Πάνω από την κοιλάδα των Ιρίων στην Αργολίδα, στο βόρειο τμήμα του όρους Αυγό, είναι χτισμένη η Μονή Αγίου Δημητρίου Αυγού. Η τοποθεσία της είναι άμεσα συνυφασμένη με τον ποταμό Ράδο, τον οποίο και διασχίζεις αν θέλεις να φθάσεις στη Μονή ξεκινώντας από τα Ίρια. Η εναλλακτική διαδρομή είναι από το χωριό Πελεή, που όπως και στην πρώτη διαδρομή (από Ίρια) οδηγεί στη Μονή ένας κακοτράχαλος χωματόδρομος. Πρόκειται για ένα από τα πιο εντυπωσιακά και δυσπρόσιτα μοναστήρια του ελλαδικού χώρου.
Τόσο για την απόκρημνη τοποθεσία κτίσης της Μονής όσο και για το όνομά της («Αυγού»), έχουν ειπωθεί πολλές ιστορίες, που οι ντόπιοι, κυρίως Ιριώτες, αναπαρήγαγαν με τα χρόνια.
Αρχικά λέγεται πως οι ιδρυτές ήθελαν να την κτίσουν αλλού& και ο Άγιος Δημήτριος υποδείκνυε το σημερινό σημείο κτίσης. Ξεκίνησαν λοιπόν οι τεχνίτες να χτίζουν σε άλλο σημείο τη Μονή, ωστόσο, τα εργαλεία τους έφευγαν και πήγαιναν στην τοποθεσία που υποδείκνυε ο Άγιος Δημήτριος. Επίσης, λένε πως το «Αυγό» προήλθε από την προσπάθεια των χριστιανών της εποχής για να βρουν το σωστό σημείο κτίσης. Έριξαν λοιπόν ένα αυγό για να δουν αν σπάσει. Αυτό δεν έσπασε και θεώρησαν ότι εκεί είναι το κατάλληλο σημείο. Άλλοι, πάλι, συνδέουν το όνομα «Μονή Αυγού» με τη χρήση της λέξης αυγό, που σε πολλές διαλέκτους σημαίνει«γυμνή κορυφή» –κάτι που φαίνεται να είναι και η πιο πιθανή προέλευση του ονόματος.
Πέρα από τις ιστορίες που διασώθηκαν και μεταλλάχθηκαν κατά την πάροδο των αιώνων, δεν υπάρχει καμία βιβλιογραφική αναφορά για το έτος ίδρυσής της. Μόνο από την τοιχοποιία και ειδικότερα από τη κατασκευή του σταυροθολίου του καθολικού με πλίνθους, συμπεραίνεται ότι μάλλον πρόκειται για οικοδόμημα του 11ου ή 12ου αιώνα.
Το κυρίως κτίσμα της Μονής, χωμένο στα βράχια, αποτελείται από το ισόγειο και άλλους δύο ορόφους. Οι όροφοι συνδέονται με μία στενή πέτρινη σκάλα. Στο δεύτερο όροφο βρίσκεται το καθολικό της Μονής, που αποτελείται από τον δισυπόστατο ναό, ο οποίος είναι αφιερωμένος στον Άγιο Δημήτριο το Μυροβλύτη και τους Αγίους Θεοδώρους. Δυστυχώς το εσωτερικό του ναού του Αγίου Δημητρίου καταστράφηκε από πυρκαγιά. Η φωτιά κατέστρεψε το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού, αλλά και την αγιογράφησή του. Οι δύο ναοί επικοινωνούν με ένα δίλοβο άνοιγμα, το οποίο είναι αγιογραφημένο τον 17ο αιώνα. Την ίδια εποχή πρέπει να έχει αγιογραφηθεί και ο ναός των Αγίων Θεοδώρων, όπως μαρτυρούν και οι λίγες αγιογραφίες που έχουν απομείνει.
(Πηγή: Up Drones)
Πάνω από το καθολικό, στη στέγη της Μονής οδηγεί μία πέτρινη σκάλα. Εκεί δεσπόζει ο τρούλος (οκταγωνικός αθηναϊκού τύπου) και η στέγη (οξυκόρυφη) του δεύτερου ναού. Η θέα του κάμπου των Ιρίων από αυτό το σημείο είναι εκπληκτική. Το υπόσκαφο κτίσμα φαίνεται –σύμφωνα με πηγές– να φιλοξενούσε το 1700, 16 καλόγερους και 16 υπηρέτες, ενώ διέθετε και 127 άλογα, 3.000 πρόβατα, 800 γίδια κλπ. Σημαντικός ήταν ο ρόλος της Μονής και κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Ναυπλίου, όπου και πολέμησε ο ηγούμενος της Μονής (γενικότερα και από τα διάσπαρτα ερείπια στην περιοχή γύρω από τη Μονή, αλλά και από την αρχιτεκτονική της αναδεικνύεται ο φρουριακός της χαρακτήρας). Όμως τα αρχεία της Μονής, αφού πρώτα αυτή διαλύθηκε, το 1834 καταστράφηκαν παίρνοντας μαζί τους πολλά από τα έως τώρα μυστικά της ζωής της.
- Πηγή: nafplio.gr
