Ένα κεντρικό πηγάδι στο Βαρβάσι της Χίου, που βρίσκεται μέσα στο ναό του Αγίου Χαραλάμπους, συνδέεται άρρηκτα με τη ζωή των Μικρασιατών προσφύγων στην περιοχή. Πριν περίπου δύο χρόνια, ο Μορφωτικός Σύνδεσμος Βαρβασίου Χίου «Ο Φάρος» για να στείλει ευχές είχε επιλέξει ως θέμα του το συγκεκριμένο πηγάδι.
Με την επιμέλεια της Καίτης Χούλη το πηγάδι φωτογραφήθηκε και η φωτογραφία του συνοδεύτηκε από μαρτυρίες προσφύγων πρώτης γενιάς, που περιγράφουν τη άρρηκτη σχέση του πηγαδιού με την κοινότητα και τα έθιμα της Πρωτοχρονιάς.
«[…] Οι μικρές αυλές άστραφταν από τον ασβέστη και μοσχοβολούσαν τα γιασεμιά και οι βασιλικοί. Φύτεψαν συκιές για να θυμούνται την πατρίδα. Απαραίτητες και οι κληματαριές, μικρασιατικό στοιχείο.
»Και το πότισμα αυτών γινόταν με νερό που κουβαλούσαν, συνήθως γυναίκες, από τα κοινόχρηστα πηγάδια, πέντε πηγάδια είχαμε.
»Γλέντι για τις κοπέλες το πηγάδι. Αφορμή να βγουν έξω, όλο και κάτι και κάποιον θα έβλεπαν. Άλλωστε ο απογευματινός καφές, αναμεμειγμένος με κριθάρι ή ρεβύθι, απαιτούσε κρύο νερό απ’ το πηγάδι […]».
Απόσπασμα από τις καταγραφές της Κικής Γουρλή-Λιτσάκη με τίτλο «Τρόπος Ζωής – Έθιμα Μικρασιατών στο προσφυγικό Βαρβάσι».
≈
«Χαράματα εσηκώνουνταν στην πατρίδα, να πιάσουνε τη ζύμη κι απέ ν’ αρχίσει το τηγάνισμα τ’ ατέλειωτο, τα μπερεκέτια της Ανατολής, να γεμίσουν οι ταβάδες και τα σινιά λουκουμάδες με το μέλι, χρουσοί σαν τα φλουριά για το καλό του χρόνου.
»Γιατί τότες τζάνεμ, τα Χριστούγεννα που ήτονε νηστεία, επηένανε στην εκκλησιά, γλυκά ενήχενε. Μα τ’ Αγιού Βασιλιού κάθε σπιτικό φορτώνουνταν μ’ ούλων των λογιών τα γλυγούδια! Κι οι κόρες σαν έβγαινε η πρώτη τηγανιά την επηένανε γιά στη βρύση γιά στο πηγάδι για να καλοπιάσουνε τις καλές κιουράδες και να ρέει ούλη τη χρονιά το νεράκι του Θεού αστέρευτο και γλυκό σαν μέλι!».
Από αφηγήσεις Μικρασιατών πρώτης γενιάς, το έθιμο των γλυκών στις πηγές ανήμερα Πρωτοχρονιάς. Προσαρμογή: Καίτη Χούλη.
-
Πηγή: alithia.gr.
