. Εσείς πρέπει να πάτε μπροστά”».
Κατά τα τραγικά γεγονότα της Γενοκτονίας οι Πόντιοι πρόγονοί του αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Αργυρούπολη και να μετοικήσουν το 1919 στο Καρς. Από εκεί βρέθηκαν στην Ελλάδα κατά την ανταλλαγή των πληθυσμών. «Τους έφερε στην Ελλάδα ο Ελευθέριος Βενιζέλος και γι’ αυτό τον αγαπούσαν πολύ. Πριν πεθάνει ο παππούς μου επισκέφθηκε τον τάφο του στην Κρήτη. Του είχα χαρίσει και μία προτομή του Βενιζέλου και ήταν πολύ χαρούμενος», λέει.
Χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια μέχρι ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης να πάρει την απόφαση να επισκεφθεί την Τουρκία. Μόλις όμως έκανε την αρχή, τα ταξίδια πύκνωσαν. Σε πολλά από αυτά επισκέφθηκε τον Πόντο, ενώ για χρόνια είχε συνεργασία με επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Τραπεζούντας.
«Χρέος στους παππούδες μου να γράψω μελέτη για τον Πόντο»
Όπως αναφέρει στο pontosnews.gr, από μικρός διάβαζε ιστορικά βιβλία, τα οποία τον συνέπαιρναν. «Διάβαζα σε όλους τους φίλους του παππού μου. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου ασχολούμουν με την ιστορία. Από πολύ μικρός συνειδητοποίησα τι πραγματικά ήθελα να κάνω στη ζωή μου», προσθέτει.
Όμως, η ιστορία του ποντιακού ελληνισμού, και γενικότερα των Ελλήνων της Ανατολής, ήταν αυτή που του δημιουργούσε πάντοτε μία ιδιαίτερη συγκίνηση. Άλλωστε, αποτελούσε και κεντρικό θέμα μέσα στην οικογένειά του.
«Όταν ξεκίνησα να ασχολούμαι επαγγελματικά με το αντικείμενο της Ιστορίας κατάλαβα ότι δεν πρέπει να ασχοληθώ με τα θέματα των Ποντίων και γενικότερα των Ελλήνων της Ανατολής, διότι μου προξενούσαν ιδιαίτερη συναισθηματική φόρτιση. Μόλις πριν από τρία-τέσσερα χρόνια κυκλοφόρησε μία μελέτη μου για την Μικρασιατική Καταστροφή και ήταν η πρώτη μου φορά που έγραψα ένα καθαρά επιστημονικό κομμάτι γι’ αυτήν. Τότε αισθάνθηκα ώριμος να το κάνω.
»Θεωρώ χρέος μου να γράψω και μία μελέτη για τον Πόντο. Το χρωστάω αυτό στους παππούδες μου. Θα δούμε αν θα αποτελέσει μελέτη αποκλειστικά για τον Πόντο ή γενικότερα για τον ελληνισμό της Ανατολής μέσα στον οποίο θα προσδιορίζεται και ο Πόντος. Δεν το έχω αποφασίσει ακόμα», εξηγεί.
Το ακαδημαϊκό του έργο
Ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης τελείωσε το τμήμα Ιστορίας του ΑΠΘ και στη συνέχεια έκανε το μεταπτυχιακό του με υπεύθυνη την καθηγήτρια Άρτεμη Ξανθοπούλου-Κυριακού. Στη διδακτορική του διατριβή, με υπεύθυνο καθηγητή τον Γιάννη Κολιόπουλο, ασχολήθηκε με το Μακεδονικό ζήτημα, για το οποίο στη συνέχεια έγραψε πολλές επιστημονικές μελέτες. Άλλωστε, η διδακτορική του διατριβή συνέπεσε με τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας.
Το 1999 έγινε λέκτορας στο ΑΠΘ και το 2019 ανακηρύχθηκε τακτικός καθηγητής στο ίδιο πανεπιστήμιο.
Παράλληλα, βρέθηκε και στις ΗΠΑ, και πιο συγκεκριμένα στην Ουάσινγκτον, με υποτροφία του Ιδρύματος Fulbright.
Για ένα πολύ μεγάλο διάστημα της ακαδημαϊκής του καριέρας ασχολήθηκε με την περίοδο από τις παραμονές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 μέχρι τη δεκαετία του 1960 σε Ελλάδα και Βαλκάνια. Έγραψε μελέτη για τον ελληνικό Εμφύλιο και την εμπλοκή της Γιουγκοσλαβίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στον Ελληνικό Διχασμό.
Επίσης, ολοκλήρωσε μελέτη για ένα άγνωστο μέχρι τότε θέμα, τους Έλληνες από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα οι οποίοι κατά τη διάρκεια της Κατοχής στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
«Αδυναμία μου προσωπική παραμένει η περίοδος της Ελληνικής Επανάστασης και τα χρόνια του Όθωνα, με την οποία ασχολούμαι και το τελευταίο διάστημα. Τώρα ετοιμάζω μια μελέτη για την Επανάσταση και το ρόλο της Φιλικής Εταιρείας. Πρόκειται για μία πολύ μεγάλη σε έκταση έρευνα, η οποία εκτυλίχθηκε σε πολλά αρχεία, ελληνικά, ρωσικά, αυστριακά και άλλα», λέει.
Επιστημονική επιμέλεια πολλών ιστορικών τηλεοπτικών σειρών
Τα τελευταία χρόνια ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης είχε την επιστημονική επιμέλεια πολλών ιστορικών τηλεοπτικών σειρών. Ειδικότερα, συνεργάστηκε με το Cosmote History στα 15 επεισόδιά του για την περίοδο 1912-1922, καθώς και σε σειρές που αφορούσαν το Φιλελληνισμό και την Επανάσταση.
Παράλληλα, φέτος επιμελείται επιστημονικά ντοκιμαντέρ για τα ορφανά της Ελληνικής Επανάστασης, τα οποία μεταφέρθηκαν στις ΗΠΑ, και μάλιστα γράφει επιστημονική μελέτη για το συγκεκριμένο θέμα.
Όμως, αυτή την περίοδο συνεργάζεται με την Cosmote History για ντοκιμαντέρ που αφορά την οικογένεια των Υψηλάντηδων, θέμα που έχει άμεση σχέση και με τη μελέτη του για τη Φιλική Εταιρεία.
Ταυτοχρόνως σχεδιάζει ένα μεγάλο επιστημονικό πρότζεκτ που αφορά την ανοικοδόμηση της Ελλάδας μετά το 1922 και σε δεύτερη φάση την περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και για το ρόλο που διαδραμάτισαν διεθνείς φιλανθρωπικές οργανώσεις και κυρίως η αμερικανική Ούνρα (Unrra).
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
