Το Σάββατο του Λαζάρου όλες οι γειτονιές στον Πόντο μοσχοβολούσαν από τα παραδοσιακά κερκέλια. Το όνομά τους προέρχεται από το κρικέλλιον, υποκοριστικό του κρίκου, δηλαδή στρογγυλό κουλούρι, και συνήθιζαν να τα παρασκευάζουν την περίοδο της νηστείας. Σήμερα που όλοι μένουμε σπίτι εξαιτίας του κορονοϊού, είναι μια καλή ευκαιρία να μπούμε οικογενειακώς στην κουζίνα και να φτιάξουμε τα παραδοσιακά ποντιακά κουλούρια με υλικά που όλοι σίγουρα έχουμε στα ντουλάπια μας.
Αυτά τα κουλούρια στην Κερασούντα και στην Αμισό λέγονταν και «βαΐτζα» από τη γιορτή της Κυριακής των Βαΐων, επειδή την ημέρα αυτήν τα παιδιά ξεχύνονταν στις γειτονιές τραγουδώντας «Θεία-θεία των Βαγιών, δώσ’ κερκέλ’ κι εμέν’ ωβόν».
Το έθιμο
Σύμφωνα με την Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού, σε ορισμένες περιοχές του αλησμόνητου Πόντου τα παιδιά το απόγευμα του Σαββάτου του Λαζάρου έβγαιναν για το «βάεμαν». Κρατούσαν στα χέρια τους ένα ανθισμένο κλαδί λεύκας και ένα καλαθάκι για να βάζουν μέσα τ’ αυγά που θα μάζευαν, γυρνούσαν τα σπίτια ψάλλοντας την Ανάσταση του Λαζάρου και οι νοικοκυρές τούς έδιναν κερκέλια τα οποία περνούσαν σε σπάγκο και τα έβαζαν σαν περιδέραιο στο λαιμό τους, ή έδεναν τη μία άκρη του πίσω στη μέση τους, κρατώντας την άλλη ελεύθερη. Κάθε κουλούρι που περνούσε από το σπάγκο, πήγαινε έτσι πίσω στην πλάτη του παιδιού. Η πιο συνηθισμένη τακτική όμως ήταν να τα περνούν στο κλαδί που είχαν μαζί τους. Σε άλλα μέρη του Πόντου το «βάεμαν» γινόταν την Κυριακή μετά την εκκλησία.
Κερκέλια από τα παιδιά της Ευξείνου Λέσχης Χαρίεσσας
Το έθιμο αυτό το αναβιώνει κάθε χρόνο ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς» αλλά φέτος λόγω της πανδημίας δεν θα το κάνει.
Η συνταγή
Για τη συνταγή χρειαζόμαστε περίπου 700 γρ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις, 2 ποτήρια νερό, 1 φλ. του καφέ ζάχαρη, 1 φλ. του καφέ λάδι, 40 γρ. μαγιά φρέσκια ή 2 φακελάκια ξηρή, και λίγο αλάτι.
Η εκτέλεση είναι πανεύκολη αρκεί να ακολουθήσουμε τα εξής βήματα: Πρώτα σε χλιαρό νερό διαλύουμε τη μαγιά και προσθέτουμε τα υπόλοιπα υλικά και το αλεύρι μέχρι να γίνει ζύμη που να μην κολλάει στα χέρια (σ.σ.: μπορεί να μην το πάρει όλο το αλεύρι). Αφήνουμε τη ζύμη για περίπου 40΄ να φουσκώσει, σκεπασμένη με μεμβράνη. Στη συνέχεια με λαδωμένα χέρια παίρνουμε κομματάκια ζύμης και πλάθουμε ένα κορδόνι το οποίο ενώνουμε στις άκρες και κάνουμε μικρά στρογγυλά κουλουράκια. Υπολογίζουμε ότι θα φουσκώσουν γι’ αυτό τα βάζουμε αραιά σε ταψί με λαδόκολλα και τα αφήνουμε σε ζεστό μέρος να ξαναφουσκώσουν. Ψήνουμε στο φούρνο στους 200° μέχρι να ροδίσουν.
Καλή επιτυχία.
