Μπορεί στην Κούβα των 11 εκατ. κατοίκων να υπάρχουν ελλείψεις σε βασικά αγαθά όπως το ρύζι και η παρακεταμόλη, ωστόσο χάρη στην εξελιγμένη ιατρική έρευνα η χώρα αναμένεται να γίνει η μικρότερη στον κόσμο με το δικό της εμβόλιο κατά της Covid-19. Ενδεχομένως, μάλιστα, να καταφέρει να αναπτύξει περισσότερα από ένα.
Από τα πέντε υποψήφια σκευάσματα, το Soberana-2 (που σημαίνει «εθνική κυριαρχία») βρίσκεται στο τέλος της Φάσης III των κλινικών δοκιμών.
Το εμβόλιο αναπτύσσεται από την κρατική εταιρεία βιοτεχνολογίας BioCubaFarma, με βοήθεια από το Κέντρο Μοριακής Ανοσολογίας (CIM). Μέχρι στιγμής περισσότεροι από 44.000 εθελοντές έχουν εμβολιαστεί στο πλαίσιο της κλινικής δοκιμής, ενώ άλλες 100.000 δόσεις έχουν σταλεί στο Ιράν, επίσης για δοκιμές.
Εάν το εμβόλιο αποδειχθεί αποτελεσματικό, μέχρι το τέλος του έτους η Κούβα θα έχει στη διάθεσή της 100 εκατ. δόσεις. Μετά την ανοσοποίηση του πληθυσμού της είναι πολύ πιθανό να πουλήσει σκευάσματα σε συμμαχικές χώρες, όπως η Βενεζουέλα.
Επίσης, υπάρχει σκέψη να εμβολιαστούν δωρεάν οι τουρίστες, οι οποίοι είναι βασική πηγή συναλλάγματος.
Το ιατρικό θαύμα της Κούβας
Όπως αναφέρει σε άρθρό του ο Economist, μετά την κομμουνιστική επανάσταση του 1959 σχεδόν οι μισοί γιατροί της χώρας το έσκασαν στο εξωτερικό. Ο Φιντέλ Κάστρο έριξε τότε πολλά χρήματα στο σύστημα υγείας «ποντάροντας» και στις εξαγωγές φαρμάκων, πέρα από την κουβανική ζάχαρη.
Ακόμη και στη διάρκεια της μεγάλης οικονομικής κρίσης μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, σύμφωνα με τον Κουβανό οικονομολόγο Ρικάρδο Τόρες, «δεν υπήρχαν χρήματα για τρόφιμα, αλλά υπήρχε ένα ολοκαίνουργιο κέντρο αντικαρκινικής έρευνας που, όπως πιστευόταν, άξιζε τη θυσία».
Κάπως έτσι, σήμερα η Κούβα παράγει κάθε χρόνο για εσωτερική μόνο χρήση 5 εκατομμύρια δόσεις εμβολίων για διάφορες ασθένειες.
Μετά το ξέσπασμα της πανδημίας της Covid-19, η χώρα είχε το κατάλληλο δυναμικό για να αρχίσει την ανάπτυξη υποψήφιων εμβολίων. Σε μια εποχή «διπλωματίας των εμβολίων» από αρκετές μεγάλες χώρες, η κυβέρνηση της Αβάνας έχει πλήρη επίγνωση της προπαγανδιστικής αξίας του συστήματος υγείας της χώρας.
Εκτός από το Soberana-2, τα άλλα τέσσερα υποψήφια εμβόλια φέρουν επίσης… μεγάλα ονόματα. Για παράδειγμα, το Mambisa (σε μορφή ρινικού σπρέι) έχει το όνομα των ανταρτών που πολέμησαν κατά των Ισπανών αποικιοκρατών, ενώ το Abdala (επίσης στη Φάση III των κλινικών δοκιμών) φέρει το όνομα ενός ποιητικού θεατρικού έργου του ήρωα επαναστάτη της χώρας Χοσέ Μαρτί.
Θα το φτιάξουν, θα το πάρουν;
Πάντως, ακόμα κι αν κάποιο από τα εμβόλια αποδειχθεί αποτελεσματικό, η Κούβα είναι απίθανο να βγάλει πολλά χρήματα από αυτό, σύμφωνα με τον Economist. Μέχρι σήμερα ούτε ένα φάρμακό της δεν έχει εγκριθεί για χρήση σε κάποια ανεπτυγμένη αγορά.
Επιπλέον, η μαζική ανάπτυξη φαρμάκων και εμβολίων είναι μια δαπανηρή διαδικασία και απαιτεί περισσότερα κεφάλαια από αυτά που η κουβανική οικονομία μπορεί να διαθέσει. Το κόστος παραγωγής ανεβαίνει λόγω των εισαγωγών πρώτων υλών. Για παράδειγμα, η έλλειψη φιαλιδίων μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο.
Έτσι, παρά την πιθανότητα η Κούβα να γίνει η πρώτη χώρα της Λατινικής Αμερικής που θα αναπτύξει ένα εμβόλιο κατά του κορονοϊού, η ίδια έχει καθυστερήσει να εμβολιάσει τους δικούς της πολίτες. Οι κλινικές δοκιμές θα χρειαστούν ακόμη μερικούς μήνες, αν και αναμένεται ότι περισσότεροι Κουβανοί θα κληθούν να εμβολιαστούν πριν από τα πλήρη αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών.
Επιπλέον, παραμένει ακόμη ασαφές αν η παραγωγή των κουβανικών εμβολίων τελικά θα γίνει στη χώρα ή εν μέρει θα ανατεθεί σε κάποια άλλη χώρα, όπως στο Ιράν, στην Κίνα ή στην Ταϊλάνδη.
