Ξεκάθαρος και κατηγορηματικός σχετικά με τις προσπάθειες που γίνονται από το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας για τον επαναπατρισμό ιστορικών κειμηλίων που ανήκουν στη μονή της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα εμφανίζεται ο δρ Ισμαήλ Κιοσέ, καθηγητής Πολιτικής Ιστορίας και υπεύθυνος Διεθνών Σχέσεων του Πολυτεχνείου του Εύξεινου Πόντου.
Με αφορμή την είδηση ότι αναζητούνται περίπου 100 χαμένοι θησαυροί της Σουμελά (η οποία από πολλούς θεωρήθηκε ότι πρόκειται για μια προσπάθεια της Τουρκίας να βάλει στο χέρι και τα τρία κειμήλια που φυλάσσονται στο Βέρμιο), ο Τούρκος καθηγητής ξεκαθαρίζει μιλώντας στη Hürriyet ότι σε καμία περίπτωση το τουρκικό κράτος δεν μπορεί να διεκδικήσει ό,τι έχει παραδοθεί επισήμως στο ελληνικό κράτος.
Ο Ισμαήλ Κιοσέ εξηγεί στην τουρκική εφημερίδα για τη συμφωνία Ινονού-Βενιζέλου, βάσει της οποίας δόθηκε άδεια να μεταφερθούν στην Ελλάδα τα κειμήλια που είχαν κρυφτεί στο παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας, που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από την ιστορική μονή. Πρόκειται για την εικόνα της Παναγίας Σουμελά, το χειρόγραφο Ευαγγέλιο του οσίου Χριστοφόρου και το σταυρό του Μανουήλ Γ΄ του Μεγαλοκομνηνού.
«Η τουρκική κυβέρνηση δεν μπορεί να τα ζητήσει, γιατί απλώς δεν πρόκειται για κλοπιμαία», επισημαίνει.
Το ίδιο βέβαια δεν ισχύει για όσα, για παράδειγμα, φυγαδεύτηκαν εκτός Τουρκίας από Αμερικανούς στρατιώτες που υπηρετούσαν στη δύναμη του NATO το 1950. Όπως τονίζει ο καθηγητής, υπάρχουν αναφορές για έξι φορτηγά που έφυγαν από τη μονή με προορισμό το λιμάνι της Τραπεζούντας, τα οποία μετέφεραν ακόμα και την ξυλόγλυπτη πόρτα του μοναστηριού. «Το τουρκικό κράτος θα επιδιώξει να επιστρέψει στην Τραπεζούντα ό,τι βρίσκεται σε ιδιωτικές συλλογές και σε μουσεία», προσθέτει.
Τέλος, σημειώνει ότι στόχος είναι να καταγραφούν με λεπτομέρεια όλα τα μνημεία που υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή της Ματσούκας και να γίνει η αναστήλωσή τους, ώστε να είναι επισκέψιμα από το κοινό.
